II KK 110/15

Sygn. akt II KK 110/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 maja 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Włodzimierz Wróbel (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Zbigniew Puszkarski

SSN Andrzej Stępka

Protokolant Marta Brylińska

w sprawie Ł. K.,

skazanego z art. 286 § 1 k.k.,

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu

w dniu 6 maja 2015 r.,

kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść skazanego

od wyroku Sądu Rejonowego w P.

z dnia 25 października 2010 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i uniewinnia Ł.

K. od popełnienia zarzuconego przestępstwa z

art. 286 § 1 k.k., zaś kosztami procesu obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Wyrokiem zaocznym Sądu Rejonowego w P. z dnia 25 października 2010 r.

Ł. K. został uznany winnym czynu z art. 286 § 1 k.k., za który wymierzono mu karę

jednego roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na

okres próby pięciu lat. Opis czynu, za który oskarżony został skazany,

2

sformułowano w następujący sposób: „w okresie od 5 grudnia 2009 r. do dnia 16

grudnia 2009 r. w miejscowości O., działając w z góry powziętym zamiarze

doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci kabli i

przewodów elektrycznych o łącznej wartości strat 42.476 zł na szkodę A. O.”

Wyrok ten nie został zaskarżony i uprawomocnił się 10 listopada 2010 r.

Od tego prawomocnego rozstrzygnięcia kasację w trybie art. 521 k.p.k.

wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich, zarzucając przedmiotowemu orzeczeniu

rażące naruszenie prawa karnego materialnego, to jest art. 286 § 1 k.k., polegające

na uznaniu Ł. K. za winnego popełnienia przestępstwa oszustwa, mimo braku w

opisie czynu zarzucanego i przypisanego oskarżonemu znamienia kierunkowego,

tj. działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej oraz ustawowego zwrotu

określającego znamię czynności wykonawczej, tj. wprowadzenia w błąd albo

wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego

działania, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia .

Podnosząc powyższy zarzut, Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o

uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od popełnienia

przypisanego mu czynu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest zasadna w stopniu oczywistym, co umożliwia jej rozpoznanie na

posiedzeniu.

Zestawienie opisu czynu przypisanego skazanemu ze znamionami

zawartymi w art. 286 § 1 k.k. ukazuje, że opis ten nie wskazuje na spełnienie

wszystkich znamion przedmiotowych i podmiotowych przestępstwa oszustwa.

Realizacja tego typu czynu zabronionego wymaga ustalenia, że:

- doprowadzono inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia mieniem,

- przez wprowadzenie jej w błąd albo wyzyskania błędu, lub wyzyskania

niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania,

- a sprawca działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.

W niniejszej sprawie, zachowanie ujęte w opisie czynu odpowiada jedynie

przedmiotowej czynności doprowadzenia innej osoby do niekorzystnego

rozporządzenia mieniem. Nie ustalono natomiast, czy oskarżony działał z zamiarem

kierunkowym, ani też nie wskazano modus operandi, które w przypadku realizacji

3

znamion z art. 286 § 1 k.k. musi polegać albo na wprowadzeniu w błąd albo

wyzyskaniu błędu innej osoby.

Tak skonstruowany opis czynu odzwierciedla jedynie fakt zaistnienia w

obrocie gospodarczym zdarzenia niekorzystnego dla jednej ze stron stosunku

cywilno-prawnego. Nie można nawet na gruncie prawa cywilnego ocenić, czy

doszło w tej sytuacji do deliktu, czy jedynie do niewykonania zobowiązania przez Ł.

K., co oczywiście w niniejszej sprawie jest irrelewantne, ale ukazuje istotne braki w

opisie czynu.

Sąd Najwyższy podziela przytoczone przez Rzecznika Praw Obywatelskich,

a podparte wcześniejszymi judykatami tegoż Sądu poglądy na temat wykładni art.

413 § 2 pkt 1 k.p.k. Istotnie, w opisie czynu nie trzeba bezwzględnie posługiwać się

zwrotami ustawowymi, proces karny nie jest bowiem procesem formułkowym, ale

opis ten musi odzwierciedlać komplet znamion zarzucanego i finalnie przypisanego

przestępstwa.

Wobec powyższego, z uwagi na brak wykazania realizacji znamion typu

czynu zabronionego z art. 286 § 1 k.k. i przypisanie Ł. K. czynu, który nie stanowi

przestępstwa, należało orzec, jak w sentencji.