III SW 66/15

Sygn. akt III SW 66/15

UCHWAŁA

Dnia 23 czerwca 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

Prezes SN Teresa Flemming-Kulesza (przewodniczący)

SSN Bogusław Cudowski

SSN Jolanta Frańczak

SSN Katarzyna Gonera

SSN Zbigniew Hajn

SSN Józef Iwulski (sprawozdawca)

SSN Halina Kiryło

SSN Zbigniew Korzeniowski

SSN Roman Kuczyński

SSN Jerzy Kuźniar

SSN Dawid Miąsik

SSN Zbigniew Myszka

SSN Maciej Pacuda

SSN Romualda Spyt

SSN Krzysztof Staryk

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

Protokolant Dominik Wajda

po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym w dniu 23 czerwca 2015 r., z udziałem

Prokuratora Generalnego Andrzeja Seremeta i Przewodniczącego Państwowej

Komisji Wyborczej Wojciecha Hermelińskiego, sprawy ważności wyborów

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniach 10 i 24 maja

2015 r.,

na podstawie przedstawionego przez Państwową Komisję Wyborczą sprawozdania

z wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniach 10 i

2

24 maja 2015 r. oraz po rozpoznaniu protestów przeciwko ważności wyboru

Prezydenta Rzeczypospolitej,

po uwzględnieniu obwieszczenia Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 25 maja

2015 r. o wynikach ponownego głosowania i wyniku wyborów Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 2015, poz. 725) oraz biorąc pod uwagę wnioski

Prokuratora Generalnego i Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej,

na podstawie art. 129 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 324 § 1

ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. Nr 21, poz. 112 ze zm.)

postanawia:

stwierdza ważność wyboru Andrzeja Sebastiana Dudy na

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, dokonanego dnia 24 maja

2015 r.

UZASADNIENIE

1. Podstawą prawną przeprowadzenia wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej

Polskiej jest art. 127 w związku z art. 128 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej

Polskiej i ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. Nr 21, poz.

112 ze zm.).

2. W przeprowadzonym w dniu 10 maja 2015 r. pierwszym głosowaniu żaden z

kandydatów nie otrzymał więcej niż połowy głosów ważnych, co stwierdziła

Państwowa Komisja Wyborcza w obwieszczeniu z dnia 11 maja 2015 r. o wynikach

głosowania i wyniku wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zarządzonych

na dzień 10 maja 2015 r. (Dz.U. 2015, poz. 650), czego następstwem było

przeprowadzenie w dniu 24 maja 2015 r. ponownego głosowania na dwóch

kandydatów: Andrzeja Sebastiana Dudę i Bronisława Marię Komorowskiego, którzy

w pierwszym głosowaniu otrzymali kolejno największą liczbę głosów.

3. Zgodnie z art. 324 § 1 Kodeksu wyborczego, Sąd Najwyższy w składzie całej

Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych na podstawie

sprawozdania z wyborów przedstawionego przez Państwową Komisję Wyborczą

oraz po rozpoznaniu protestów rozstrzyga o ważności wyboru Prezydenta

Rzeczypospolitej.

3

4. Ze sprawozdania z wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej

przeprowadzonych w dniach 10 i 24 maja 2015 r. przedstawionego przez

Państwową Komisję Wyborczą Sądowi Najwyższemu w dniu 8 czerwca 2015 r. w

części dotyczącej przebiegu głosowania oraz ustalania wyników głosowania w

obwodach wynika, że "w dniu głosowania, tak do obwodowych, jak i do okręgowych

komisji wyborczych wpłynęło niewiele skarg i interwencji wyborców, a uwagi

zgłoszone dotyczyły przede wszystkim nieumieszczenia w spisie wyborców i w

związku z tym niemożności głosowania; wnosiły je przeważnie osoby

zamieszkujące czasowo na danym terenie, które zgodnie z przepisami dopisują się

do spisu wyborców na własny wniosek złożony w przewidzianym ustawowo

terminie, a czynności tej nie dokonały; przyczyną takich sytuacji była w głównej

mierze - mimo wielokrotnego przypominania - niewiedza o wymogu i terminie

dopisania się do spisu; były przypadki nieumieszczenia w spisie osób

przebywających w szpitalach albo wypisanych ze szpitala bezpośrednio przed

dniem głosowania; w tych sprawach, jeśli skargi były zasadne, komisje we

współdziałaniu z działami ewidencji ludności w gminach podejmowały działania w

celu umożliwienia tym wyborcom udziału w głosowaniu; zdarzały się jednostkowe

interwencje wyborców niedopuszczonych przez komisję do udziału w głosowaniu w

związku z podpisem złożonym przez innego wyborcę w nieprzeznaczonej dla niego

rubryce spisu wyborców; w takiej sytuacji obwodowe komisje wyborcze starały się

w miarę możliwości wyjaśnić i sprostować zaistniałą pomyłkę".

W konkluzji sprawozdania Państwowa Komisja Wyborcza stwierdziła, że na

podstawie posiadanych dokumentów i uzyskanych informacji o przebiegu

głosowania i wyborów w dniach 10 i 24 maja 2015 r., nie stwierdziła naruszeń

prawa wyborczego, które mogły wywrzeć wpływ na wyniki głosowania i wynik

wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

5. Do Sądu Najwyższego wpłynęło 58 protestów przeciwko wyborowi Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej.

5.1. Za zasadne w całości lub w części Sąd Najwyższy uznał 6 protestów, lecz w

żadnym przypadku nie stwierdził wpływu naruszenia przepisów Kodeksu

wyborczego na wynik wyborów; za uzasadnione Sąd Najwyższy uznał:

4

- protest dotyczący naruszenia art. 28 § 1 Kodeksu wyborczego w związku z § 14

ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 29 grudnia 2014 r. w

sprawie spisu wyborców (Dz.U. 2015, poz. 5) przez niedopuszczenie wyborcy do

ponownego głosowania w miejscu stałego zamieszkania, mimo że złożył

oświadczenie o dopisaniu go do spisu wyborców w obwodzie głosowania na

obszarze gminy, w której czasowo przebywał, wyłącznie co do pierwszego

głosowania,

- protest dotyczący naruszenia art. 28 § 1 Kodeksu wyborczego w związku z § 13

ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 29 grudnia 2014 r.

w sprawie spisu wyborców przez wykreślenie wyborcy ze spisu wyborców, do

którego został dopisany w pierwszym głosowaniu, przed odebraniem przez

wyborcę zaświadczenia o prawie do głosowania,

- protest dotyczący naruszenia art. 26 § 2 w związku z art. 3 i 31 Kodeksu

wyborczego przez wpisanie wnoszącego protest do spisu wyborców w dwóch

różnych obwodach głosowania wskutek dopisania go w pierwszym głosowaniu do

spisu wyborców w miejscu czasowego pobytu, bez wykreślenia ze spisu w miejscu

stałego zamieszkania,

- protest dotyczący naruszenia art. 287 w związku z art. 53a § 1, art. 53g § 1 pkt 6

oraz art. 53h § 1 i 6 Kodeksu wyborczego, po uprawdopodobnieniu przez wyborcę,

że koperty na karty do głosowania korespondencyjnego były "na tyle przejrzyste, iż

możliwe było stwierdzenie, na kogo oddał swój głos",

- protest dotyczący naruszenia przez Obwodową Komisję Wyborczą nr 23 w

Olsztynie obowiązujących procedur w zakresie sporządzania protokołu głosowania

w obwodzie (art. 75 § 1 w związku z art. 185 Kodeksu wyborczego), czego

skutkiem było pominięcie w protokole wyników głosowania w obwodzie

stwierdzenia, że wnoszący protest głosował na podstawie zaświadczenia o prawie

do głosowania,

- protest dotyczący naruszenia art. 51 § 2 pkt 3 w związku z art. 12 § 4 Kodeksu

wyborczego wskutek niedopuszczenia do głosowania wyborcy umieszczonego w

spisie wyborców w zakładzie opieki zdrowotnej, który przed dniem ponownego

głosowania opuścił ten zakład i w dniu ponownego głosowania zgłosił się w celu

5

oddania głosu w obwodzie wyborczym właściwym dla miejsca jego stałego

zamieszkania.

5.2. Nieuzasadnione były 2 protesty:

- co do pierwszego z nich Sąd Najwyższy nie uznał zasadności zarzutu naruszenia

art. 26 § 2 w związku z art. 32 i 35 Kodeksu wyborczego wskutek uniemożliwienia

wyborcy udziału w ponownym głosowaniu w miejscu stałego zamieszkania, po

wcześniejszym złożeniu wniosku o dopisanie go do spisu wyborców za granicą;

Sąd Najwyższy stwierdził, że w przypadku pobrania zaświadczenia z urzędu gminy

w celu dopisania się do spisu wyborców w obwodzie głosowania za granicą,

następuje skreślenie wyborcy ze spisu wyborców w miejscu jego stałego

zamieszkania a ponowne dopisanie do tego spisu wyborców jest możliwe jedynie w

przypadku przedstawienia stosownego zaświadczenie o prawie do głosowania

wystawionego przez konsula; przepisy obowiązującego prawa wyborczego nie

przewidują bowiem możliwości ponownego dopisania się do spisu wyborców w

obwodzie głosowania właściwym dla miejsca stałego zamieszkania w związku z

ponownym głosowaniem, po wcześniejszym skreśleniu ze spisu wyborców, bez

stosownego zaświadczenia z pierwszego głosowania, co jest niefortunną regulacją

ustawową, jednak zmiana zasad głosowania poza miejscem stałego zamieszkania

w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wymagałaby nowelizacji

Kodeksu wyborczego,

- co do drugiego protestu Sąd Najwyższy nie podzielił zarzutu, że system

informatyczny "Wsparcie Organów Wyborczych (WOW)" nie pełnił wyłącznie funkcji

pomocniczej przy ustaleniu wyników głosowania i wyborów w obu głosowaniach

podczas wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polski oraz potwierdził stanowisko

Państwowej Komisji Wyborczej, w którym precyzyjnie wyjaśniono, że zasadniczą

cechą polskiego systemu głosowania i ustalania jego wyników jest oparcie go na

oryginalnych dokumentach papierowych (od ustalenia wyników głosowania przez

obwodową komisję wyborczą na podstawie kart do głosowania wyjętych z urny w

siedzibie komisji oraz ustalenia wyników przez okręgowe komisje wyborcze, aż do

ustalenia wyników wyborów przez Państwową Komisję Wyborczą).

5.3. Bez dalszego biegu Sąd Najwyższy pozostawił 50 protestów:

6

- było to spowodowane ich wniesieniem przedwcześnie (12 protestów), czyli przed

dniem 25 maja 2015 r., w którym wyniki wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej

przeprowadzonych w głosowaniach w dniach 10 i 24 maja 2015 r. zostały podane

do publicznej wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą lub po terminie (10

protestów), czyli po upływie 3 dni od dnia publicznego ogłoszenia wyników

wyborów (art. 321 § 1 Kodeksu wyborczego),

- podstawową przyczyną pozostawienia protestów bez dalszego biegu (25

protestów) było sformułowanie w nich zarzutów niedotyczących dopuszczenia się

przestępstwa przeciwko wyborom, określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego

albo zarzutów naruszenia przepisów Kodeksu wyborczego dotyczących

głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów (art. 321 § 3 w

związku z art. 82 § 1 Kodeksu wyborczego); w szczególności odnosi się to do

protestów, w których sformułowano zarzuty co do przebiegu kampanii wyborczej

lub naruszenia zakazu agitacji wyborczej w dniu głosowania oraz na 24 godziny

przed tym dniem (art. 107 § 1 Kodeksu wyborczego), gdyż przepis ten nie dotyczy

ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów a jego naruszenie nie jest

przestępstwem określonym w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, a jedynie

wykroczeniem (art. 498 w związku z art. 516 Kodeksu wyborczego),

- 2 protesty pozostawiono bez dalszego biegu, gdyż dotyczyły nieumieszczenia w

rejestrze i spisie wyborców, co mogło być zaskarżone przed dniem głosowania do

sądu (art. 322 § 2 w związku z art. 22 § 5 i art. 37 § 2 Kodeksu wyborczego) a

jeden protest wyborcy zamieszkałego za granicą pozostawiono bez dalszego biegu

wskutek niedołączenia do protestu zawiadomienia o ustanowieniu pełnomocnika

lub pełnomocnika do doręczeń zamieszkałego w kraju (art. 321 § 2 zdanie drugie

Kodeksu wyborczego).

6. Sąd Najwyższy w składzie całej Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych zaakceptował opinie przedstawione przez składy orzekające w

sprawach protestów.

7. Prokurator Generalny wniósł o podjęcie uchwały stwierdzającej ważność wyboru

Andrzeja Sebastiana Dudy na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej dokonanego

dnia 24 maja 2015 r.

7

8. Przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej wniósł o stwierdzenie ważności

wyborów na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniach 10 i

24 maja 2015 r.

9. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 129 ust. 1 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 324 § 1 Kodeksu wyborczego w związku z

obwieszczeniem Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 25 maja 2015 r. o wynikach

ponownego głosowania i wyniku wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej

(Dz.U. 2015, poz. 725), orzeczono jak w sentencji.