V KK 89/15

Sygn. akt V KK 89/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 maja 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dorota Rysińska (przewodniczący)

SSN Józef Dołhy (sprawozdawca)

SSN Kazimierz Klugiewicz

Protokolant Katarzyna Wełpa

w sprawie Ł. G.

skazanego z art. 289 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w trybie art. 535 § 5 k.p.k.,

w dniu 13 maja 2015 r.

kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść skazanego,

od wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w S.

z dnia 31 stycznia 2011 r.,

uchyla zaskarżony wyrok zaoczny i sprawę przekazuje Sądowi

Rejonowemu w S. do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w S., wyrokiem zaocznym z dnia 31 stycznia 2011 r. uznał Ł.

G. za winnego tego, że w dniu 15 lipca 2010 r. w S., dysponując przekazanymi mu

przez R. W. kluczykami, dowodem rejestracyjnym i polisą OC samochodu

osobowego marki Mitsubishi Carisma o wartości 5.000 zł zabrał ten pojazd w celu

krótkotrwałego użycia, czym działał na szkodę B. W., przy czym czynu tego

2

dopuścił się będąc uprzednio skazanym wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia 9

czerwca 2003 r. za umyślne przestępstwo podobne z art. 278 § 1 k.k. i art. 279 § 1

k.k. na karę pozbawienia wolności w łącznym wymiarze dwóch lat i dziesięciu

miesięcy pozbawienia wolności w ciągu pięciu lat od odbycia tej kary w okresie 5

maja 2004 r. do 5 marca 2007 r., tj. popełnienia przestępstwa z art. 289 § 1 k.k. w

zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to wymierzył oskarżonemu karę 1 roku pozbawienia

wolności.

Powyższy wyrok zaoczny nie został zaskarżony przez żadną ze stron i

uprawomocnił się w dniu 11 lutego 2011 r. (k.133).

Od tego wyroku kasację wniósł – na podstawie art. 521 § 1 k.p.k.- Rzecznik Praw

Obywatelskich. Zaskarżając wyrok w całości na korzyść skazanego zarzucił rażące

i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie art. 479 § 1 k.p.k. w zw. z art. 139

§ 1 k.p.k. i art. 6 k.p.k., polegające na rozpoznaniu sprawy przez sąd meriti pod

nieobecność oskarżonego i na wydaniu wyroku zaocznego, w sytuacji, gdy

oskarżony nie był prawidłowo powiadomiony o terminie rozprawy, co w efekcie

naruszyło jego prawo do obrony. W konkluzji skarżący wniósł o:

1) dopuszczenie dowodu z pisma z dnia 30 grudnia 2014 r. Centralnego Zarządu

Służby Więziennej Biuro Informacji i Statystyki w Warszawie, co do okoliczności, iż

oskarżony Ł. G. od dnia 13 stycznia 2011 r. do dnia 13 września 2013 r. był

pozbawiony wolności w sprawie Sądu Rejonowego w N. o sygnaturze II K …/10, a

następnie w sprawie wyroku łącznego Sądu Rejonowego w S. z dnia 23 maja 2011

r., o sygnaturze II K …/11;

2) uchylenie zaskarżonego wyroku zaocznego i przekazanie sprawy Sądowi

Rejonowemu w S. do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja Rzecznika Praw Obywatelskich jest oczywiście zasadna i należało ją

uwzględnić w trybie art. 535 § 5 k.p.k. na posiedzeniu bez udziału stron.

Nie ulega wątpliwości, iż zaskarżony kasacją wyrok zaoczny nie może się

ostać, ponieważ zapadł z rażącym naruszeniem przepisów prawa karnego

procesowego, wskazanych w nadzwyczajnej skardze, które to naruszenie mogło

mieć istotny wpływ na jego treść.

Analiza akt przedmiotowej sprawy dowodzi następujących okoliczności:

3

Oskarżony Ł. G. rzeczywiście nie stawił się na rozprawę wyznaczoną na dzień 31

stycznia 2011 r. Wezwanie na rozprawę wraz z odpisem aktu oskarżenia wysłano

do niego na wskazany w toku postępowania przygotowawczego adres

zamieszkania w dniu 14 stycznia 2011 r. Wezwanie zostało zwrócone do Sądu w

dniu 21 stycznia z adnotacją „pod wskazanym adresem adresat nieznany” (k. 126).

Sąd Rejonowy uznał w tej sytuacji, że wezwanie skierowane do oskarżonego

zostało doręczone mu prawidłowo (k.127).

W następstwie tej decyzji Sąd uznał nieobecność oskarżonego na rozprawie

za nieusprawiedliwioną i na podstawie art. 479 § 1 k.p.k. postanowił prowadzić

postępowanie pod jego nieobecność. Po przeprowadzeniu przewodu sądowego i

po ujawnieniu dowodów zgromadzonych w aktach sprawy, Sąd Rejonowy w S.

wydał wyrok zaoczny (k.129).

W realiach procesowych przedmiotowej sprawy bezspornym jest że

oskarżony Ł. G. w okresie od dnia 31 stycznia 2011 r. do chwili obecnej przebywa

w Zakładzie Karnym (pismo Centralnego Zarządu Służby Więziennej z dnia 30

grudnia 2014 r., k.161 – 163).

Jest więc rzeczą oczywistą, że oskarżony nie miał wiedzy o toczącym się

przeciwko niemu postępowaniu przed Sądem Rejonowym. W tej sytuacji, skoro

oskarżony był pozbawiony wolności, to pomimo, że nie podał do wiadomości sądu

miejsca pobytu w czasie pozbawienia go wolności, wysłane mu pod ostatnio

wskazany przez niego adres pismo, nie mogło być uznane, w trybie art. 139 § 1

k.p.k., za doręczone.

Podobny pogląd wielokrotnie wyrażał już Sąd Najwyższy, stwierdzając przy

tym, że samego przymusowego osadzenia oskarżonego w areszcie, w związku z

jego tymczasowym aresztowaniem w innej sprawie, czy koniecznością odbycia

orzeczonej w niej kary, nie można utożsamiać ze "zmianą miejsca zamieszkania

lub pobytu" stanowiącą następstwo jego własnej, nieprzymuszonej decyzji, a tylko

do takich sytuacji odnosi się przepis art. 139 § 1 k.p.k. (por. wyroki Sądu

Najwyższego: z dnia 31 stycznia 2013 r., II KK 72/12, Lex nr 1277719; z dnia 6

czerwca 2013 r., III KK 179/13, Lex nr 1317938; z dnia 12 grudnia 2012 r., V KK

59/12, Lex nr 1243115; z dnia 7 listopada 2011 r., V KK 143/11, OSNKW 2012/Nr

2, poz. 17).

4

Nie ulega zatem wątpliwości, że Sąd Rejonowy rażąco - jakkolwiek nie z własnej

winy - naruszył przepis art. 139 § 1 k.p.k., a w konsekwencji także normę z art. 479

§ 1 k.p.k., która warunkuje możliwość wydania wyroku zaocznego w postępowaniu

uproszczonym od prawidłowego powiadomienia oskarżonego o rozprawie. Skoro

ten wymóg w przypadku oskarżonego nie został obiektywnie spełniony, to wydanie

wobec niego wyroku zaocznego naruszyło rażąco także i ten przepis. Te

uchybienia z kolei skutkowały oczywistym naruszeniem prawa oskarżonego do

obrony, gwarantowanym mu w art. 6 k.p.k., skoro nie miał możliwości uczestnictwa

w rozprawie i osobistego odniesienia się przed sądem do stawianych mu zarzutów.

W tej sytuacji nie może budzić wątpliwości fakt istotnego wpływu wskazanych

uchybień na treść wydanego w sprawie orzeczenia. A zatem uwzględniając kasację

Rzecznika Praw Obywatelskich, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i sprawę

Ł. G. przekazał do ponownego rozpoznania w postępowaniu pierwszoinstancyjnym.