II UK 161/14

Sygn. akt II UK 161/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 marca 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Zbigniew Hajn

SSA Bohdan Bieniek

w sprawie z wniosku M. P.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w W.

o rentę z tytułu niezdolności do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 24 marca 2015 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 19 listopada 2013 r.,

oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 listopada 2013 r. Sąd Apelacyjny, na skutek apelacji

pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddziału w W., w sprawie z

wniosku M. P. o rentę z tytułu niezdolności do pracy, zmienił wyrok Sądu

Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia 6 maja 2013 r. i

oddalił odwołanie wnioskodawczyni co do żądania przyznania prawa do renty z

2

tytułu częściowej niezdolności do pracy w okresie od dnia 1 września 2010 r. do

dnia 14 maja 2012 r. (pkt I) oraz oddalił apelację w pozostałym zakresie (pkt 2).

W ustalonym stanie faktycznym sprawy, wnioskodawczyni (urodzona 3

sierpnia 1955 r.) decyzją organu rentowego z dnia 19 marca 2010 r. uzyskała

czasowe prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy do dnia 31

sierpnia 2010 r. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 8 września 2010 r.

oraz komisji lekarskiej ZUS z dnia 29 października 2010 r. wnioskodawczyni nie

została uznana za niezdolną do pracy. Wobec powyższego, decyzją z dnia 22

listopada 2010 r. organ rentowy odmówił wnioskodawczyni dalszego prawa do

renty z tytułu niezdolności do pracy. W toku postępowania sądowego Sąd pierwszej

instancji dopuścił dowód z opinii biegłych: gastrologa, neurologa i ortopedy. Według

oceny biegłych, podzielonej przez Sąd pierwszej instancji, rozpoznane u

wnioskodawczyni schorzenia wymagają okresowego leczenia, ale nie uzasadniają

nawet częściowej niezdolności do pracy od dnia 1 września 2010 r. W związku z

zastrzeżeniami wnioskodawczyni co do opinii biegłych, Sąd dopuścił dowód z opinii

kolejnego biegłego neurologa, który w opinii z dnia 15 maja 2012 r. analizując

dokumentację i oceniając aktualny stan neurologiczny i porównawczo badanie

biegłego neurologa z dnia 22 sierpnia 2011 r. stwierdził, że nastąpiło pogorszenie

stanu zdrowia badanej, uzasadniające uznanie częściowej niezdolności do pracy

na rok (od daty badania w Sądzie, czyli do maja 2013 r.). W opinii uzupełniającej

biegły podał, że wnioskodawczyni ma przewlekłe schorzenie kręgosłupa i była

dwukrotnie operowana neurochirurgicznie. Ten typ schorzenia, w sensie zmian

anatomicznych, nie zmienia się z biegiem lat, natomiast dolegliwości bólowe

korzeniowe narastają i cofają się. Ponieważ nie da się – w jego ocenie - ustalić od

kiedy nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia, biegły przyjął datę badania w Sądzie,

stwierdzając, że wnioskodawczyni jest częściowo niezdolna do pracy od maja

2012 r. na okres 12 miesięcy.

Wyrokiem z dnia 6 maja 2013 r. Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję

organu rentowego i przyznał wnioskodawczyni prawo do renty z tytułu częściowej

niezdolności do pracy od dnia 1 września 2010 r. do dnia 31 maja 2013 r. Sąd

Okręgowy wskazał, że zgodnie z art. 107 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U.

3

z 2013 r., poz. 1440 ze zm., dalej ustawa o emeryturach i rentach), prawo do

świadczeń uzależnionych od niezdolności do pracy oraz wysokość tych świadczeń

ulega zmianie, jeżeli w wyniku badania lekarskiego, przeprowadzonego na wniosek

lub z urzędu, ustalono zmianę stopnia niezdolności do pracy, brak tej niezdolności

lub jej ponowne powstanie. O zmianach w prawie i wysokości świadczeń rentowych

przesądza wynik badania lekarskiego przeprowadzanego przez lekarza orzecznika

lub komisję lekarską ZUS, którzy dokonują oceny niezdolności do pracy, jej stopnia

i trwałości. Zgodnie z art. 61 ustawy o emeryturach i rentach, prawo do renty, które

ustało z powodu ustąpienia niezdolności do pracy, podlega przywróceniu, jeżeli w

ciągu 18 miesięcy od ustania prawa do renty ubezpieczony ponownie stal się

niezdolny do pracy. W ocenie Sądu Okręgowego przeprowadzone dowody

uzasadniają przyjęcie, że wnioskodawczyni jest częściowo niezdolna do pracy do

dnia 31 maja 2013 r. (art. 12 i 13 ustawy o emeryturach i rentach), a za datę

początkową tej niezdolności Sąd przyjął dzień badania. Zważywszy charakter

rozpoznanych u wnioskodawczyni schorzeń, Sąd uznał, że wnioskodawczyni w

ciągu 18 miesięcy od ustania prawa do renty ponownie stała się niezdolna do

pracy, a więc jej świadczenie podlegało przywróceniu, zgodnie z art. 61 ustawy o

emeryturach i rentach. Z powołaniem się na art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i

rentach, Sąd przyznał wnioskodawczyni dochodzone świadczenie od dnia 1

września 2010 r., tj. od dnia utraty prawa do renty, do dnia 31 maja 2013 r., czyli

niezakwestionowanej przez strony daty końcowej stwierdzonej częściowej

niezdolności do pracy.

Na skutek apelacji organu rentowego, Sąd Apelacyjny zmienił w części

wyrok Sądu pierwszej instancji i oddalił odwołanie wnioskodawczyni co do żądania

przywrócenia prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w okresie

od dnia 1 września 2010 r. do dnia 14 maja 2012 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zgodnie z niekwestionowanymi

ustaleniami faktycznymi w sprawie, wnioskodawczyni była częściowo niezdolna do

pracy od dnia badania w sądzie (od dnia 15 maja 2012 r.) na okres jednego roku.

W ocenie Sądu drugiej instancji, skoro z dniem 15 maja 2012 r. doszło do

pogorszenia stanu zdrowia wnioskodawczyni uzasadniającego ponowną

niezdolność do pracy, to powstała ona po upływie 18 miesięcy od ustania prawa do

4

renty z tytułu niezdolności do pracy (31 sierpnia 2010 r.), stąd brak podstaw

prawnych do przywrócenia prawa do renty (art. 61 ustawy o emeryturach i rentach).

Rozpoznając apelację Sąd uzupełnił postępowanie dowodowe i ustalił, że

wnioskodawczyni w okresie od dnia 17 września 2010 r. do dnia 16 września

2011 r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych, który to okres jest okresem

składkowym, a zatem częściowa niezdolność do pracy (od dnia 15 maja 2012 r.),

powstała ciągu 18 miesięcy od ustania tego okresu. Z tego względu apelację

organu rentowego w odniesieniu do prawa ubezpieczonej do renty okresowej z

tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia 15 maja 2012 r. do 31 maja 2013 r.

Sąd drugiej instancji uznał za bezzasadną.

Powyższy wyrok zaskarżył skargą kasacyjną w części (co do pkt I wyroku)

pełnomocnik wnioskodawczyni, zarzucając naruszenie prawa materialnego przez

niewłaściwe zastosowanie art. 14 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach i

niezastosowanie norm wynikających z tego przepisu do ustalenia czasu powstania

niezdolności do pracy wnioskodawczyni (w ocenie pełnomocnika jest to data

złożenia wniosku o przyznanie świadczenia rentowego) oraz art. 61 ustawy przez

przyjęcie, że wnioskodawczyni nie spełniła wymogów do przywrócenia prawa do

dochodzonego świadczenia. Pełnomocnik wniósł „o uchylenie zaskarżonego

wyroku (…) w części, co do pkt I tego wyroku” wraz z orzeczeniem o kosztach

postępowania, w tym kosztach zastępstwa procesowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 39813

§ 1 i 2 k.p.c., Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w

granicach skargi kasacyjnej (jej podstaw) i jest związany ustaleniami faktycznymi

stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia, jeżeli skarga nie zawiera

zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tak jak w rozpoznawanej sprawie

(bądź jeżeli taki zarzut okaże się niezasadny). Oznacza to więc, że nie jest

kwestionowana data ustania prawa do pobieranej przez wnioskodawczynię renty z

tytułu częściowej niezdolności do pracy (31 sierpnia 2010 r.) oraz powstanie

niezdolności do pracy w dniu 15 maja 2012 r. czasowo na jeden rok. Przy tych

ustaleniach zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne.

5

Przepis art. 102 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach przesądza w sposób

jednoznaczny że prawo do świadczenia uzależnione od okresowej niezdolności do

pracy ustaje z upływem okresu, na jaki to świadczenie przyznano, zaś możliwość

jego przywrócenia, zgodnie z art. 61 tej ustawy uzależniona jest od powstania

ponownej niezdolności do pracy w ciągu 18 miesięcy od ustania prawa do renty.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 stycznia 2005 r., I UK 99/04, (OSNP 2005 nr

16, poz. 256) orzekł, że prawo do renty okresowej przyznanej z powodu

niezdolności do pracy ustaje z upływem okresu, na jaki zostało przyznane - art. 102

ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach i podlega przywróceniu tylko wtedy, gdy w

ciągu 18 miesięcy od ustania tego prawa ubezpieczony ponownie stał się niezdolny

do pracy - art. 61 tej ustawy).

Innymi słowy prawo do renty okresowej przyznanej w związku z

niezdolnością do pracy, które ustało z upływem okresu, na jaki świadczenie to

zostało przyznane, podlega przywróceniu tylko w sytuacji, gdy w ciągu 18 miesięcy

od jego ustania ubezpieczony ponownie stał się niezdolny do pracy (por. także

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2006 r., I UK 170/05, OSNP z 2007 r. nr

1-2, poz. 30). W rozpoznawanej sprawie, jest poza sporem, że wnioskodawczyni

pobierała do dnia 31 sierpnia 2010 r. rentę z tytułu częściowej niezdolności do

pracy. Stosownie do poczynionych w sprawie i niezakwestionowanych ustaleń

faktycznych, wnioskodawczyni była częściowo niezdolna do pracy od dnia 15 maja

2012 r. na okres jednego roku. Tym samym skoro została uznana za częściowo

niezdolną do pracy po upływie 18 miesięcy od ustania prawa do renty, brak

przesłanek z art. 61 ustawy o emeryturach i rentach do przywrócenia prawa do

świadczenia.

Skoro jednocześnie z tych samych ustaleń wynikało, że wnioskodawczyni

była częściowa niezdolna do pracy od dnia 15 maja 2012 r. na okres jednego roku,

trafnie Sąd drugiej instancji oddalił odwołanie wnioskodawczyni co do przyznania

prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w okresie od dnia 1

września 2010 r. do dnia 14 maja 2012 r., uznając, że prawo do renty uzyskała od

dnia 15 maja 2012 r. do dnia 31 maja 2013 r.

Gdy więc zarzuty naruszenia prawa materialnego nie potwierdziły się, brak

było podstaw do uwzględnienia skargi.

6

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 39814

k.p.c.).