II KK 321/14

Sygn. akt II KK 321/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 kwietnia 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jacek Sobczak (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Tomasz Grzegorczyk

SSA del. do SN Mariusz Młoczkowski

Protokolant Marta Brylińska

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Krzysztofa Parchimowicza,

w sprawie A. K.

skazanej z art. 286 § 1 k.k. i in.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 16 kwietnia 2015 r.,

kasacji wniesionej przez obrońcę skazanej

od wyroku Sądu Okręgowego w P.

z dnia 6 maja 2014 r.,

zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w T.

z dnia 6 listopada 2013 r.,

I. uchyla zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w P. w części

utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w T. w

zakresie orzeczenia wobec A. K. na podstawie art. 46 § 1 k.k.

środka karnego w postaci obowiązku naprawienia szkody na

rzecz […] oraz uchyla w powyższym zakresie wyrok sądu I

instancji - Sądu Rejonowego w T.;

2

II. w pozostałym zakresie oddala kasację, jako oczywiście

bezzasadną;

III. zarządza zwrot na rzecz skazanej wniesionej opłaty od kasacji.

UZASADNIENIE

A. K. oskarżona została o to, że współdziałając z innymi osobami dokonała

bądź usiłowała dokonać szeregu oszustw (art. 286 § 1 k.k.) metodą, tzw. „na

wnuczka”.

Wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 6 listopada 2013 r., m. in. A. K. została

uznana winną i skazana za popełnienie czynów wyszczególnionych w pkt od 1-8 i

od 10-40 aktu oskarżenia, zaś w zakresie pkt 9 została uniewinniona. Za wszystkie

czyny wymierzono oskarżonej karę łączną 4 lat pozbawienia wolności i karę

grzywny w wysokości 300 stawek dziennych, przy przyjęciu wartości jednej stawki

na kwotę 10 zł. Na poczet orzeczonej wobec oskarżonej kary pozbawienia

wolności, zaliczono rzeczywisty okres pozbawienia wolności w sprawie (pkt V

wyroku). Nadto, na podstawie zaś art. 46 § 1 k.k., orzeczono obowiązek

naprawienia wyrządzonych szkód, poprzez solidarną zapłatę przez oskarżonych A.

T. i A. K., na rzecz wymienionych w tymże wyroku pokrzywdzonych. Wśród tychże

osób pokrzywdzonych znaleźli się m. in.: E. K. – 4.600 zł (czyn z pkt 5 aktu

oskarżenia), P. S. – 21.000 zł (czyn z pkt 27 aktu oskarżenia), A. G. – 35.000 zł

(czyn z pkt 29 aktu oskarżenia), G. M. – 2.150 zł (czyn z pkt 37 aktu oskarżenia), J.

W. – 13.500 zł (czyn z pkt 40 aktu oskarżenia) – pkt VI wyroku Sądu Rejonowego.

Na skutek wniesionych od tego orzeczenia apelacji, Sąd Okręgowy

wyrokiem z dnia 6 maja 2014 r., zmienił wyrok Sądu I instancji – także w

odniesieniu do A. K. – w ten sposób, że przyjęto, iż czyny opisane w pkt 1-4, 6-8,

10-26, 28, 30-36, 38-39 aktu oskarżenia stanowią ciąg przestępstw z art. 13 § 1 k.k.

w zw. z art. 286 § 1 k.k. i art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 12 k.k.

Oskarżona została uznana winną popełnienia szeregu oszustw: opisanych w

akcie oskarżenia w pkt 1-4, pkt 6-8, pkt 10-26, pkt 28, pkt 30-36, pkt 38-39, z

wyłączeniem tych popełnionych na szkodę E. K. (czyn z pkt 5 aktu oskarżenia), P.

S. (czyn z pkt 27 aktu oskarżenia), A. G. (czyn z pkt 29 aktu oskarżenia), G. M.

(czyn z pkt 37 aktu oskarżenia), J. W. (czyn z pkt 40 aktu oskarżenia).

3

Kasację od tego orzeczenia wywiódł obrońca oskarżonej A. K. podnosząc m.

in. zarzut dotyczący rażącej obrazy prawa materialnego mającej istotny wpływ na

treść wydanego w sprawie wyroku, w części dotyczącej orzeczenia środka karnego,

tj. art. 46 § 1 k.k., poprzez: orzeczenie obowiązku naprawienia szkody przez

oskarżoną solidarnie z A. T., nie uwzględniając udziału oskarżonej w czynach, co

do których w ocenie Sądu A. K. jest winna ich popełnienia i stopnia uczestnictwa w

uzyskanych korzyściach majątkowych; nałożenie obowiązku naprawienia szkody na

rzecz osób, będących pokrzywdzonymi na skutek przestępstwa, w których

sprawstwo A. K. zostało wyłączone, tj. zdarzenia opisane w komparycji wyroku

Sądu I instancji pod numerami 5, 27, 29, 37, 40.

Skarżący w konkluzji wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego i

przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Prokurator w odpowiedzi na kasację wniósł, m. in. o uwzględnienie kasacji

obrońcy oskarżonej w części dotyczącej orzeczenia naprawienia szkody wobec

pokrzywdzonych – na skutek przestępstw, w których sprawstwo oskarżonej zostało

wyłączone.

Obecny na rozprawie kasacyjnej Prokurator Prokuratury Generalnej wniósł o

uchylenie zaskarżonego wyroku w pkt 2 utrzymującym pkt 6 wyroku Sądu

Rejonowego w części w jakiej Sąd ten nałożył na A. K. obowiązek naprawienia

szkody na rzecz wskazanych pokrzywdzonych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja obrońcy skazanej A. K. okazała się zasadna w zakresie w jakim

doprowadziła do wydania orzeczenia o charakterze kasatoryjnym. Z uwagi na

oczywistą bezzasadność pozostałych zarzutów kasacyjnych stawianych orzeczeniu

Sąd odwoławczego, w oparciu o przepis art. 535 § 3 k.p.k., niniejsze uzasadnienie

ograniczy się li tylko stwierdzonego uchybienia.

Analiza akt przedmiotowej sprawy i wydanych w niej orzeczeń dowodzi

trafności zarzutu obrońcy o rażącej obrazie, mającej istotny wpływ na treść wyroku

Sądu Okręgowego, art. 46 § 1 k.k. Reformatoryjne orzeczenie Sądu II instancji

wydane także w odniesieniu do oskarżonej A. K. (pkt b - wyroku), dotyczące czynu

wyczerpującego znamiona art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. i art. 286 § 1 k.k.

w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 12 k.k., obejmującego zachowania wskazane w pkt 1-4,

4

6-8, 10-26, 28, 30-36, 38-39 aktu oskarżenia, popełnionego na rzecz 34

wymienionych tam pokrzywdzonych, uwolniło de facto A. K. od odpowiedzialności

za zachowania popełnione na szkodę pokrzywdzonych: E. K. (czyn z pkt 5), P.S.

(czyn z pkt 27), A. G. (czyn z pkt 29), G. M. (czyn z pkt 37), J. W. (czyn z pkt 40).

Przyjęcie tej treści rozstrzygnięcia wiązało się i nakładało na Sąd

odwoławczy bezwzględną konieczność uchylenia w omawianym zakresie wyroku

Sądu Rejonowego, którym A. K. została zobowiązana do solidarnego naprawienia

szkody, m. in. na rzecz właśnie […] (pkt VI wyroku).

Ewidentne przeoczenie i niedopełnienie w rozstrzyganym zakresie wywołało

istotne uchybienie wskazanemu wyżej przepisowi prawa karnego materialnego, co

nie pozostało bez wpływu na treść zaskarżonego wyroku.

Przypomnieć należy, iż podstawowym warunkiem dopuszczalności

orzekania obowiązku naprawienia szkody – w oparciu o przepis art. 46 § 1 k.k. –

jest wydanie wyroku skazującego, w którym stwierdza się winę oskarżonego.

Chodzi tu więc o ostatecznie przypisane sprawcy przestępstwo, z którego wynikła

szkoda lub które spowodowało wyrządzenie pokrzywdzonemu krzywdy.

Konsekwentnym jest zatem stwierdzenie, że skoro oskarżonej nie

przypisano czynów, czy też wyłączono jej odpowiedzialność od popełnienia

oszustw na rzecz […], to tym samym zdezaktualizowało się wcześniej wydane

rozstrzygnięcie o odszkodowawczej odpowiedzialności A. K. na rzecz ww.

pokrzywdzonych.

W tym stanie rzeczy nieodzowną okazała się decyzja o charakterze

kasatoryjnym nakierowana tak na rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w aspekcie

orzeczenia wobec tej oskarżonej środka karnego w postaci solidarnego obowiązku

naprawienia szkody, jak i wyroku Sądu II instancji w części utrzymującej w mocy

owo rozstrzygnięcie.

Mając na uwadze powyższe, rozstrzygnięto jak w sentencji wyroku.