II UK 275/14

Sygn. akt II UK 275/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 czerwca 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (przewodniczący)

SSN Zbigniew Korzeniowski

SSN Krzysztof Staryk (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku S. P.

przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw

Wewnętrznych w Warszawie

o wypłatę emerytury policyjnej w pełnej wysokości,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 24 czerwca 2015 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 16 kwietnia 2014 r.,

oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE

S. P.od 15 listopada 1966 r. rozpoczął służbę w Milicji Obywatelskiej, a

następnie w Policji, a od 1 lipca 1990 r. do 31 lipca 1996 r. w Urzędzie Ochrony

Państwa. Zakład Emerytalno–Rentowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (dalej

również jako „organ emerytalny”) decyzją z dnia 8 sierpnia 1996 r. przyznał

2

wnioskodawcy prawo do policyjnej emerytury, ustalając ją w wysokości 75%

podstawy wymiaru – w kwocie 3.805,34 zł. Od 1 marca 2009 r. podwyższono

emeryturę do kwoty 6.516,77 zł.

Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Instytutu Pamięci

Narodowej poinformowała organ emerytalny w dniu 26 listopada 2009 r., że S. P. w

okresie od 1 września 1971 r. do 31 lipca 1990 r. pełnił służbę w organach

bezpieczeństwa państwa. Stało się to podstawą do zmniejszenia wysokości

emerytury od 1 stycznia 2010 r. do kwoty 4.956,26 zł, przy ustaleniu, że emerytura

z tytułu wysługi wynosi 46,39% podstawy wymiaru – na podstawie art. 15b w

związku z 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu

emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego,

Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu

Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura

Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

(Dz.U. z 2004 r. Nr 8, poz. 67 ze zm.; dalej również jako: „ustawa zaopatrzeniowa”).

S. P. złożył w organie emerytalnym oświadczenie z dnia 9 marca 2011 r., że

jego przychody w 2010 r. oraz w 2011 r. z tytułu pracy na stanowiskach profesora

prawa na różnych uczelniach przekraczały limit 130% wynagrodzenia; ponadto w

dniu 6 grudnia 2010 r. ukończył 65 lat. Decyzją z dnia 13 kwietnia 2011 r. organ

emerytalny dokonał przeliczenia emerytury policyjnej odwołującego się ustalając,

że emerytura z tytułu wysługi lat wg zestawienia wynosi 65,13% podstawy wymiaru

tj. kwotę 7.505,58 zł, która ulega zmniejszeniu z tytułu osiągania przychodu o kwotę

1.876,40 zł na podstawie art. 41 ustawy zaopatrzeniowej, na skutek czego do

wypłaty przypada kwota 4.531,55 zł.

Pismem datowanym 2 listopada 2011 r. odwołujący się zwrócił się do organu

emerytalnego o wydanie decyzji odnoszącej się do kwestii ukończenia przez niego

65 roku życia, co powoduje według niego, że zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z

dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych (Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.; dalej również jako „ustawa

emerytalna”), jego świadczenie nie powinno być zmniejszane. Decyzją z dnia 24

listopada 2011 r. (zaskarżoną w niniejszym postępowaniu) organ emerytalny

odmówił wypłaty emerytury policyjnej w pełnej wysokości.

3

Sąd Okręgowy – Sąd Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 30

stycznia 2013 r. oddalił odwołanie S. P. od decyzji z dnia 24 listopada 2011 r. Sąd

pierwszej instancji rozważał, czy w sprawie ma zastosowanie art. 103 ust. 2 ustawy

emerytalnej w związku z art. 11 ustawy zaopatrzeniowej, zgodnie z którym w

sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Według tego Sądu regulacja

określona w art. 11 ustawy zaopatrzeniowej odnosi się jedynie do spraw

nieuregulowanych w tej ustawie, a sporna w sprawie kwestia jest w pełni

uregulowana w art. 41 ustawy zaopatrzeniowej. Emerytura odwołującego się

stanowi mniej niż 75% podstawy jej wymiaru i bezspornie osiągnął on przychód w

kwocie przekraczającej 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, dlatego

jego odwołanie było niezasadne.

Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2014 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację

odwołującego się od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 30 stycznia 2013 r.

Sąd Apelacyjny zaakceptował ustalenia faktyczne zaskarżonego wyroku

oraz jego ocenę prawną. Sąd ten podkreślił, że odwołujący się ma ustalone prawo

do emerytury policyjnej w oparciu o przepisy ustawy zaopatrzeniowej, które to

świadczenie jest wypłacane z budżetu państwa, na zasadach określonych w

ustawie. Po uzyskaniu przez organ emerytalny informacji o pełnieniu przez S. P.

służby w organach bezpieczeństwa państwa, Dyrektor Zakładu Emerytalno -

Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych dokonał w decyzji z dnia 17 grudnia

2009 r. ponownego obliczenia wysokości emerytury w ten sposób, że wskaźnik

podstawy wymiaru emerytury za okres tej służby obniżono z 2,6% podstawy

wymiaru do 0,7% podstawy wymiaru za każdy rok służby we wskazanym okresie.

Wysokość emerytury wyniosła 46,39% podstawy jej wymiaru. Kolejnymi decyzjami

organ emerytalny, załatwiając wnioski skarżącego, doliczał do wysługi emerytalnej

okresy składkowe przebyte po uzyskaniu prawa do emerytury, jednak wysokość

emerytury nie osiągnęła ani w 2010 r. ani w 2011 r. 75% podstawy jej wymiaru.

Sąd Apelacyjny ustalił, że przychód S. P. z innych tytułów niż świadczenia z

zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy przekracza wyższą kwotę graniczną

przychodu wynoszącą ponad 130% przeciętnego rocznego wynagrodzenia

4

ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego i wobec tego na

podstawie art. 41 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej podlega ograniczeniu o 25%

wysokości tej emerytury, gdyż świadczenie odwołującego się obecnie, po

wskazanym wyżej przeliczeniu, nie wynosi 75% podstawy wymiaru.

Sąd drugiej instancji uznał, że zasady wypłacania emerytury, ograniczenie jej

wysokości w związku z osiąganiem przychodu innego niż świadczenia określone w

ustawie zaopatrzeniowej, zostały szczegółowo unormowane w tej ustawie, a w

szczególności w jej art. 41 zamieszczonym w Dziale V zatytułowanym „Ustalanie i

zawieszanie prawa do świadczeń oraz zmniejszanie ich wysokości”. W przepisie

art. 41 tej ustawy jest szczegółowe odesłanie do wskazanych przepisów ustawy z

dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych i wobec tego w pozostałym zakresie, w jakim nie odsyła on do ustawy

emerytalnej, znajdują zastosowanie przepisy ustawy zaopatrzeniowej. Wskazany

wyżej przepis nie odsyła do art. 103 ust. 2 ustawy emerytalnej, a z przepisu art. 41

ust. 4 ustawy zaopatrzeniowej wynika, w jakich sytuacjach emerytura nie podlega

ograniczeniu w związku z osiąganym dodatkowym przychodem przez emeryta

policyjnego. W konkluzji Sąd Apelacyjny stwierdził, że nie doszło do naruszenia

przepisu art. 103 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych w związku z art. 11 ustawy zaopatrzeniowej, ponieważ w

rozpatrywanej sprawie zastosowanie ma jedynie art. 41 ustawy zaopatrzeniowej.

Sąd drugiej instancji za bezzasadny uznał zarzut apelacji, że pozbawienie emeryta

policyjnego – byłego funkcjonariusza, prawa do wypłaty emerytury w pełnej

wysokości wobec ukończenia przez niego 65 roku życia, jest sprzeczne z zasadą

równości wobec prawa. Uznając bezzasadność powyższego zarzutu Sąd drugiej

instancji stwierdził, że odwołujący się otrzymuje świadczenie nie z ubezpieczenia

społecznego, a z budżetu państwa; zasady przyznawania i obliczania świadczeń

dla byłych funkcjonariuszy są korzystniejsze niż zasady przyznawania i obliczania

świadczeń z powszechnego systemu ubezpieczeniowego już chociażby z tego

względu, że funkcjonariuszom przysługuje emerytura, bez względu na wiek po 15

latach służby i jej podstawę wymiaru stanowi uposażenie na ostatnio zajmowanym

stanowisku, a w przypadku osób mających prawo do emerytury z FUS przysługuje

ona po ukończeniu wskazanego w ustawie wieku (przekraczającego 60 lat dla

5

kobiet i 65 lat dla mężczyzn), a podstawę wymiaru tych świadczeń stanowi

podstawa wymiaru składek z kolejnych 10 lat lub lat 20; w przypadku osiągania

dodatkowego przychodu przez ubezpieczonego korzystającego ze świadczeń z

FUS, a przekraczającego 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia jego

świadczenie podlega w całości zawieszeniu, a byłego funkcjonariusza Policji

jedynie ograniczeniu o 25%. Ponadto, przepisy dotyczące świadczeń z

zaopatrzenia przysługujące z budżetu państwa, jak i przepisy z zakresu

ubezpieczeń społecznych, są bezwzględnie obowiązujące i muszą być stosowane

ściśle według ich treści.

Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego odwołujący się zaskarżył skargą

kasacyjną w całości. Skargę oparto na pierwszej podstawie kasacyjnej (art. 3983

§

1 pkt 1 k.p.c.) i zarzucono błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 103

ust. 1 i ust. 2 ustawy emerytalnej w związku z art. 11 i art. 41 ust. 1, ust. 3 i ust. 4

ustawy zaopatrzeniowej, polegające na nieuwzględnieniu przez Sąd drugiej

instancji w stanie faktycznym tej sprawy tego, że na mocy wspomnianych

przepisów emeryci policyjni, którzy ukończyli 65 lat życia i ich emerytura nie

stanowi 75% podstawy wymiaru emerytury, a osiągają przychody, w tym

przekraczające 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia są zwolnieni ze

zmniejszenia emerytury na podstawie art. 103 ust. 1 i ust. 2 ustawy emerytalnej.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji w

całości oraz o uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy

Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania wraz z rozstrzygnięciem o

należnych kosztach procesu za wszystkie instancje według norm przepisanych.

Skarżący podkreślił, że według poglądu Sądu Apelacyjnego wyrażonego w

zaskarżonym wyroku należy wykluczyć dopuszczalność stosowania przepisu

art. 103 ust. 1 i ust. 2 ustawy emerytalnej do emerytów policyjnych, których

emerytura nie stanowi 75% podstawy jej wymiaru, a osiągają przychody z tytułu

działalności podlegającej obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu, w tym w

kwocie przekraczającej 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, gdyż

kwestia ta została uregulowana kompleksowo w art. 41 ust. 4 ustawy

zaopatrzeniowej. Według skarżącego w art. 41 ust. 4 ustawy zaopatrzeniowej

zostało uregulowane jedynie nieobniżanie emerytury policyjnej w razie osiągania

6

przychodu, wobec osób, których emerytura stanowi 75% podstawy jej wymiaru.

Przepisy te nie regulują w ogóle nieobniżania emerytur w razie osiągania

przychodu przez osoby, które osiągnęły wiek emerytalny w rozumieniu przepisów

ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a ich

emerytura policyjna nie stanowi 75% podstawy jej wymiaru. W takiej sytuacji

zdaniem skarżącego ma zastosowanie art. 103 ust. 1 i ust. 2 ustawy emerytalnej w

związku z art. 11 ustawy zaopatrzeniowej. W przeciwnym wypadku wobec tej grupy

ubezpieczonych wystąpiłaby sytuacja nierównego stosowania prawa, gdyż pomimo

osiągnięcia wieku emerytalnego, w przypadku osiągania przychodów, ich emerytury

ulegałyby odpowiedniemu obniżeniu. Osoby te byłyby wykluczone z możliwości

nieobniżania emerytury, w sytuacji, gdy inne grupy emerytów, po osiągnięciu

danego wieku, z tego przywileju by korzystały.

W ocenie skarżącego sprawa nie obniżania emerytury policyjnej w związku z

osiągnięciem wieku emerytalnego, w przypadku osiągania przychodów, nie jest

uregulowana w przepisach ustawy zaopatrzeniowej; art. 41 ust. 4 tej ustawy

reguluje jedynie tę kwestię w odniesieniu do wysokości wskaźnika podstawy

emerytury 75% i „zupełnie pomija osiągnięcie wieku emerytalnego, co uzasadnia, iż

kwestia ta znajduje regulacje w przepisach ustawy o emeryturach i rentach z FUS”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest bezzasadna.

Od dnia 4 lipca 2009 r. art. 41 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej stanowi, że w

razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi

ubezpieczenia społecznego, emerytura lub renta inwalidzka ulega zmniejszeniu na

zasadach określonych w przepisach art. 104 ust. 1a-6, ust. 8 pkt 1 i 2 oraz ust. 9 i

10 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych, nie więcej jednak niż o 25% wysokości tej emerytury lub

renty inwalidzkiej, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. Natomiast ust. 3 tego artykułu

precyzuje, iż w razie osiągania przychodu, określonego w ust. 1, w kwocie

przekraczającej 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał

kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu

7

Statystycznego, kwota emerytury lub renty inwalidzkiej ulega zmniejszeniu o 25%

jej wysokości.

Celem ustawy nowelizacyjnej, opublikowanej w Dz.U. z 2009 r. Nr 95,

poz. 786, była konieczność zapewnienia zgodności art. 41 ustawy zaopatrzeniowej

z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt P 9/06

oraz spójności przepisów prawa. W ocenie Sądu Najwyższego nie doszło jednak do

pełnej korelacji zasad zmniejszania świadczeń emerytalnych otrzymywanych z

ustawy zaopatrzeniowej z systemem powszechnym (ustawą emerytalną).

Wprawdzie ust. 1 art. 41 wprowadził unormowania częściowo zbliżone do systemu

powszechnego do tych emerytów mundurowych, którzy osiągają przychód od 70%

do 130% przeciętnego wynagrodzenia, jednak w przypadku byłych funkcjonariuszy,

uzyskujących dodatkowe przychody w wysokości powyżej 130% przeciętnego

wynagrodzenia, ich świadczenie ulega zmniejszeniu tylko o 25% wysokości,

natomiast art. 104 ust. 7 ustawy emerytalnej stanowi, że prawo do emerytury, renty

z tytułu niezdolności do pracy oraz renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna

osoba, ulega zawieszeniu w całości w razie osiągania przychodu w kwocie wyższej

niż 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.

Zdaniem Sądu Najwyższego unormowanie art. 41 ust. 1-4 ustawy

zaopatrzeniowej jest komplementarne, a z przepisu art. 41 ust. 4 ustawy

zaopatrzeniowej wynika, w jakich sytuacjach emerytura nie podlega ograniczeniu w

związku z osiąganym dodatkowym przychodem przez emeryta policyjnego. Art. 18

ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej koresponduje z tą regulacją prawną: kwota

emerytury bez uwzględnienia dodatków, zasiłków i świadczeń pieniężnych, o

których mowa w art. 25, nie może przekroczyć 75% podstawy wymiaru emerytury.

W przypadku zwiększenia emerytury, o którym mowa w art. 15 ust. 4, kwota

emerytury nie może przekroczyć 80% podstawy wymiaru emerytury. W myśl art. 15

ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej emerytura dla funkcjonariusza, który pozostawał w

służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., wynosi 40% podstawy jej wymiaru za 15 lat

służby i wzrasta o: 1) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy dalszy rok tej służby;

2) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok okresów składkowych poprzedzających

służbę, nie więcej jednak niż za trzy lata tych okresów; 3) 1,3% podstawy wymiaru -

za każdy rok okresów składkowych ponad trzyletni okres składkowy, o którym

8

mowa w pkt 2; 4) 0,7% podstawy wymiaru - za każdy rok okresów nieskładkowych

poprzedzających służbę.

Zdaniem Sądu Najwyższego odesłanie do wymienionych w art. 41 ust. 4

ustawy zaopatrzeniowej 75% podstawy wymiaru powoduje, że emeryci mundurowi

z adekwatnie długim stażem ubezpieczeniowym mogli bez problemu korzystać z

dobrodziejstwa tego przepisu; mają zapewnioną możliwość zarobkowania i

osiągania dodatkowych przychodów bez zmniejszania wysokości emerytury, co jest

podobnym unormowaniem do art. 103 ust. 2 ustawy emerytalnej. Zwrócić należy

jednak uwagę, że nie jest możliwa pełna analogia, gdyż funkcjonariusze Policji

mogli nabyć uprawnienia emerytalne po 15 latach służby bez płacenia składki na

ubezpieczenie społeczne (np. w wieku około 40 lat), a osoby opłacające składki na

ubezpieczenie społeczne mogły skorzystać z uprawnień emerytalnych dopiero po

ukończeniu 60 lub 65 lat (z wyjątkami). Emerytura policyjna ma szczególny

charakter z uwagi na fakt jej finansowania wprost z budżetu państwa, jak również z

uwagi na sposób ustalania świadczenia emerytalnego. Zgodnie bowiem z art. 5 ust.

1 ustawy zaopatrzeniowej podstawę wymiaru emerytury stanowi zasadniczo

uposażenie należne funkcjonariuszowi na zajmowanym ostatnio (tj. przed

zwolnieniem ze służby) stanowisku, co jest o wiele korzystniejszym unormowaniem

od zawartego w ustawie emerytalnej.

W tym kontekście należy podnieść, że w art. 15b ustawy zaopatrzeniowej

wprowadzono odmienne zasady określania wysokości emerytur policyjnych w

stosunku do osób, które pełniły służbę w organach bezpieczeństwa państwa

wymienionych w art. 2 ustawy o ujawnianiu informacji o dokumentach organów

bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów, i które

pozostawały w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., obniżając wysokość

emerytur w zakresie wynikającym z okresów służby w tychże organach. Zgodnie

bowiem z art. 15b ust. 1 ustawy w przypadku wskazanych osób emerytura policyjna

wynosi: 1) 0,7% podstawy wymiaru - za każdy rok służby w organach

bezpieczeństwa państwa w latach 1944-1990; 2) 2,6% podstawy wymiaru - za

każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, wskazanych w art. 13 ust.

1 pkt 1, 1a oraz pkt 2-4 ustawy zaopatrzeniowej.

9

Art. 41 ust. 4 ustawy zaopatrzeniowej, w brzmieniu obecnie obowiązującym,

został wprowadzony przez art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 8 grudnia 2000 r. o zmianie

ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin oraz

ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony

Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz

ich rodzin (Dz.U. Nr 122, poz. 1313), która weszła w życie z dniem 1 stycznia

2001 r. Zgodnie z uzasadnieniem projektu wskazanej ustawy nowelizującej

„nieobjęcie zasadami zmniejszania świadczeń osób, których emerytura stanowi

75% podstawy jej wymiaru, oraz osób pobierających rentę inwalidzką z tytułu

inwalidztwa powstałego wskutek wypadku pozostającego w związku ze służbą lub

wskutek choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami bądź

warunkami tej służby, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze,

jest rozwiązaniem podobnym do przyjętego w systemie powszechnym, w którym

zasad zmniejszania i zawieszania świadczeń nie stosuje się do emerytów, którzy

osiągnęli ustawowy wiek emerytalny, oraz do rencistów pobierających tzw.

świadczenia wypadkowe”.

W ocenie Sądu Najwyższego zgodnie z art. 41 ust. 4 ustawy

zaopatrzeniowej do osób, których emerytura jest niższa niż 75% podstawy jej

wymiaru - w tym również na skutek obniżenia dotychczas pobieranej emerytury w

związku z pełnieniem służby w organach bezpieczeństwa państwa, zgodnie z

dyspozycją art. 15b ust. 1 ww. ustawy - zastosowanie znajdą regulacje określone w

art. 41 ust. 1 i 3 ustawy zaopatrzeniowej, tj. zawarte w tych przepisach zasady

zmniejszania świadczeń.

Taka subsumpcja odnosi się również do sprawy S. P., co prawidłowo

zinterpretowały Sądy w jego sprawie. Nie można więc podzielić sugestii zawartej w

skardze kasacyjnej, iż w art. 41 ust. 4 ustawy zaopatrzeniowej zostało uregulowane

jedynie nieobniżanie emerytury policyjnej w razie osiągania przychodu, wobec

osób, których emerytura stanowi 75% podstawy jej wymiaru, a przepisy te nie

regulują w ogóle nieobniżania emerytur w razie osiągania przychodu przez osoby,

które osiągnęły wiek emerytalny w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a ich emerytura policyjna nie

stanowi 75% podstawy jej wymiaru.

10

Wobec komplementarności art. 41 ust. 1-4 ustawy zaopatrzeniowej i jej

specyfiki nie ma podstaw do zastosowania art. 103 ust. 1 i ust. 2 ustawy

emerytalnej w związku z art. 11 ustawy zaopatrzeniowej. Nie ma też uzasadnienia

twierdzenie skargi kasacyjnej dotyczące nierównego „stosowania prawa” i

wykluczenia niektórych funkcjonariuszy z możliwości nieobniżania emerytury, w

sytuacji, gdy inne grupy emerytów, po osiągnięciu danego wieku, z tego przywileju

by korzystały. W tym aspekcie zwrócić należy uwagę, że wnioskodawca

początkowo miał obliczoną emeryturę w wysokości 75%, a dopiero po ujawnieniu

informacji Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Instytutu

Pamięci Narodowej organ emerytalny skorygował wysokość emerytury skarżącego.

Wskaźnik 75% emerytury (i odpowiednio długi staż ubezpieczeniowy) pełni więc

podobną rolę jak wiek emerytalny w systemie powszechnym. Mimo więc braku

takiego samego przepisu jak art. 103 ust. 2 ustawy emerytalnej, art. 41 ust. 4

umożliwia osiąganie przez byłych funkcjonariuszy przychodów bez fiskalnych

ograniczeń w wieku bardziej korzystnym niż 65 lat. Nie był więc prawidłowy zarzut

skargi kasacyjnej, że ustawa zaopatrzeniowa „zupełnie pomija osiągnięcie wieku

emerytalnego, co uzasadnia, iż kwestia ta znajduje regulacje w przepisach ustawy

o emeryturach i rentach z FUS”.

Kwestia ograniczenia korzyści płynących z omawianego unormowania

dotyczy osób, co do których Trybunał Praw Człowieka w decyzji z dnia 14 maja

2013 r. o odrzuceniu skargi nr 15189/10 w sprawie Cichopek i inni przeciwko

Polsce argumentował, że nie miał powodu do zajęcia innego stanowiska niż

parlament polski, Trybunał Konstytucyjny oraz Sąd Najwyższy, i zgodził się, że

państwo było uprawnione do likwidacji przywilejów emerytalnych uważanych za

bezzasadne lub niesprawiedliwe, aby w ten sposób zapewnić większą uczciwość

systemu emerytalnego. Zgodził się również z argumentem Trybunału

Konstytucyjnego, który odrzucił twierdzenie, iż ustawa z 2009 r. służyła zemście i

była kolektywną karą. Obniżenia przywilejów emerytalnych osobom, które

przyczyniły się do utrzymania władzy – lub korzystały z opresyjnego reżimu, nie

można uważać za karę. Emerytury zostały obniżone przez ustawodawcę nie

dlatego, że ktoś ze skarżących popełnił przestępstwo albo był osobiście

odpowiedzialny za naruszenia praw człowieka, ale dlatego, że przywileje te zostały

11

przyznane ze względów politycznych jako nagroda za służbę uważaną za

szczególnie użyteczną dla komunistycznego państwa. Ze względu na powody ich

przyznania i sposób uzyskania, musiały być uważane za oczywiście

niesprawiedliwe z punktu widzenia wartości leżących u podstaw Konwencji o

ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. W tej sytuacji osobista wina

osób, które korzystały z takich niesprawiedliwych przywilejów, nie miała znaczenia

przy rozważaniu kwestii zgodności z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji. Trybunał

stwierdził, że krytycznego dnia 1 stycznia 2010 r. przeciętna emerytura

funkcjonariusza była nadal wyższa o 58% od przeciętnej zwykłej emerytury.

Sytuacja taka wynikała głównie z faktu, że wynagrodzenia osób ubezpieczonych w

systemie ogólnym były o połowę niższe niż w służbach mundurowych i że w reżimie

komunistycznym wynagrodzenia w organach bezpieczeństwa państwa były

znacznie wyższe niż zwykłych pracowników. Ponadto, współczynnik używany przy

obliczaniu zwykłych emerytur w odniesieniu do okresów składkowych wynosił i

nadal wynosi 1,3%, a więc połowę 2,6% stosowanego w służbach mundurowych.

Sąd Najwyższy w uchwale z 3 marca 2011 r. doszedł do tych samych wniosków.

Nie można było również pominąć faktu, że w przeciwieństwie do byłych

funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa państwa, którzy jednak zachowali

współczynnik 0,7% – za służbę w latach 1944–1990, ofiary represji

komunistycznych w Polsce mają okres pobytu w więzieniu ze względów

politycznych zaliczony do emerytury, ale przy współczynniku 0% ze względu na

brak zarobków. Nie można więc było uznać, że państwo nałożyło na byłych

funkcjonariuszy służby bezpieczeństwa „nieproporcjonalny i nadmierny ciężar”. Z

tych względów skargi tych funkcjonariuszy jako oczywiście bezzasadne zostały

przez Trybunał odrzucone.

Konkludując Sąd Najwyższy uznał, że nie doszło do naruszenia przepisu

art. 103 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych w związku z art. 11 ustawy zaopatrzeniowej, dlatego skargę

kasacyjną na podstawie art. 39814

k.p.c. oddalił.

12