II KK 146/15

Sygn. akt II KK 146/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 czerwca 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Michał Laskowski (przewodniczący)

SSN Jerzy Grubba

SSA del. do SN Stanisław Stankiewicz (sprawozdawca)

Protokolant Małgorzata Sobieszczańska

w sprawie J. R.

ukaranej za wykroczenie z art. 431

ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeżwości i

przeciwdziałaniu alkoholizmowi z dnia 26 października 1982r. i z art. 145 k.w.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 kpk w zw. z art.

112 k.p.w

w dniu 25 czerwca 2015 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego

na korzyść ukaranej

od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w C.

z dnia 21 maja 2014 r.

1. uchyla zaskarżony wyrok i na podstawie art. 5 § 1 pkt 8

k.p.w. w zw. z art. 537 § 2 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w. umarza

postępowanie;

2. obciąża Skarb Państwa kosztami postępowania.

2

UZASADNIENIE

W dniu 9 maja 2014 r. do Sądu Rejonowego w C. wpłynął wniosek o

ukaranie J. R. obwinionej o to, że w dniu 30 marca 2014 r. około godz.16:20 w C.

na ul. N. spożywała alkohol w postaci piwa puszkowego marki „Królewskie" o

pojemności 0,5 litra wbrew zakazowi oraz zaśmieciła miejsce dostępne dla

publiczności, wyrzucając niedopałki papierosów do piaskownicy, tj. o czyn z art. 431

ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi z dnia

26.10.1982 r. (t.j. Dz.U. z 2007 r., Nr 70, poz. 473) i art. 145 k.w.

Sąd Rejonowy w C. wyrokiem nakazowym z dnia 21 maja 2014 r., przyjął, na

podstawie zebranych dowodów, że okoliczności czynów i wina obwinionej nie

budzą wątpliwości, na mocy art. 93 § 1 i 2 k.p.w. uznał J. R. za winną popełnienia

zarzucanych czynów i na podstawie art. 431

ust. 1 ustawy o wychowaniu w

trzeźwości przeciwdziałaniu alkoholizmowi z dnia 26.10.1982 r. (t.j. Dz.U. z 2007 r.,

Nr 70, poz. 473) w zw. z art. 9 § 2 k.w. wymierzył jej łącznie karę grzywny w

wysokości 200 zł, zwalniając obwinioną od kosztów postępowania w tym od opłaty.

Powyższy wyrok, wobec braku sprzeciwu stron, uprawomocnił się z dniem 1

czerwca 2014 r.

Obecnie, na podstawie art. 110 § 1 k.p.w., Prokurator Generalny wniósł

kasację w tej sprawie zaskarżając powyższy wyrok w całości, na korzyść J. R.

Na zasadzie art. 111 k.p.w. oraz art. 526 § 1, art. 537 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z

art. 112 k.p.w., autor kasacji zarzucił: rażące naruszenie przepisu prawa karnego

procesowego, to jest art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w., polegające na skazaniu obwinionej J. R.

wyrokiem nakazowym z dnia 21 maja 2014 r., Sądu Rejonowego w C. za czyn z

art. 431

ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

z dnia 26 października 1982 r. (Dz. U. z 2007 r., Nr 70, poz. 473) i z art. 145 k.w.,

popełniony w dniu 30 marca 2014 r. art. godz. 16:20 na ul. N. w C., na karę łączną

grzywny w wysokości 200 złotych pomimo tego, że wyrokiem nakazowym

tamtejszego Sądu z dnia 17 kwietnia 2014 r.. prawomocnym od dnia 30 kwietnia

2014 r., J. R. została uznana za winną popełnienia tego samego czynu z art. 431

ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi i z art.

145 k.w., popełnionego w dniu 30 marca 2014 r. około godz. 16:20 przy ul. N. w C. i

3

wymierzono jej karę łączną grzywny w wysokości 300 złotych, co stanowi

bezwzględną przyczynę odwoławczą, określoną w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w.

W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżący wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania, wobec stanu powagi rzeczy

osądzonej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja Prokuratora Generalnego, wniesiona w tej sprawie na korzyść J. R.,

okazała się zasadna w stopniu oczywistym, co pozwalało na jej rozpoznanie i

uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem autora skargi kasacyjnej, że zaskarżony

wyrok nakazowy zapadł z rażącą obrazą przepisu art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w., który

expressis verbis stanowi, że nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza,

gdy postępowanie co do tego samego czynu obwinionego zostało prawomocnie

zakończone lub wcześniej wszczęte, toczy się.

Jak wynika z materiału aktowego przedmiotowej sprawy, wyrokiem

nakazowym Sądu Rejonowego w C. z dnia 17 kwietnia 2014 r., J. R. została

uznana za winną tego, że w dniu 30 marca 2014 r. około godz.16:20 w C. na ul. N.

spożywała alkohol w postaci piwa w puszce marki „Królewskie” wbrew zakazowi i

wyrzuciła niedopałek papierosa do piaskownicy, czym zaśmieciła piaskownicę, tj.

popełnienia czynu z art. 431

ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i

przeciwdziałaniu alkoholizmowi i z art. 145 k.w., za które wymierzono jej karę

łączną grzywny w wysokości 300 złotych, zwalniając obwinioną od kosztów

postępowania w tym od opłaty. Wyrok ten uprawomocnił się z dniem 30 kwietnia

2014 r. Porównanie opis przypisanego J. R. w sprawie [1] Sądu Rejonowego w C.

wykroczenia, z wykroczeniem przypisanym jej w sprawie [2] tegoż sądu, nie

pozostawia przy tym wątpliwości, że przedmiotem wyroku nakazowego

zaskarżonego kasacją był „ten sam czyn”, w rozumieniu art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w., gdyż

chodzi o to samo historyczne zdarzenie, w którym występuje tożsamość

podmiotowo - przedmiotowa. Mianowicie przemawia za tym nie tylko zgodność

czasu i miejsca zdarzenia, przedmiotu ochrony i znamion związanych z czynnością

wykonawczą, ale także i fakt, że podstawą podjęcia czynności procesowych była de

4

facto ta sama notatka urzędowa funkcjonariusza Policji - W. L., sporządzona w dniu

30 marca 2014 r. (vide k. 3 i 6).

Zatem wyrok nakazowy Sądu Rejonowego w C. z dnia 21 maja 2014 r.,

zapadł w sytuacji, gdy kolejnego postępowania przeciwko tej samej obwinionej o

ten sam czyn, nie wolno było wszczynać, albowiem zostało ono prawomocnie

zakończone wcześniejszym wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w C. z dnia

17 kwietnia 2014 r. Zachodziła tu bowiem przeszkoda w postaci powagi rzeczy

osądzonej (res iudicata). W tym miejscu trzeba przypomnieć, że prawomocność ma

generalnie swój aspekt formalny i materialny. Ten pierwszy oznacza, że wydane

orzeczenie nie podlega już zaskarżeniu za pomocą zwykłych środków

odwoławczych, zaś prawomocność materialna przewiduje niedopuszczalność

wszczęcia i prowadzenia od nowa postępowania o ten sam czyn tej samej osoby,

już z punktu widzenia prawomocności formalnej zakończonego postępowania -

zakaz ne bis in idem (vide wyrok SN z dnia 13 listopada 2007 r., IV KK 359/07,

Legalis). Tymczasem regułę tę, wyrażoną w treści art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w., Sąd

Rejonowy w C. w dniu 21 maja 2014 r. ewidentnie naruszył, skoro wydał

niedopuszczalny w zaistniałym układzie procesowym, zaskarżony kasacją, kolejny

wyrok nakazowy w sprawie [2], co oznaczało złamanie cytowanej wyżej zasady res

iudicata. Postąpienie takie stanowiło rażące naruszenie przepisu prawa

procesowego – art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w., zaliczone w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w. do

bezwzględnych powodów odwoławczych (Sąd odwoławczy uchyla na posiedzeniu

zaskarżone orzeczenie, niezależnie od granic zaskarżenia, podniesionych zarzutów

i wpływu uchybienia na treść orzeczenia, jeżeli zachodzi jedna z okoliczności

wyłączających postepowanie, określonych w art. 5 § 1 pkt 4-10).

Kierując się powyższymi racjami Sąd Najwyższy uznał za konieczne -

wynikające z idei demokratycznego państwa prawnego (vide art. 2 i 7 Konstytucji

RP) - przywrócenie stanu zgodnego z prawem, co oznaczało uwzględnienie

przedłożonego w kasacji wniosku, uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie

postępowanie w sprawie o wykroczenie – na podstawie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. w zw.

z art. 537 § 2 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w.

O kosztach tego postępowania, orzeczono w myśl art. 118 § 2 k.p.w.

5