III KRS 19/15

Sygn. akt III KRS 19/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 maja 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Romualda Spyt (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Halina Kiryło

SSN Dawid Miąsik

w sprawie z odwołania D. Z.

od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr […] z dnia […] w przedmiocie

przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na jedno wolne

stanowisko sędziowskie w Sądzie Okręgowym, ogłoszone w Monitorze Polskim

z udziałem J. C.

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 28 maja 2015 r.,

oddala odwołanie.

UZASADNIENIE

Uchwałą z dnia z dnia […] Nr […] Krajowa Rada Sądownictwa postanowiła

przedstawić Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o powołanie do

pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Okręgowego kandydaturę J. C. -

sędziego Sądu Rejonowego, a jednocześnie nie przedstawiać Prezydentowi

Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na

2

stanowisku sędziego Sądu Okręgowego innych zgłoszonych kandydatur, w tym

sędziego D. Z.

W uzasadnieniu wskazano, że w ocenie Krajowej Rady Sądownictwa J. C. to

sędzia o wysokich kwalifikacjach zawodowych, który doskonale łączy pracę

orzeczniczą z pracą administracyjną. Jego wyniki statystyczne są bardzo dobre. Na

szczególne podkreślenie zasługuje bardzo dobra organizacja pracy, sumienność

kandydata, który bardzo starannie wykonuje powierzone obowiązki. Stabilność jego

orzecznictwa również jest na dobrym poziomie. Przedstawiany z wnioskiem

kandydat stałe podnosi swoje kwalifikacje, czego wyrazem są ukończone studia

podyplomowe oraz uczestnictwo w szeregu szkoleń. Z uwagi na jego wiedzę

merytoryczną, poziom orzecznictwa, doświadczenie zawodowe i przymioty

charakteru Krajowa Rada Sądownictwa postanowiła przedstawić tę kandydaturę

Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o powołanie do pełnienia

urzędu sędziego Sądu Okręgowego.

Podkreślono również, że praca orzecznicza wskazanego kandydata została

bardzo dobrze oceniona przez sędziego wizytatora oraz przez sędziów, z którymi

kandydat współpracuje lub współpracował.

Wskazano, że przy podejmowaniu decyzji Krajowa Rada Sądownictwa

kierowała się również poparciem środowiska sędziowskiego. Kandydatura sędziego

J. C. uzyskała jednogłośnie pozytywną opinię Kolegium Sądu Apelacyjnego - z

najwyższą łączną sumą punktów poparcia. Na posiedzeniu Zgromadzenia

Przedstawicieli Sędziów apelacji […] kandydat uzyskał najwyższe poparcie spośród

wszystkich kandydatów uczestniczących w niniejszym postępowaniu konkursowym.

Żaden z pozostałych uczestników tego postępowania nie uzyskał zbliżonego

poparcia środowiska sędziowskiego.

O przedstawieniu Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej kandydatury

sędziego J. C. z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu sędziego Sądu

Okręgowego zadecydował całokształt okoliczności, w szczególności uzyskane

przez kandydata wysokie kwalifikacje zawodowe, doświadczenie zawodowe,

poparcie środowiska sędziowskiego, opinie przełożonych oraz rekomendacje.

Zdaniem Krajowej Rady Sądownictwa, pozostali kandydaci biorący udział w

tym postępowaniu nominacyjnym nie spełniają na takim poziomie kryteriów z art. 35

3

ust. 2 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa (jednolity tekst: Dz.U z 2011 r. Nr

126, poz. 714 ze zm.).

Powyższe okoliczności spowodowały, że w trakcie posiedzenia Krajowej

Rady Sądownictwa w dniu […] na kandydaturę sędziego J. C. oddano 14 głosów

„za”, przy braku głosów „przeciw” i głosów „wstrzymujących się”, udzielając tej

kandydaturze poparcia bezwzględną większością głosów, podczas gdy na

kandydaturę sędzi D. Z. nie oddano głosów „za”, oddano 1 głos „przeciw” oraz 13

głosów „wstrzymujących się”, w rezultacie czego kandydatura ta nie uzyskała

wymaganej bezwzględnej większości głosów.

D. Z. wniosła do Sądu Najwyższego odwołanie od powyższej uchwały w

części dotyczącej przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na

stanowisku sędziego Sądu Okręgowego kandydaturę J. C. i nieprzedstawienia

takiego wniosku w stosunku do skarżącej, zarzucając jej naruszenie prawa

materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, jak i

naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na

wynik sprawy. Wskazała, że doszło do naruszenia art 176 Konstytucji RP; art. 2 i

art. 60 Konstytucji RP; art. 32 Konstytucji RP, przez nierówne traktowanie

kandydatów i dyskryminację skarżącej; art. 45 Konstytucji RP oraz art. 34 ust. 3

ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa i art. 35 ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa, a także naruszenie prawa materialnego - art. 35 ustawy o Krajowej

Radzie Sądownictwa, przez błędną jego wykładnię łub niewłaściwe zastosowanie.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, między innymi, że „brak uzasadnienia

co do wszystkich kandydatur a wybór tylko jednego kandydata bez rzetelnego

zaprezentowania jego sylwetki i bez zestawienia go z pozostałymi kandydatami

narusza zasady sprawiedliwości społecznej i godzi w prawo dostępu do służby

publicznej na jednakowych zasadach. O tym, że obecna praktyka godzi w zasady

sprawiedliwości społecznej świadczy również uzasadnienie zaskarżonej uchwały.

Skoro obywatele polscy mają prawo dostępu do służby publicznej na jednakowych

zasadach, to przy ocenie kandydatur winna obowiązywać jednolitość systemu

ocennego, który ponad wszelką wątpliwość winien cechować się sprawiedliwością.

Przy podjęciu uchwały przy wyborze kandydata nie kierowano się: kwalifikacjami,

4

doświadczeniem zawodowym, opinią właściwego kolegium (gdyż takowych nie

było)”.

Skarżąca stwierdziła, że brak jasnych i przejrzystych wypowiedzi, brak

porównania kandydatów z kontrkandydatami a porównanie kandydatów z innymi

pracownikami nieubiegającymi się o stanowisko w konkursie sprawił, że kandydaci

ubiegający się o stanowisko sędziego Sądu Okręgowego nie zostali rzetelnie

ocenieni. Nieprzejrzyste uzasadnienie uchwały nie przedstawia toku rozumowania

Rady, który doprowadził ją do podjęcia zaskarżonej uchwały. Ponadto skarżąca

została pozbawiona prawa wynikającego z art. 45 Konstytucji RP, bowiem Rada

nawet nie wskazała przyczyn, dla których jej kandydatura nie została

przedstawiona z wnioskiem o powołanie na urząd sędziego Sądu Okręgowego .

Zdaniem skarżącej, w procedurze nominacyjnej zabrakło opinii kolegium

właściwego sądu, która musi być wyartykułowana werbalnie.

Skarżąca podniosła także, że Zespół powinien ocenić jej kandydaturę na tle

pozostałych kandydatów, umieszczając ją na odpowiednim miejscu na liście

rekomendowanych kandydatów.

Jej zdaniem, za uwzględnieniem wniosku określonego kandydata przemawia

przede wszystkim ocena jego kwalifikacji, a w dalszej kolejności pozostałe kryteria.

Każde z nich dotyczy odrębnych kwestii, zatem każde kryterium powinno zostać

ocenione oddzielnie (cząstkowo), aby umożliwić w sposób jednoznaczny określenie

zestawu wiedzy i umiejętności i innych branych pod uwagę kryteriów każdego z

kandydatów.

Wedle skarżącej, „kryteria zakreślone przez ustawodawcę są na tyle

wyraźne i przejrzyste, że można je zobiektywizować. Skoro ustawodawca zakreślił

kryteria decydujące o rozstrzygnięciu wniosku, to Krajowa Rada Sądownictwa nie

jest uprawniona do samodzielnego ustalania kryteriów, którymi się kieruje przy

podejmowaniu uchwały. Interpretowanie, kryteriów bez zestawienia ich u

poszczególnych kandydatów staje się dowolne i zaprzecza brzmieniu art 35 ustawy

o Krajowej Radzie Sądownictwa. Naruszenie ustawowych kryteriów jest

naruszeniem merytorycznym - czyni uchwałę sprzeczną z prawem - stąd ingerencja

Sądu Najwyższego w rozstrzygnięcie Rady w tym zakresie jest nieunikniona, o ile

możliwa do przeprowadzenia. Uzasadnienie uchwały KRS nie jest merytoryczne,

5

jest lakoniczne i nie wyjaśnia przyczyn, dla których Rada podjęła taką a nie inną

uchwałę”.

Skarżąca zarzuciła także nierozpatrzenie przez Radę zgromadzonego

materiału w sposób rzetelny i wszechstronny, kwestionując ocenę kwalifikacji

sędziego J. C. przedstawioną przez sędziego wizytatora, podkreślając, ze wnioski

wyprowadzone z zawartej w niej statystyki nie są korzystne dla „najlepszego

kandydata”.

W odpowiedzi na odwołanie Krajowa Rada Sądownictwa wniosła o jego

oddalenie w całości jako pozbawionego uzasadnionych podstaw, podkreślając, że

w przedmiotowej sprawie cały tok postępowania nominacyjnego został

przeprowadzony z zachowaniem wymaganych standardów i dlatego złożone

odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przedmiotem ochrony i celem postępowania odwoławczego toczącego się

przed Sądem Najwyższym jest kontrola zgodności uchwały Krajowej Rady

Sądownictwa z prawem. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa, do kompetencji Rady należy, między innymi, rozpatrywanie i ocena

kandydatów do pełnienia urzędu na stanowiskach sędziowskich w sądach

powszechnych oraz - będące wynikiem realizacji tego zadania - przedstawianie

Prezydentowi RP wniosków o powołanie sędziów w sądach powszechnych.

Kognicja Sądu Najwyższego do oceny uchwały Rady w powyższym zakresie

obejmuje zatem - zgodnie z art. 44 ust. 1 powyższej ustawy - wyłącznie badanie,

czy nie pozostaje ona w sprzeczności z prawem. Oznacza to, że Sąd Najwyższy

nie posiada kompetencji do merytorycznego rozpatrywania kwalifikacji kandydata

na sędziego, zaś przedmiotem sprawowanej przez niego kontroli jest formalny

aspekt dostępu do służby, związany z przestrzeganiem jednolitych kryteriów i

procedur postępowania, a nie sama ocena kwalifikacji czy też predyspozycji danej

osoby z punktu widzenia kryteriów stosowanych w ramach postępowania przed

Radą.

6

Nie można przy tym tracić z pola widzenia celu tego postępowania, jakim jest

wyłonienie najlepszych kandydatów spośród osób spełniających wymagania

wstępne i niejednokrotnie posiadających zbliżone oceny w zakresie kwalifikacji i

predyspozycji do pełnienia urzędu sędziowskiego. W konsekwencji ocena doboru

kryteriów oraz znaczenie przywiązywane do poszczególnych kryteriów przy ocenie

kandydatów na stanowiska sędziowskie pozostają poza zakresem kompetencji

Sądu Najwyższego do kontroli legalności uchwał Rady, chyba że naruszają one

podstawowe zasady prawne, w szczególności zasadę jednakowego dostępu do

stanowisk sędziowskich i zasadę niedyskryminacji (por. uzasadnienie wyroku

Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2008 r., SK 57/06, OTK-A 2008 nr 4,

poz. 63 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2009 r., III KRS

13/09, OSNP 2011 nr 13-14, poz. 196 i orzeczenia w nim powołane). Należy też

podkreślić, że uchwała Rady jest aktem podejmowanym przez organ kolegialny w

następstwie głosowania, którego wyniki trudno przedstawić w formie uzasadnienia.

W takim przypadku kontrola sądowa musi ograniczyć się do oceny, czy zachowane

były podstawowe reguły proceduralne.

Biorąc pod uwagę powyższe, zarzuty skarżącej nie mają usprawiedliwionej

podstawy.

Przede wszystkim podkreślić należy, że konstytucyjna regulacja

umiejscawiająca Krajową Radę Sądownictwa na zewnątrz systemu sądów

powszechnych, administracyjnych i wojskowych, jako organ, który stoi na straży

niezależności sądów (art. 186 ust. 1 Konstytucji RP), powoduje nie sprawuje ona

wymiaru sprawiedliwości (art. 175 oraz art. 177 Konstytucji RP). Już z tego względu

zarzut naruszenia art. 176 (powinno być art. 176 ust. 1) i art. 45 (powinno być

art. 45 ust. 1) Konstytucji RP jest nieadekwatny do procedury, w ramach której

Krajowa Rada Sądownictwa ocenia kandydata do pełnienia urzędu sędziego na

określonym stanowisku sędziowskim i decyduje o przedstawieniu Prezydentowi

Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o powołanie na to stanowisko.

Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały wynika, że o wyborze sędziego J. C.

zadecydowały jego wysokie kwalifikacje zawodowe, doświadczenie zawodowe,

bardzo dobra ocena sędziego wizytatora, najwyższe poparcie stanowiska

sędziowskiego, ocena z ukończenia studiów wyższych i egzaminu sędziowskiego,

7

opinie przełożonych oraz rekomendacje. Jeżeli Rada nie głosuje negatywnie, czyli

podejmuje uchwałę o przedstawieniu kandydata do nominacji sędziowskiej, nie

musi wskazywać racji, którymi kierowała się decydując o nieoddaniu głosów za

każdym z innych kandydatów. Nie ma więc obowiązku przedstawienia

porównawczego zestawienia ocen cząstkowych kandydatów w odniesieniu do

poszczególnych kryteriów, bowiem decyzję Rady uzasadnia wystarczająco

wymienienie wyróżniających cech pozytywnych kandydata rekomendowanego do

nominacji i ogólne wskazanie, że pozostali - traktowani łącznie - takich cech nie

wykazywali w stopniu przewyższającym wybranego kandydata (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 17 sierpnia 2010 r., III KRS 6/10, OSNP 2012 nr 1-2, poz. 25).

Podkreślić należy, że ocena osób kandydujących do objęcia wolnego stanowiska

sędziowskiego ma charakter oceny całościowej, wynikającej z łącznego

zastosowania i wyważenia przyjętych kryteriów. Sąd Najwyższy niejednokrotnie

wyjaśniał, że żadne z przyjętych kryteriów nie może mieć charakteru decydującego,

znaczenie takie ma dopiero całościowa ocena kandydatur (zob. np. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 17 sierpnia 2010 r., III KRS 10/10, LEX nr 678015).

Wbrew zatem zarzutom skarżącej, Rada zastosowała kryteria oceny

wymienione w art. 35 ust. 2 pkt 1 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, stąd

zarzut naruszenia tego przepisu jest nieuzasadniony. Nie jest zatem również

uzasadniony zarzut „braku porównania kandydatów z kontrkandydatami a

porównania kandydatów z innymi pracownikami nieubiegającym się o stanowisko w

konkursie”.

Zgodnie z art. 35 ust. 1 powyższej ustawy, jeżeli na stanowisko sędziowskie

zgłosił się więcej niż jeden kandydat, zespół opracowuje listę rekomendowanych

kandydatów. Z przepisu tego nie wynika obowiązek przedstawienia przez zespół w

uzasadnieniu swego stanowiska (art. 34 ust. 3 ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa) swoistego rankingu wszystkich zgłaszających się kandydatów

Wskazana „lista rekomendowanych kandydatów” może ograniczyć się do jednego

kandydata, jeśli tylko on uzyskał akceptację zespołu.

Jeśli zaś chodzi o opinię kolegium sądu apelacyjnego (której brak skarżąca

zarzuca), to odzwierciedla ona stanowisko tego organu w kwestii przedstawienia

Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o powołanie do pełnienia

8

urzędu na stanowisku określonego kandydata. Ma z niej zatem wynikać, czy i w

jakim stopniu zgłoszona kandydatura uzyskała akceptację tego organu. Z racji tego,

że jest to organ kolegialny (art. 28 § 1 ustawy o ustroju sądów powszechnych), jego

opinia w powyższym przedmiocie wyrażana jest w drodze głosowania. Jego zaś

wynik (liczba oddanych głosów „za”, „przeciw” i „wstrzymujących się”) określa silę

poparcia dla poszczególnych kandydatów, czyniąc zadość wymaganiu

określonemu w art. 35 ust. 2 pkt 2 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa.

Skoro nie potwierdziły się zarzuty, że Rada nie procedowała według

ustawowych zasad i zastosowała pozaustawowe kryteria oceny kandydatów, nie

można jej zarzucić naruszenia przepisów Konstytucji zakazujących dyskryminacji

(art. 32) i gwarantujących dostęp do służby publicznej na jednakowych zasadach

(art. 60) w demokratycznym państwie prawnym (art. 2).

Co się zaś tyczy zarzutu nierozpatrzenia przez Radę zgromadzonego

materiału w sposób rzetelny i wszechstronny, to nie został on powiązany z

właściwym przepisem prawa – art. 33 ust. 1 ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa („W sprawach indywidualnych Rada podejmuje uchwały po

wszechstronnym rozważeniu sprawy, na podstawie udostępnionej dokumentacji

oraz wyjaśnień uczestników postępowania lub innych osób, jeżeli zostały złożone”).

Następstwem niewskazania podstawy odwołania, do którego stosuje się przepisy

Kodeksu postępowania cywilnego o skardze kasacyjnej, jest niedopuszczalność

rozpoznania odwołania w tym zakresie (art. 39813

§ 1 k.p.c. w związku z art. 44 ust.

3 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa).

Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 39814

k.p.c. w

związku z art. 44 ust. 3 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa.