III KK 423/14

Sygn. akt III KK 423/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 maja 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Stanisław Zabłocki (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Przemysław Kalinowski

SSN Barbara Skoczkowska

Protokolant Jolanta Włostowska

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Aleksandra Herzoga

w sprawie K. Z.,

skazanego z art. 222 § 1 k.k. w zb. z art. 226 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na rozprawie w dniu 8 maja 2015 r.,

kasacji, wniesionej - na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. - przez Prokuratora

Generalnego na korzyść skazanego

od wyroku Sądu Rejonowego w Z.

z dnia 28 sierpnia 2013 r.

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę K. Z. przekazuje do

ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Z.

UZASADNIENIE

K. Z. został oskarżony o to, że w dniu 26 grudnia 2012 r. około godz.

00:40 na parkingu przed pizzerią „D.” przy ul. L. 9 w Z., woj. P., naruszył

nietykalność cielesną funkcjonariuszy publicznych podczas wykonywania

czynności służbowych przez pracowników ochrony fizycznej firmy „K.” w ten

2

sposób, że szarpał T. W., powodując u niego zadrapania w okolicy lewego

nadgarstka, natomiast J. G. uderzył pięścią w twarz, a także znieważył

funkcjonariuszy, wyzywając ich słowami powszechnie uznanymi za

obraźliwe, tj. o czyn określony w art. 222 § 1 k.k. w zb. z art. 226 § 1 k.k.

Sąd Rejonowy w Z. wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2013 r., uwzględniając

złożony przez prokuratora wniosek o skazanie bez przeprowadzania

postępowania dowodowego:

I. oskarżonego K. Z. uznał za winnego zarzucanego mu czynu i za to na

mocy art. 222 § 1 k.k. w zb. z art. 226 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. skazał

go, zaś na mocy art. 222 § 1 k.k. w zw. z art. 33 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 11 §

3 k.k. wymierzył mu karę grzywny w wymiarze 150 (sto pięćdziesiąt) stawek

dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 (dziesięć)

złotych.

II. zasądził od oskarżonego K. Z. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 150 (sto

pięćdziesiąt) złotych tytułem opłaty oraz obciążył go pozostałymi kosztami

procesu w kwocie 140 (sto czterdzieści) złotych.

Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się w

dniu 4 września 2013 r.

Powyższe orzeczenie zostało zaskarżone kasacją, wniesioną - na

podstawie art. 521 k.p.k. – na korzyść oskarżonego przez Prokuratora

Generalnego, który zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść

orzeczenia naruszenie przepisów prawa procesowego - art. 343 § 1 i 6 k.p.k.

w zw. z art. 335 § 1 k.p.k. polegające na uwzględnieniu wadliwego wniosku

prokuratora o skazanie K. Z. za czyn z art. 222 § 1 k.k. w zb. z art. 226 § 1

k.k. bez przeprowadzenia rozprawy i wydanie wyroku zgodnego z tym

wnioskiem, w następstwie czego doszło do rażącego naruszenia przepisów

prawa materialnego - art. 222 § 1 k.k. w zb. 226 § 1 k.k. i 115 § 13 k.k. -

przez niezasadne przyjęcie, że pokrzywdzeni czynem oskarżonego

pracownicy ochrony, T. W. i J. G., posiadali status funkcjonariuszy

publicznych.

3

W konkluzji kasacji Prokurator Generalny wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się zasadna co do

podniesionego w niej zarzutu, jednakże wniosek kasacji został sformułowany

wadliwie, co uniemożliwiło wydanie rozstrzygnięcia zgodnego ze

stanowiskiem Prokuratora Generalnego w trybie określonym w przepisie art.

535 § 5 k.p.k.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż wskazane w kasacji

uchybienie przepisom prawa materialnego w istocie nastąpiło i ma ono

charakter rażący, uzasadniający uchylenie zaskarżonego wyroku. Złożenie

przez prokuratora wniosku o skazanie oskarżonego w trybie art. 335 § 1

k.p.k., zakładające przyznanie się oskarżonego do zarzucanego mu czynu,

nie zwalnia sądu od dokonania merytorycznej kontroli samego wniosku.

Podkreślał to wielokrotnie w swym orzecznictwie Sąd Najwyższy, wskazując,

jak choćby w wyroku z dnia 22 sierpnia 2013 r., sygn. akt II KK 199/13,

OSNPiPr 2013/11/7, że sąd pierwszej instancji, orzekając na posiedzeniu w

trybie art. 343 § 1-6 k.p.k., co prawda jest związany treścią uzgodnień

pomiędzy oskarżonym i prokuratorem, poczynionych na podstawie art. 335 §

1 k.p.k., i nie może wydać innego wyroku niż skazujący i orzec innej kary lub

środka karnego od uzgodnionych przez strony, niemniej jednak rozpoznając

wniosek o wydanie wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionych z

oskarżonym kary lub środka karnego bez przeprowadzenia rozprawy, sąd

ten nie może uchylić się od zbadania sprawy zarówno pod kątem ustaleń

faktycznych i zawinienia, jak i zastosowanych przepisów prawa materialnego

i w sytuacji dostrzeżenia jakichkolwiek wad propozycji oskarżyciela

publicznego nie tylko nie może wniosku takiego uwzględnić, ale zobligowany

jest treścią art. 343 § 7 k.p.k. skierować sprawę do rozpoznania na zasadach

ogólnych, chyba, że w toku posiedzenia prokurator, za zgodą oskarżonego,

dokona modyfikacji wniosku w kierunku przez sąd postulowanym.

4

W niniejszej sprawie tego rodzaju kontroli Sąd Rejonowy w Z.

skutecznie nie dokonał, powielając błąd oskarżyciela publicznego polegający

na przyjęciu, że pokrzywdzeni T. W. i J. G. (pracownicy agencji ochrony)

posiadali status funkcjonariuszy publicznych. Katalog osób posiadających ów

status jest zamknięty i enumeratywnie określony w przepisie art. 115 § 13

k.k. Nie są nim objęci pracownicy ochrony, o których mowa w ustawie z dnia

22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (Dz. U. tekst jedn. z 2005 r. Nr

145. poz. 1221 z późn. zm.). Wprawdzie na podstawie art. 42 w/w ustawy

podczas wykonywania zadań ochrony obszarów, obiektów i urządzeń

podlegających obowiązkowej ochronie, korzystają oni z ochrony prawnej

przewidzianej w Kodeksie karnym dla funkcjonariuszy publicznych, jednakże

w realiach niniejszej sprawy nie wykonywali oni tego rodzaju zadań, ze

względu na charakter obiektu i podstawę pełnienia zadań w tym obiekcie.

Przypomnieć w tym kontekście należy, że zostali oni skierowani do prywatnej

pizzerii „D.”, z której właścicielem firma „K.” miała podpisaną umowę na

świadczenie usług. Pomimo tego, że w swej końcowej fazie zdarzenie

rozgrywało się z udziałem wezwanych funkcjonariuszy Policji, którzy

ostatecznie obezwładnili oskarżonego, ujawniony materiał dowodowy nie

daje podstaw do przyjęcia, że T. W. i J. G. zostali przybrani do pomocy przez

interweniujących policjantów podczas i w związku ze służbowymi działaniami

tychże policjantów, które podjęli oni w stosunku do K. Z. Nie wskazują na to

wyraźnie ani zeznania pokrzywdzonych, ani moment, w jakim miałoby dojść

do ich zaatakowania, nie wspominając już o tym, że funkcjonariusze Policji

nie zostali przesłuchani.

W tej sytuacji, wydając wyrok w całości zgodny z treścią porozumienia

zawartego pomiędzy prokuratorem i oskarżonym K. Z., Sąd Rejonowy nie

zweryfikował okoliczności popełnienia czynu objętego wnioskiem

prokuratora, które - pomimo przyznania się oskarżonego do jego popełnienia

- budziły wątpliwości w aspekcie realizacji znamion określonych w przepisach

art. 222 § 1 k.k. i art. 226 § 1 k.k., przyjętych za podstawę oskarżenia.

5

Podsumowując, w realiach omawianej sprawy nie zachodziły podstawy do

uwzględnienia wniosku prokuratora, ponieważ występujący w sprawie

pokrzywdzeni nie posiadali statusu funkcjonariuszy publicznych.

Nie wymaga szerszego uzasadnienia to, iż skarżący słusznie

zakwalifikował to uchybienie jako naruszenie prawa o charakterze rażącym,

a także to, że nie tylko mogło, ale wręcz miało ono istotny wpływ na treść

wydanego orzeczenia.

W tej sytuacji zaskarżony wyrok należało uchylić. Jednakże wniosek o

uniewinnienie oskarżonego jest, zdaniem Sądu Najwyższego, zdecydowanie

wadliwy. Należy zauważyć, że, o ile faktycznie pokrzywdzeni nie posiadali

statusu funkcjonariuszy publicznych, to zachowania K. Z. mogą zostać

zakwalifikowane jako zachowania przestępne, wypełniające znamiona innych

występków, np określonych w art. 216 i w art. 217 k.k., a także co prawda nie

w art. 222 § 1 k.k., ale być może w art. 217a k.k. Sąd ponownie rozpoznając

sprawę powinien zatem rozważyć możliwość zakwalifikowania zachowania

oskarżonego w wyżej wskazanym aspekcie. Wprawdzie tylko występek z art.

217a k.k. ścigany jest z oskarżenia publicznego, a pozostałe z oskarżenia

prywatnego, niemniej jednak nie można w toku dalszego procedowania

zapomnieć o wynikającym z przepisu art. 60 § 1 k.p.k. uprawnieniu

prokuratora do objęcia tego rodzaju czynów ściganiem, w wypadku gdy uzna

on, że wymaga tego interes społeczny. Gdyby zaś sąd meriti doszedł do

wniosku, iż zachowania oskarżonego wypełniają wyłącznie znamiona

występków ściganych, co do zasady, z oskarżenia prywatnego, zaś

prokurator nie wykazałby inicjatywy, o której była wyżej mowa, niezbędnym

okaże się stworzenie pokrzywdzonym możliwości ewentualnego

podtrzymania oskarżenia jako prywatnego (art. 60 § 4 k.p.k.). Wydanie,

zgodnie z wnioskiem kasacji Prokuratora Generalnego, wyroku

uniewinniającego skutecznie zablokowałoby powyższe możliwości,

stwarzane przez przepisy Kodeksu postępowania karnego. Należało zatem

rozstrzygnąć odmiennie niż we wniosku kasacji i po uchyleniu wadliwego

6

wyroku wydać tzw. orzeczenie następcze o przekazaniu sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Z.

Z wszystkich opisanych wyżej powodów Sąd Najwyższy orzekł jak w

części dyspozytywnej wyroku.