V KK 107/15

Sygn. akt V KK 107/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 maja 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dorota Rysińska (przewodniczący)

SSN Józef Dołhy (sprawozdawca)

SSN Kazimierz Klugiewicz

Protokolant Katarzyna Wełpa

w sprawie Ł. K.

skazanego z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i in.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w trybie art. 535 § 5 k.p.k.,

w dniu 13 maja 2015 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego,

od wyroku Sądu Rejonowego w M.

z dnia 10 stycznia 2013 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego

rozpoznania Sądowi Rejonowemu w M.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w M., wyrokiem z dnia 10 stycznia 2013 r., uznał

oskarżonego Ł. K. za winnego popełnienia:

I. ciągu dwóch przestępstw z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i art. 13 §

1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k.,

popełnionych w dniu 10 sierpnia 2012 roku oraz w dniach 12-14 sierpnia 2012 roku

2

na szkodę A. M., J. B. oraz B. R. i za to, na podstawie art. 279 § 1 k.k. w zw. z art.

64 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. wymierzył mu karę roku i 3 (trzech) miesięcy

pozbawienia wolności;

II. czynu z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., popełnionego w dniu 11

sierpnia 2012 roku na szkodę S. K. i za to na podstawie art. 279 § 1 k.k. w zw. z art.

64 § 1 k.k. wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności;

III. czynu z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i art. 278 § 1 k.k. w zw. z art.

64 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., popełnionego w nocy z 30 na 31 lipca 2012 roku na

szkodę K. Sp. z o.o. i za to na podstawie art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.

wymierzył mu karę roku i 3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności, a na podstawie

art. 46 § 1 k.k. orzekł obowiązek naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonej

spółki poprzez zapłatę kwoty 70,00 (siedemdziesięciu) złotych.

Na podstawie art. 91 § 2 k.k. sąd wymierzone oskarżonemu kary

pozbawienia wolności połączył i orzekł karę łączną w wymiarze 2 (dwóch) lat

pozbawienia wolności.

Wyrok ten, wobec niezaskarżenia przez strony, uprawomocnił się w

pierwszej instancji w dniu 18 stycznia 2013 r.

Od tego wyroku kasację wniósł – w trybie art. 521 k.p.k. – Prokurator

Generalny. Zaskarżając wyrok w całości na korzyść skazanego Ł. K., zarzucił

stanowiące bezwzględną przyczynę odwoławczą, określoną w art. 439 § 1 pkt 11

k.p.k., rażące naruszenie przepisów prawa karnego procesowego - art. 376 § 2

k.p.k. i art. 374 § 1 k.p.k., polegające na rozpoznaniu w postępowaniu zwyczajnym

sprawy bez udziału oskarżonego Ł. K., którego obecność na rozprawie była

obowiązkowa.

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie

sprawy Sądowi Rejonowemu w M. do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna i należało ją

uwzględnić w trybie art. 535 § 5 k.p.k. na posiedzeniu bez udziału stron. Analiza akt

przedmiotowej sprawy dowodzi następujących okoliczności:

Postępowanie jurysdykcyjne w tej sprawie toczyło się początkowo w trybie

uproszczonym.

3

Zarządzeniem z dnia 31 października 2012 roku, wyznaczony został termin

rozprawy głównej na 18 grudnia 2012 roku.

Ł. K., będąc prawidłowo powiadomiony o terminie rozprawy, nie stawił się do

sądu w dniu 18 grudnia 2012 roku, nie powiadamiając o przyczynach nieobecności

i nie wnosząc o odroczenie rozprawy. Wobec powyższego, Sąd uznając obecność

oskarżonego za nieusprawiedliwioną, postanowił na podstawie art. 479 § 1 k.p.k.

prowadzić postępowanie bez jego udziału i w trybie art. 479 § 2 k.p.k. odczytać

wyjaśnienia złożone przez niego w postępowaniu przygotowawczym. Następnie

kontynuował postępowanie dowodowe przesłuchując pięciu świadków.

Wydanym na rozprawie w dniu 18 grudnia 2012 roku postanowieniem, Sąd

Rejonowy odroczył rozprawę do dnia 10 stycznia 2013 roku i wezwał na termin

oskarżonego oraz dwóch świadków.

Wezwanie na rozprawę w dniu 10 stycznia 2013 roku, dwukrotnie

awizowane, nie zostało przez oskarżonego odebrane i powróciło do sądu w dniu 7

stycznia 2013 roku.

Z uwagi na przekroczenie terminu przerwy w rozprawie prowadzonej w trybie

uproszczonym, Sąd Rejonowy, w dniu 10 stycznia 2013 roku. na podstawie art. 484

§ 2 k.p.k. postanowił prowadzić sprawę w trybie zwyczajnym. Oskarżony na

rozprawę nie stawił się. Sąd uznając, iż oskarżony został prawidłowo zawiadomiony

o terminie odroczonej rozprawy i pouczony o skutkach niestawiennictwa nie stawił

się na nią bez usprawiedliwienia, nadto nie wnosił o odroczenie rozprawy, na

podstawie art. 376 § 2 k.p.k. postanowił dokończyć rozprawę pod nieobecność

Łukasza Książka i po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, wydał wyrok.

Autor kasacji zasadnie podnosi, że w realiach sprawy sposób procedowania

Sądu Rejonowego był wadliwy. W tej kwestii odwołać się należy do stanowiska i

argumentacji zawartych w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z

dnia 28 listopada 2013 r., I KZP 12/13 - OSNKW 2013, z. 12, poz. 99.

Wyrażona w przepisie art. 484 § 2 k.p.k. zgoda ustawodawcy na

prowadzenie postępowania w dalszym ciągu oznacza, że dotychczas

przeprowadzone czynności były ważne i skuteczne, jednak w związku ze zmianą

trybu postępowania ulegają zmianie reguły dotyczące udziału oskarżonego w

rozprawie.

4

Zgodnie z art. 374 § 1 k.p.k. udział oskarżonego w rozprawie jest

obowiązkowy chyba, że ustawa stanowi inaczej. Wyjątek od zasady obowiązkowej

obecności oskarżonego na rozprawie głównej przewiduje m.in. art. 376 § 2 k.p.k.

Norma ta określa sytuację, której zaistnienie powoduje dopuszczalność

prowadzenia rozprawy, pomimo nieobecności oskarżonego, jeżeli po złożeniu

wyjaśnień, zawiadomiony o terminie rozprawy, nie stawił się na nią bez

usprawiedliwienia.

Bezspornym jest, że pojęcie „złożenie wyjaśnień" odnosi się wyłącznie do

złożenia wyjaśnień przez oskarżonego na rozprawie, co oznacza brak możliwości

zastąpienia przesłuchania oskarżonego przez sąd wprowadzeniem do materiału

dowodowego, polegającym na ich odczytaniu, jego wyjaśnień złożonych w toku

postępowania przygotowawczego.

W sprawie niniejszej, odstępując od zasady obowiązkowej obecności

oskarżonego na rozprawie w dniu 10 stycznia 2013 r, Sąd Rejonowy błędnie

odwołał się do przepisu art. 376 § 2 k.p.k., który nie mógł zostać zastosowany,

bowiem oskarżony nie złożył wyjaśnień na etapie postępowania sądowego.

W świetle ugruntowanej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, podjęcie

czynności procesowych na rozprawie prowadzonej w trybie zwyczajnym bez

udziału oskarżonego, gdy nie zachodziła żadna z wyjątkowych sytuacji

umożliwiających kontynuowanie rozprawy pod nieobecność oskarżonego, stanowi

uchybienie określone w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.

Z powyższych względów, podzielając zasadność zarzutu kasacji i jej wniosek

końcowy, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.