II KK 72/15

Sygn. akt II KK 72/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 marca 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Stanisław Zabłocki (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Małgorzata Gierszon

SSN Przemysław Kalinowski

Protokolant Marta Brylińska

w sprawie P. J.

skazanego z art. 286 § 3 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu

w dniu 30 marca 2015 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego,

na podstawie art. 521 § 1 k.p.k., na korzyść skazanego,

od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w W.

z dnia 7 października 2013 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego

rozpoznania Sądowi Rejonowemu w W.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w W., wyrokiem nakazowym z dnia 7 października 2013 roku,

sygn. akt … 521/13, po rozpoznaniu sprawy P. J., oskarżonego o popełnienie

czynu z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.:

1. oskarżonego P. J. uznał za winnego zarzucanego mu czynu z tym, że ustalił,

iż przestępstwo zarzucane oskarżonemu stanowi wypadek mniejszej wagi i

2

zakwalifikował je z art. 286 § 3 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i

na tej podstawie skazał go, a na podstawie art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k.

wymierzył mu karę grzywny w wysokości 50 stawek dziennych ustalając wysokość

jednej stawki na kwotę 20 zł;

2. na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego obowiązek

naprawienia szkody w całości w kwocie 2.035,71 zł na rzecz pokrzywdzonego PTK

C. sp. z o.o.;

3. na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. zwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów

sądowych, z których wyłożone wydatki przejął Skarb Państwa.

Orzeczenie to nie zostało zaskarżone przez żadną ze stron i uprawomocniło

się w dniu 24 października 2013 r.

Od powyższego wyroku kasację na korzyść skazanego wniósł Prokurator

Generalny, zarzucając mu rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku

naruszenie przepisu prawa karnego procesowego, tj. art. 501 pkt 1 k.p.k.,

polegające na „wydaniu wobec P. J. na posiedzeniu wyroku nakazowego w

sytuacji, gdy odbywał w tym czasie karę pozbawienia wolności orzeczoną w innej

sprawie, zamiast rozpoznania sprawy na zasadach ogólnych, na rozprawie”.

W konkluzji kasacji, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w W. do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest zasadna w stopniu oczywistym w rozumieniu art. 535 § 5 k.p.k.,

co spowodowało wydanie wyroku na posiedzeniu bez udziału stron i uchylenie

zaskarżonego orzeczenia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi Rejonowemu w W.

Przepis art. 501 pkt 1 k.p.k. określa negatywną przesłankę wydania wyroku

nakazowego, przy czym w doktrynie podnosi się, że niedopuszczalność trybu

nakazowego w stosunku do osoby pozbawionej wolności jest konsekwencją

wyłączenia trybu uproszczonego w odniesieniu do tych osób.

Podkreślenia przy tym wymaga, że w postępowaniu nakazowym nie są

dopuszczalne odstępstwa od powyższej przesłanki, tak jak możliwe to jest w

postępowaniu uproszczonym (art. 325c pkt 1 in fíne k.p.k.).

3

Wykładnia funkcjonalna art. 501 pkt 1 k.p.k. wskazuje, że celem zawartej w

nim regulacji jest zagwarantowanie oskarżonemu odpowiednich warunków do

obrony w związku z rozstrzygnięciem wydanym bez jego udziału (art. 500 § 4

k.p.k.). Chodzi tu o uprawnienie do wniesienia sprzeciwu od wyroku nakazowego.

W tym aspekcie art. 501 pkt 1 k.p.k. pełni funkcję gwarancyjną. Zauważyć przy tym

należy, że w art. 501 pkt 1 k.p.k. mowa jest nie tylko o pozbawieniu wolności w tej

sprawie, ale też w „innej sprawie” (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16

października 2014 roku, sygn. akt II KK 272/14, LEX Nr 1539460).

W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy w W., po wpłynięciu aktu oskarżenia

przeciwko P. J., skierował sprawę na posiedzenie i w dniu 7 października 2013 roku

wydał wobec oskarżonego wyrok nakazowy.

Orzeczenie to zostało przesłane na wskazany przez P. J. adres i odebrane

przez jego matkę, co spowodowało uznanie, iż zostało mu ono skutecznie

doręczone (k. 63). Po stwierdzeniu prawomocności wyroku, zarządzeniem z dnia

20 listopada 2013 r., przekazano go do wykonania.

Na etapie postępowania wykonawczego Sąd uzyskał jednak informację o

orzeczeniach dotyczących P. J. i o jego pobytach w zakładach karnych, z której

wynika m.in., iż oskarżony w okresie od 17 lipca 2013 roku do 17 stycznia 2014

roku odbywał karę pozbawienia wolności orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w

S. w sprawie o sygn. … 899/10 (k. 92 verte).

Pozbawienie wolności, o którym mowa w art. 501 pkt 1 k.p.k., to pozbawienie

wolności w chwili wyrokowania w postępowaniu nakazowym. Jak wynika ze

wskazanej powyżej informacji, oskarżony w chwili wyrokowania był pozbawiony

wolności w innej sprawie, co uniemożliwiało wydanie wobec niego przez Sąd

Rejonowy w W. wyroku nakazowego.

Sąd wydając w niniejszej sprawie wyrok nakazowy dopuścił się zatem

rażącego naruszenia art. 501 pkt 1 k.p.k., bowiem fakt pozbawienia oskarżonego

wolności w innej sprawie uniemożliwiał taki sposób rozstrzygnięcia. Nie sposób też

przyjąć, aby uchybienie to nie mogło mieć wpływu na treść orzeczenia, bowiem w

jego wyniku doszło do poważnego ograniczenia możliwości realizowania przez

oskarżonego prawa do obrony.

W tej sytuacji zaskarżone orzeczenie należało uchylić, zaś sprawę P. J.

4

przekazać Sądowi Rejonowemu w W. do ponownego rozpoznania.