II KK 75/15

Sygn. akt II KK 75/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 marca 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Stanisław Zabłocki (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Małgorzata Gierszon

SSN Przemysław Kalinowski

Protokolant Marta Brylińska

w sprawie M. K.

skazanego z art. 191 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 190a § 1 k.k.

i art. 11 § 2 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu

w dniu 30 marca 2015 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego

na podstawie art. 521 §1 k.p.k., na korzyść skazanego,

od wyroku Sądu Rejonowego w Ł.

z dnia 13 czerwca 2014 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego

rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Ł.

UZASADNIENIE

M. K. został oskarżony o to, że „w okresie od 1.05.2013 roku do 6.10.2013

roku w Ł., w warunkach czynu ciągłego, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w

krótkich odstępach czasu, uporczywie nękał B. O. wzbudzając u niej uzasadnione

okolicznościami poczucie zagrożenia i istotnie naruszając jej prywatność w ten

2

sposób, że telefonicznie groził B. O. oszpeceniem, spowodowaniem uszkodzeń

ciała, nasłaniem na nią nieustalonych osób, a także groził pokrzywdzonej

spowodowaniem postępowania karnego i karno-skarbowego w celu zmuszenia jej

do przekazywania mu pomocy materialnej do zakładu karnego oraz do odbierania

kierowanych do niego telefonów, przy czym groźby te wzbudziły u pokrzywdzonej

uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione”, tj. o popełnienie czynu z art. 190a § 1

k.k. i art. 191 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k.

Prokurator, wraz z aktem oskarżenia, złożył wniosek o wydanie wyroku

skazującego bez przeprowadzenia rozprawy i orzeczenie uzgodnionej z

oskarżonym kary 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej

wykonania na okres 5 lat tytułem próby oraz zobowiązanie go do powstrzymywania

się od kontaktowania się z pokrzywdzoną w jakikolwiek sposób jak również od

zbliżania się do pokrzywdzonej.

Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2014 r., sygn. akt … 1481/13, Sąd Rejonowy w

Ł., uwzględniając wniosek prokuratora:

1. oskarżonego M. K. uznał za winnego dokonania zarzucanego mu

czynu, z tym doprecyzowaniem, że czyn ten wypełnia dyspozycję art. 191 § 1 k.k. w

zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 190a § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to na

podstawie art. 190a § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył mu karę 2 (dwóch) lat

pozbawienia wolności;

2. na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 pkt 1 k.k. wykonanie

orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na

okres 5 (pięciu) lat tytułem próby;

3. na podstawie art. 41a § 1 i § 4 k.k. orzekł zakaz kontaktowania się w

jakikolwiek sposób z pokrzywdzoną B. O. oraz zakaz zbliżania się do

pokrzywdzonej B. O. na odległość mniejszą niż 10 (dziesięciu) metrów.

Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się w pierwszej

instancji w dniu 21 czerwca 2014 roku.

Od powyższego wyroku kasację na korzyść skazanego wniósł Prokurator

Generalny, zarzucając mu rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku

naruszenie przepisów prawa procesowego - art. 343 § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1

k.p.k., polegające na „uwzględnieniu wadliwego w tym zakresie wniosku

3

prokuratora i wydaniu bez przeprowadzenia rozprawy wyroku skazującego M. K. za

czyn z art. 191 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 190a § 1 k.k. w zw. z art. 11

§ 2 k.k. i orzeczeniu wobec niego w pkt 3 zakazu kontaktowania się w jakikolwiek

sposób z pokrzywdzoną B. O. oraz zakazu zbliżania się do pokrzywdzonej na

odległość mniejszą niż 10 metrów przy jednoczesnym braku określenia czasu

trwania tego zakazu”, tj. z rażącym naruszeniem przepisów prawa karnego

materialnego, a mianowicie art. 39 pkt 2b k.k. w zw. z art. 43 § 1 k.k.

W konkluzji kasacji, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

Rejonowemu w Ł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego jest zasadna w stopniu oczywistym w

rozumieniu art. 535 § 5 k.p.k., co spowodowało wydanie wyroku na posiedzeniu

bez udziału stron i uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Ł.

Sąd orzekając na posiedzeniu z wniosku prokuratora o wydanie wyroku

skazującego bez przeprowadzenia rozprawy nie jest zwolniony od kontroli

prawidłowości wniosku złożonego w trybie art. 335 § 1 k.p.k., w tym przede

wszystkim pod kątem spełniania przez niego wymogów prawa karnego

materialnego. Modyfikacji może jednak dokonać jedynie po uzyskaniu zgody stron,

w przeciwnym razie powinien skierować sprawę do rozpoznania na zasadach

ogólnych, zgodnie z treścią art. 343 § 7 k.p.k. (por. wyroki Sądu Najwyższego z

dnia 5 grudnia 2013 roku, sygn. akt V KK 342/13, LEX nr 1402697, z dnia 25 marca

2009 roku, sygn. akt III KK 33/09, LEX nr 491165, z dnia 8 września 2009 roku,

sygn. akt IV KK 287/09, LEX nr 519609 i z dnia 18 lutego 2015 roku, sygn. akt II KK

27/15, dotąd opublik. na stronie internetowej www.sn.pl).

Jak wynika z analizy czynności Sądu Rejonowego w Ł., przeprowadzanych

w niniejszej sprawie, bezsporne jest, iż Sąd ten podejmował próby dokonania

modyfikacji wniosku złożonego w trybie art. 335 § 1 k.p.k., uzależniając jego

uwzględnienie od uzyskania zgody stron, o czym świadczą protokoły posiedzeń z

dni: 14 stycznia 2014 roku (k. 180), 17 lutego 2014 roku (k. 193), 24 marca 2014

roku (k. 202), na którym to terminie Sąd pouczył strony o możliwości zmiany

4

kwalifikacji czynu poprzez wyeliminowanie art. 12 k.k., protokołu z ogłoszenia

wyroku z dnia 30 kwietnia 2014 roku (k. 208), w którym to dniu wznowiony został

przewód sądowy z uwagi na konieczność modyfikacji wniosku złożonego w trybie

art. 335 § 1 k.p.k. i wreszcie z dnia 6 czerwca 2014 roku (k. 215), kiedy to uzyskana

została zgoda stron na modyfikację wniosku poprzez określenie, zgodnie z art. 41a

§ 4 k.k., odległości od osoby pokrzywdzonej, którą oskarżony obowiązany jest

zachować, na nie mniej niż 10 metrów.

Niemniej jednak, podejmowane przez Sąd Rejonowy w Ł. działania nie

doprowadziły finalnie do konwalidowania wadliwego wniosku złożonego przez

oskarżyciela publicznego i orzeczenia zakazu zbliżania się do osoby

pokrzywdzonej jak też kontaktowania się z pokrzywdzoną zgodnie z wymogami

prawa materialnego.

Zgodnie z treścią art. 43 § 1 k.k., zakazy oraz obowiązek wymienione w art.

39 pkt 2a i 2b orzeka się w latach, od roku do lat 15. Obowiązkiem sądu

orzekającego jest wskazanie czasu obowiązywania orzeczonego zakazu, przy

czym ustawowy wymóg określenia w wyroku, jak długo zakaz ma trwać, wyklucza

możliwość precyzowania dopiero w postępowaniu wykonawczym okresu zakazu,

bowiem czasu tego nie da się określić przy wykorzystaniu dyspozycji art. 13 § 1

k.k.w. i zasady wynikającej z art. 5 § 2 k.p.k. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia

14 listopada 2008 r., V KK 256/08, Lex Nr 531384, dotyczący wprawdzie innego

rodzaju zakazu, ale rozstrzygający ten sam, co do zasady, problem).

Sąd Rejonowy w Ł. nie zrealizował ustawowego wymogu określenia czasu

trwania zakazu wymienionego w art. 39 pkt 2b k.k., co uczyniło zasadnym

twierdzenie o zaistnieniu uchybienia o charakterze rażącym i mającym istotny

wpływ na treść wyroku. Należało zatem uwzględnić wniesiony na korzyść M. K.

nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego kierunek – poza upływem terminu, o

którym mowa w art. 524 § 3 k.p.k. – wyznacza także to, że – zgodnie z poglądem

wyrażonym przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 października 2014 r., III KK

124/14, Lex Nr 1523391 – domaganie się określenia czasu trwania środka karnego

w sytuacji, gdy w wyroku okres ten nie został określony, jest działaniem na korzyść

oskarżonego, bowiem brak określenia czasu sprawia, iż orzeczony środek

obowiązywałby bez żadnych ograniczeń czasowych (bezterminowo).

5

Ma także rację skarżący, gdy wskazuje na to, że z uwagi na konsensualny

tryb procedowania w niniejszej sprawie oraz z uwagi na to, że wadliwością,

polegającą na braku określenia czasu trwania wnioskowanego środka, wniosek

oskarżyciela publicznego dotknięty był już w fazie postępowania

przygotowawczego, niezbędne jest uchylenie wyroku w całości, a nie jedynie w

określonej części, i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi meriti.

Nie wyklucza to, rzecz jasna, ewentualnego ponownego zakończenia sprawy w

trybie konsensualnym, ale tym razem już po uzyskaniu przez sąd zgody na takie

modyfikacje wniosku prokuratora, które w pełni odpowiadać będą przepisom prawa

karnego materialnego. Dodać wypada, że oskarżony M. K. chroniony jest na

dalszych etapach postępowania gwarancją zakazu reformationis in peius, płynącą z

kierunku wniesionego nadzwyczajnego środka zaskarżenia.

W tej sytuacji, kasacja Prokuratora Generalnego, jako zasadna w stopniu

oczywistym, spowodowała uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy

do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Ł.