III KK 424/14

Sygn. akt III KK 424/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 maja 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jerzy Grubba (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Andrzej Ryński

SSA del. do SN Stanisław Stankiewicz

Protokolant Łukasz Biernacki

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Małgorzaty Wilkosz-Śliwa

w sprawie D. R.

skazanego z art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 33 § 1 , 2 i 3 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 28 maja 2015 r.,

kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich - na korzyść

od wyroku Sądu Okręgowego w G.

z dnia 13 listopada 2013 r., zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w G.

z dnia 12 grudnia 2012 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego

rozpoznania Sądowi Okręgowemu w G. do postępowania

odwoławczego.

UZASADNIENIE

2

D. R. stanął pod zarzutem popełnienia tego, że:

1– dnia 11 stycznia 1996 roku w G., działając wspólnie i w porozumieniu z

inną ustaloną osobą, której sprawę wyłączono do odrębnego rozpoznania, po

uprzednim użyciu przemocy wobec E. B. poprzez bicie pięściami po tułowiu i

głowie, wskutek czego pokrzywdzony doznał stłuczenia powłok całego ciała, w tym

głowy, twarzy i klatki piersiowej oraz rany grzbietu nosa i lewej ręki, które to

obrażenia spowodowały naruszenie czynności narządów ciała (narządu ruchu) na

czas przekraczający 7 dni, zabrał w celu przywłaszczenia przedmioty osobiste o

wartości 550 zł., pieniądze w kwocie 1500 zł. oraz dowód osobisty na szkodę E. B.;

t.j. czynu z art. 280§1 k.k. w zb. z art. 275§1 k.k. w zb. z art. 157§1 k.k. w zw.

z art. 11§2 k.k.

2 – dnia 11 stycznia 1996 r. w G., działając wspólnie i w porozumieniu z inną

ustaloną osobą, której sprawę wyłączono do odrębnego rozpoznania, pozbawił

wolności E. B. w sposób wiążący się ze szczególnym udręczeniem, polegającym

na biciu, grożeniu pozbawieniem życia, zmuszaniu do całowania po butach,

wchodzenia pod stół i szczekania;

t.j. czynu z art. 189§2 k.k.

Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2012 r. Sąd Rejonowy w G. za czyn opisany w

pkt pierwszym skazał go na karę 2 lat pozbawienia wolności oraz karę grzywny w

wymiarze 250 stawek dziennych po 20 zł. każda, zaś za drugi z zarzuconych

czynów przy zastosowaniu art. 4§1 k.k. na podstawie art. 165§2 d. k.k. skazał go

na karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności. W oparciu o art. 85 k.k. i 86 § 1

k.k. Sąd połączył orzeczone wobec oskarżonego jednostkowe kary pozbawienia

wolności i wymierzył mu karę łączną 2 lat pozbawienia wolności i powołując się na

art. 69§1 i 2 k.k. w zw. z art. 70§1 pkt 1 k.k. wykonanie orzeczonej wobec

oskarżonego kary łącznej pozbawienia wolności warunkowo zawiesił tytułem próby

na okres 5 lat.

Apelacje od tego wyroku wywiedli oskarżony, jego obrońca i oskarżyciel

posiłkowy.

Obrońca zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 439§1 pkt 9 k.p.k.

zarzucił jego wydanie, pomimo braku wymaganego zezwolenia na ściganie, a

mianowicie z g o d y s ą d u n o r w e s k i e g o na pociągnięcie oskarżonego D. R. do

3

odpowiedzialności karnej za inne czynny niż stanowiące podstawę wniosku o

przekazanie

Podnosząc ten zarzut wniósł o uchylenie wyroku i umorzenie postępowania,

na podstawie art. 17§1 pkt 10 k.p.k. za względu na brak zezwolenia na ściganie.

Sąd Okręgowy w G. wyrokiem z dnia 13 listopada 2013r. zmienił zaskarżony

wyrok w odniesieniu do pierwszego z przypisanych czynów odmiennie ustalając

wartość zabranych pieniędzy (na 1230 zł).

W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymano w mocy.

Obecnie, kasację od tego wyroku wywiódł Rzecznik Praw Obywatelskich

podnosząc w niej zarzut:

- rażącego naruszenia prawa procesowego, tj. art. 433§1 k.p.k. w zw.

z art. 439§1 pkt 9 k.p.k., polegającego na tym, że Sąd II instancji

rozpoznając apelację obrońcy, zaskarżającą wyrok w całości, nie wyszedł

poza podniesione w niej zarzuty i utrzymał w mocy wyrok, który zapadł z

obrazą art. 596 k.p.k., polegającą na skazaniu D. R. za inne przestępstwa

popełnione przed dniem wydania niż te, w związku z którymi oskarżony ten

został przez władze Norwegii przekazany do Polski, co skutkowało

wystąpieniem negatywnej przesłanki procesowej w rozumieniu art. 17§1 pkt

11 k.p.k., tj. innej okoliczności wyłączającej ściganie, stanowiącej

bezwzględną przyczynę odwoławczą.

Wskazując na powyższe Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o

uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do

ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zrzut postawiony w kasacji Rzecznika Praw Obywatelskich należy uznać za

zasadny.

Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z dniu 27 listopada 2007r. Sąd

Okręgowy w G. wydał europejski nakaz aresztowania wobec podejrzanego D. R., w

którym wskazał, ze jest on ścigany za popełnienie trzech czynów:

- z dnia 30 sierpnia 1995r, zakwalifikowanego z art. 208 k.k. w zw. z art.

203§2 k.k. w zw. z art. 10§2 k.k.,

4

- popełnionego w okresie od 30 sierpnia 1995r. do 6 listopada 1995r.

zakwalifikowanego z art. 265§1 k.k.,

- z dnia 6 listopada 1995r. zakwalifikowanego z art. 11§1 k.k. w zw. z art.

199§1 k.k. (k.1347 – 1348).

Następnie w dniu 29 lipca 2008r. Sąd Okręgowy wystąpił z wnioskiem do

Ministra Sprawiedliwości o wydanie oskarżonego D. R. przebywającego wówczas w

Królestwie Norwegii celem przeprowadzenia postępowania sądowego o te same

czyny, co wymienione w ENA (k. 1350 – 1357).

Jak wynika z pisma Prokuratury Okręgowej z dnia 15 marca 2012r. nie

występowała ona i nie planuje wystąpienia z wnioskiem o wyrażenie zgody na

rozszerzenie ścigania skazanego (k.1370, podobnie k. 1375).

Treść natomiast notatki urzędowej z dnia 25 maja 2010r. wskazuje, że D. R.

został zatrzymany w Norwegii do Europejskiego Nakazu Aresztowania, ale wydany

został on na podstawie przepisów o ekstradycji (k. 1373).

W końcu zaś zauważyć należy treść pisma z dnia 14.04.2010r. nadesłanego,

przez wadze Królestwa Norwegii, a dołączonego przez Rzecznika Praw

Obywatelskich do niniejszej kasacji, z którego wynika, że D. R. wydany został

Polsce w związku z wnioskiem o jego ekstradycję (k. 10 i 28-29).

Sąd Najwyższy miał na względzie i to, że jak wynika z uzasadnienia

postanowienia o uchyleniu tymczasowego aresztowania z dnia 4 października

2011r. (k.1367 – 1368) D. R. złożył oświadczenie w trybie art. 14 ust.1 pkt a

Europejskiej Konwencji o Ekstradycji z dnia 13 grudnia 1957r ( Dz. U. z 1994r., Nr

70, poz. 307), ale nie został spełniony drugi warunek z tego przepisu skutkujący

odstąpieniem od zasady specjalności – nie uzyskano zgody Norwegii (państwa

wydającego) na pociągnięcie do odpowiedzialności za inne przestępstwa, na co

wskazano już powyżej.

W tej sytuacji, skoro skazany został wydany z Królestwa Norwegii na

podstawie wniosku o ekstradycję, który nie obejmował przestępstw z art. 189§2 k.k.

i 280§1 k.k., za które skazano go w niniejszej sprawie, a strona polska nie zwracała

się o rozszerzenie zakresu wydania, stwierdzić należy, że w zarzut podniesiony w

kasacji jest zasadny. Rzeczywiście bowiem wyroki obu Sądów orzekających w

sprawie zostały wydane pomimo istnienia ujemnej przesłanki procesowej, a więc

5

zgody Królestwa Norwegii na pociągnięcie wydawanego do odpowiedzialności

karnej, za czyny, których popełnienie mu przypisano. Doszło w ten sposób do

naruszenia zasady specjalności wyrażonej w art. 596 k.p.k. Stwierdzić zatem

należy zaistnienie bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439§1 pkt 9 k.p.k.

Słuszny jest również wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich o uchylenie

jedynie wyroku Sądu Odwoławczego, skoro wada, którą dotknięte jest orzeczenie

tego Sądu, co prawda ma charakter bezwzględnej przesłanki odwoławczej, ale

jednocześnie ma charakter usuwalny.

Przed ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Okręgowy zatem przede

wszystkim powinien uzyskać stosowne zezwolenie na pociągnięcie D. R. do

odpowiedzialności karnej za zarzucone mu w niniejszej sprawie czyny.

Kierując się przedstawionymi względami Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.