III KK 331/14

Sygn. akt III KK 331/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 kwietnia 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jarosław Matras (przewodniczący)

SSN Jacek Sobczak

SSN Jerzy Steckiewicz (sprawozdawca)

Protokolant Jolanta Włostowska

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Jerzego Engelkinga

w sprawie J. S.

skazanej z art. 177 § 2 kk

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 2 kwietnia 2015 r.,

kasacji, wniesionej przez obrońców skazanej

od wyroku Sądu Okręgowego w S.

z dnia 23 kwietnia 2014 r.,

zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w S.

z dnia 6 marca 2013 r.,

- uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do

ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w S.

- zarządza zwrot wniesionych opłat od kasacji.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 6 marca 2013 r., uznał J. S. winną tego, że:

2

„w dniu 31 lipca 2009 r. na trasie B. – D. nieumyślnie naruszyła zasady

bezpieczeństwa w ruchu drogowym przez co kierując samochodem marki Peugeot

307, nie zachowała ostrożności polegającej na zwiększeniu uwagi i dostosowaniu

zachowania do warunków i sytuacji zmieniającej się na drodze, w stopniu

umożliwiającym odpowiednio szybkie reagowanie zbliżając się do łuku drogi, mając

ograniczoną widoczność zjechała prawymi kołami poza krawędź jezdni i przy

wykonywaniu manewru powrotu na jezdnię straciła panowanie nad pojazdem i

wjechała na przeciwny pas ruchu i uderzyła w lewy bok prawidłowo jadącego w

kierunku m. B. samochodu m-ki Opel Corsa, którym kierował K. O., wskutek czego

kierujący samochodem m-ki Opel Corsa K. O. w wyniku doznania

wielonarządowych obrażeń ciała, w szczególności wykrwawienia się w następstwie

dwukrotnego rozerwania serca wraz z workiem osierdziowym i całkowitego

przerwania aorty nieco powyżej podstawy serca oraz złamania kręgosłupa

piersiowego z dużym przemieszczeniem odłamów i przerwaniem rdzenia

kręgowego zmarł; pasażer ww. pojazdu W. S. w wyniku doznanych

wielonarządowych obrażeń ciała, a w szczególności przerwania połączenia

więzadłowego pomiędzy podstawą czaszki z pierwszym kręgiem szyjnym,

połączonego z przerwaniem rdzenia przedłużonego na granicy tego połączenia i

złamaniem trzonu pierwszego kręgu szyjnego, złamania kręgosłupa piersiowego z

dużym przemieszczeniem odłamów i przerwaniem rdzenia kręgowego oraz

krwotoku do jam opłucnych w wyniku tego złamania, rozerwania worka

osierdziowego połączonego z rozerwaniem prawego przedsionka serca i

przerwania aorty zmarł; pasażerka M. O. w wyniku licznych obrażeń ciała, w

szczególności stłuczenia płuca lewego i złamania żeber, połączonego z

krwawieniem do jam opłucnych, pęknięcia wątroby i śledziony i krwawieniem do

jamy otrzewnej, złamania kręgosłupa szyjnego na wysokości C3/C4, co

spowodowało znaczne upośledzenie bądź porażenie automatyki oddychania

wskutek stłuczenia lub ucisku rdzenia kręgowego zmarła; pasażerka O. Ł. w wyniku

licznych i poważnych obrażeń ciała, w szczególności urazu czaszkowo-mózgowej i

dużej pourazowej odmy wentylowej w jamie opłucnowej powodującej niewydolność

oddechową zmarła” - tj. popełnienia występku określonego w art. 177 § 2 k.k.;

3

za co, na podstawie tego przepisu wymierzył oskarżonej karę 4 lat pozbawienia

wolności orzekł, na podstawie art. 46 § 2 k.k. nawiązkę w wysokości 100 000 zł na

rzecz małoletniej pokrzywdzonej N. O., a w oparciu o art. 46 § 2 k.k. środek karny w

postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 6 lat.

Apelacje od tego orzeczenia wnieśli obrońcy oskarżonej.

W części, przedstawione w środkach odwoławczych zarzuty były tożsame,

bądź podobne i dotyczyły obrazy art. 4, 5 § 2, 7, 424 k.p.k., tj. zasad: obiektywizmu,

in dubio pro reo, swobodnej oceny dowodów i w konsekwencji błędnych ustaleń

faktycznych oraz niedostatków uzasadnienia zapadłego orzeczenia.

Obrońca oskarżonej adw. A. K. dodatkowo zarzuciła Sądowi pierwszej

instancji obrazę art. 170 § 1 pkt 2 i 5 k.p.k. w zw. z art. 196 § 3 k.p.k. przez

bezpodstawne oddalenie złożonych w dniu 23 listopada 2012 r. wniosków

dowodowych (k. 1072 i dalsze) zmierzających do – generalnie rzecz ujmując -

ustalenia przyczyn zarzucenia pojazdu kierowanego przez oskarżoną w momencie

zjazdu z pobocza na jezdnię.

Ponadto, złożony został wniosek o uzupełnienie postępowania dowodowego

przed Sądem Odwoławczym przez przeprowadzenie dowodu z następujących

dokumentów:

„1. protokołów z symulacji ruchu obu pojazdów biorących udział w zdarzeniu z dnia

31 lipca 2009 roku w dwóch wersjach, wykonanych przez J. T. – współpracującego

z twórcami programu V-Sim, na okoliczność uprawdopodobnienia wersji zdarzenia

korzystnej dla oskarżonej,

2. pisma Kierownika Zakładu Badania Wypadków Drogowych IES w Krakowie z

dnia 12 marca 2013 roku, celem uprawdopodobnienia, że istnieje możliwość

wykonania wiarygodnych symulacji przebiegu zdarzenia będącego przedmiotem

niniejszej sprawy,

3. zaświadczenia o przebiegu leczenia oskarżonej z dnia 7 maja 2013 roku, na

okoliczność wykazania właściwości osobistych oskarżonej,

4. zaświadczenia z dnia 11 kwietnia 2013 roku, na okoliczność wykazania zakresu

jej doświadczenia jako kierowcy”.

Obrońcy wnosili o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

4

Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2014 r., zmienił zaskarżony

wyrok uchylając orzeczenie nawiązki, w pozostałym zaś zakresie utrzymał go w

mocy.

Orzeczenie to zostało zaskarżone kasacjami obrońców.

Również i w przypadku nadzwyczajnych środków zaskarżenia część zarzutów była

podobna, a mianowicie dotyczących rażącej obrazy art. 5 § 2, 7, 410, 433 § 2 i 457

§ 3 k.p.k. oraz art. 201 k.p.k.

Szczególnie dużo miejsca w uzasadnieniu kasacji poświęciła adw. A. K.

zagadnieniom związanym z nowymi opiniami. Zarzuciła Sądowi Okręgowemu

zaaprobowanie stanowiska Sądu pierwszej instancji - pomimo braku

merytorycznego uzasadnienia - odrzucającego jej wniosek dowodowy z dnia 23

listopada 2012 r. o powołanie kolejnego biegłego (pkt 2 kasacji) oraz

nieustosunkowania się do dowodów z symulacji zdarzenia mimo że obrona

przedłożyła taki dowód Sądowi, a ten go dopuścił w postępowaniu odwoławczym

(pkt 6 kasacji).

W obu kasacjach wnosi się o uchylenie zapadłych orzeczeń i skierowanie

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Prokurator Prokuratury Okręgowej w pisemnej odpowiedzi na kasacje oraz

prokurator Prokuratury Generalnej występujący przed Sądem Najwyższym wnosili o

ich oddalenie, jako oczywiście bezzasadnych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja obrońcy adw. A. K. w zakresie w jakim zarzuca Sądowi

Okręgowemu rażące naruszenie prawa procesowego polegające na

zaaprobowaniu postanowienia Sądu pierwszej instancji oddalającego wniosek o

dopuszczenie dowodu z opinii kolejnego biegłego oraz nieuzupełnienie

postępowania dowodowego przed Sądem Okręgowym, jest uzasadniona.

W rozpoznawanej sprawie, wobec braku bezpośrednich świadków wypadku,

zasadnicze znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia miały dowody materialne w

postaci protokołów oględzin, szkiców poglądowych, notatek urzędowych i innych

tego rodzaju dokumentów oraz opinie biegłych z różnych specjalności z zakresu

motoryzacji i ruchu drogowego.

5

Pomimo wielu opinii, którymi dysponowały Sądy nie wszystkie kwestie

związane z przyczynami wypadku zostały wszechstronnie i poza wszelką

wątpliwość wyjaśnione, a wśród nich tak istotna, jak przebieg zdarzenia tuż przed

zderzeniem się pojazdów, a w szczególności przyczyny zarzucenia samochodu

kierowanego przez oskarżoną. W ocenie obrońcy przyjęcie przez Sąd Odwoławczy

ustalenia Sądu pierwszej instancji, że przyczyną poślizgu były „nieprawidłowe

manewry oskarżonej” mogą być skutecznie podważone w wyniku oceny dowodu z

symulacji zdarzenia, jeżeli zważy się, że w ekspertyzie tej stwierdzono, iż „ślady

kół wjazdu (z pobocza na jezdnię – dop. SN) samochodu Peugeota 307 nie

pokrywają się ze śladami wjazdu ujawnionymi i zabezpieczonymi w sprawie, a

zatem … wystąpił dodatkowy element, którego wpływ na ocenę zdarzenia jest

istotny…” Innymi słowy, w ocenie obrony, opartej na uzyskanej przez nią

ekspertyzy, zarzucenie samochodu kierowanego przez oskarżoną „… było

spowodowane dodatkowym, zewnętrznym bodźcem, niezależnym od techniki jazdy

i możliwości przewidywań kierującej”.

Należy zauważyć, że wskazywane we wniosku dowodowym kwestie nie były

w ogóle, albo tylko w stopniu bardzo ogólnym stały się przedmiotem oceny innych

występujących w sprawie biegłych.

Kwestia ewentualnego zarzucenia pojazdu spowodowana czynnikiem

zewnętrznym, jak i inne jeszcze szczegółowo przedstawione i uargumentowane we

wspomnianym już wniosku dowodowym z dnia 23 listopada 2012 r. okoliczności

niewątpliwie wymagały merytorycznego ustosunkowania się Sądu. Tymczasem,

Sąd Rejonowy wniosek ten oddalił arbitralnie stwierdzając, że jest on

bezprzedmiotowy, bowiem uznał, że jedynie miarodajna jest ekspertyza

opracowana przez Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Wojewódzkiej Policji w

G.

Z kolei Sąd Odwoławczy pogląd Sądu pierwszej instancji zaaprobował w

zasadzie bez uzasadnienia, ograniczył się bowiem do stwierdzenia, że Sąd ten

„postąpił słusznie”.

Drugi wniosek dowodowy, z symulacji ruchu pojazdów biorących udział w

zdarzeniu, przedstawiony w postępowaniu odwoławczym, a mający na celu

„uprawdopodobnienie wersji zdarzenia korzystnej dla oskarżonej” chociaż został

6

przez Sąd Odwoławczy przyjęty, to mimo to w żadnym stopniu nie był poddany

ocenie merytorycznej. Sąd ograniczył się jedynie do konstatacji, że przedstawiono

mu opinie prywatne, które nie są opiniami procesowymi i dlatego nie mogą

stanowić dowodu w sprawie, a ponadto „nie zostały (one) wydane przez osoby

bezstronne, bo na zlecenie strony, z którą autor opinii związany był węzłem

obligacyjnym, opartym na więzi finansowej...”.

W świetle wskazanych wyżej okoliczności niewątpliwie doszło do rażącego

naruszenia prawa, bowiem Sąd Odwoławczy zbagatelizował złożone przez obronę

wnioski dowodowe, które mogły mieć istotny wpływ na zakres winy oskarżonej, a

tym samym na treść orzeczenia.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy powinien ustosunkować się

merytorycznie do zarzutów związanych z potrzebą przeprowadzenia dowodu z

dostarczonej przez obronę opinii i złożonego wniosku, zawartych w apelacji adw. A.

K. oraz wypowiedzieć się na temat zasadności oddalenia przez Sąd pierwszej

instancji wniosku dowodowego z dnia 23 listopada 2012 r. (k 1072 i dalsze), jak

również potrzeby i możliwości przeprowadzenia postulowanego przez obrońcę

dowodu w postępowaniu odwoławczym, mając – w tym drugim przypadku – na

uwadze treść art. 452 § 1 k.p.k.

Z uwagi na powyższe orzeczono, jak na wstępie.