III PO 3/15

Sygn. akt III PO 3/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 lipca 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Józef Iwulski (przewodniczący)

SSN Dawid Miąsik (sprawozdawca)

SSN Maciej Pacuda

w sprawie z odwołania E. C.

od decyzji Prokuratora Generalnego 14 z dnia 1 kwietnia 2015 r. dotyczącej nie

wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora po dniu 30 kwietnia

2015 roku.,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 15 lipca 2015 r.,

oddala odwołanie.

UZASADNIENIE

Prokurator Generalny decyzją z 1 kwietnia 2015 r. nie wyraził zgody na

dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora po ukończeniu 65 roku życia przez

Prokurator Prokuratury Okręgowej E.C. (skarżąca). Wydając decyzję załatwiającą

odmownie wniosek skarżącej o wyrażenie zgody na dalsze zajmowanie stanowiska

prokuratora do 1 maja 2016 r., Prokurator Generalny podkreślił, że możliwość

pozostania na stanowisku prokuratora po osiągnięciu wieku obligującego do

2

przeniesienia prokuratora w stan spoczynku ma charakter wyjątkowy. Z możliwości

tej można korzystać w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami,

mającymi oparcie w interesie służby lub prokuratora. Zdaniem Prokuratora

Generalnego podniesione we wniosku skarżącej argumenty nie okazały się na tyle

doniosłe, aby zasadne było odstępstwo od ustawowej reguły przechodzenia

prokuratorów w stan spoczynku z dniem ukończenia 65 roku życia. Prokurator

Generalny miał na względzie, że Prokurator Okręgowy w […] nie wskazał w swojej

pozytywnej opinii co do wyrażenia zgody szczególnych okoliczności

przemawiających za niezbędnością dalszego zatrudniania skarżącej. Prokurator

Generalny miał także na uwadze sytuację kadrową w okręgu […]. Jego zdaniem,

analiza potrzeb etatowych oraz stanu kadry orzeczniczej w Prokuratorze Okręgowej

w […] uzasadnia kontynuowanie polityki kadrowej opierającej się na wymianie

pokoleniowej kadr prokuratorskich, związanej z osiąganiem przez prokuratorów

wieku umożliwiającego korzystanie im ze stanu spoczynku, a z drugiej strony z

możliwością przejęcia tej służby przez innych doświadczonych prokuratorów oraz

zapewnienia etatów dla nowych kadr prokuratorskich. Celem Prokuratora

Generalnego jest zmniejszenie liczby wieloletnich delegacji prokuratorów do

Prokuratury Okręgowej w […] poprzez umożliwienia awansu zawodowego

prokuratorom prokurator rejonowych oraz umożliwienie asesorom przystąpienia do

konkursu na stanowisko prokuratorskie.

E. C. zaskarżyła decyzję Prokuratora Generalnego odwołaniem w całości.

Podniosła, że decyzja ta jest dla niej niezrozumiała, krzywdząca a przedstawione w

jej uzasadnieniu argumenty są nieprzekonujące. Podniosła, że wniosek o

wyrażenie zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora został poparty

przez Prokuratora Okręgowego, który uznał pracę odwołującej się za niezwykle

istotną dla prawidłowego funkcjonowania Wydziału […] Prokuratury Okręgowej w

[…]. Wniosek odwołującej się został także pozytywnie zaopiniowany przez

Kolegium Prokuratorów Prokuratury Okręgowej, Prokuratora Apelacyjnego oraz

Krajową Radę Prokuratorów. Decyzja Prokuratora Generalnego jest arbitralna i

pomija całkowicie ocenę przydatności skarżącej, sporządzoną przez jej

bezpośredniego przełożonego. Skarżąca podniosła także, że długotrwałość

procedur konkursowych powoduje, że w ciągu roku (do 30 kwietnia 2016 r., tj. do

3

końca okresu objętego wnioskiem) nie zostaną zlikwidowane wakaty w

Prokuraturze Okręgowej w […]. W tej sytuacji pozostawienie jej na stanowisku

prokuratora nie uniemożliwia objęcia stanowiska przez innych prokuratorów.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Odwołanie okazało się nieuzasadnione.

Na wstępie przypomnieć należy, że rozpoznając w trybie art. 62a ust. 3a

ustawy o prokuraturze odwołanie prokuratora od decyzji Prokuratora Generalnego

odmawiającej zgody na dalsze zajmowanie stanowiska, Sąd Najwyższy nie może

wkraczać w ustawowe kompetencje Prokuratora Generalnego i dokonywać oceny,

czy zainteresowany prokurator ma nadal sprawować swoją funkcję (wyrok Sądu

Najwyższego z 2 marca 2012 r., III PO 9/11). Sąd Najwyższy bada jedynie, czy

decyzja Prokuratora Generalnego nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu

niedozwolonych kryteriów.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, możliwość

dalszego pozostawania na stanowisku prokuratora stanowi wyjątek, uzasadniony

wyłącznie szczególnymi okolicznościami podyktowanymi interesem służby lub

leżącymi po stronie prokuratora (wyrok Sądu Najwyższego z 22 lipca 2014 r., III PO

3/14 i powołane tam orzecznictwo). Wyważenie tych okoliczności zostało

pozostawione Prokuratorowi Generalnemu, do którego należy ostateczne

rozstrzygnięcie w sprawie wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska

prokuratorskiego. Prokurator wnioskujący o dalsze zajmowanie stanowiska nie ma

roszczenia o przedłużenie stosunku służby. W odwołaniu od negatywnej decyzji

może jedynie podważać legalność lub zasadność motywów, które doprowadziły do

jej podjęcia. Decyzja Prokuratora Generalnego, ma więc charakter uznaniowy, choć

nie może być podjęta w sposób zupełnie dowolny, bez uwzględnienia okoliczności

przemawiających zarówno za, jak i przeciwko udzieleniu zgody.

Podstawowym celem unormowania art. 62a ustawy o prokuraturze jest

ochrona interesu publicznego, przez przedłużenie stanu czynnego służby

prokuratora, gdy zachodzą szczególne potrzeby (wyrok Sądu Najwyższego z 11

maja 2011 r., III PO 2/11). Ów interes służby wyraża się w takim kierunku

4

prowadzenia polityki kadrowej, która uwzględnia pokoleniową wymianę kadr

prokuratorskich, związaną z jednej strony z osiąganiem przez prokuratorów wieku

umożliwiającego im skorzystanie ze stanu spoczynku, a z drugiej strony z potrzebą

umożliwienia przejęcia tej służby przez innych doświadczonych prokuratorów, a

także zapewnienia etatów dla nowych kadr prokuratorskich (wyroki Sądu

Najwyższego z 13 maja 2010 r., III PO 1/10 i z 3 marca 2011 r., II PO 13/10). W

orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym

wymiana pokoleniowa prokuratorów jest przesłanką, którą Prokurator Generalny

może brać pod uwagę przy ocenie zasadności wniosku prokuratora o wyrażenie

zgody na dalsze zajmowanie stanowiska (wyroki Sądu Najwyższego z 3 marca

2011 r., III PO 12/10; z 6 października 2011 r., III PO 3/11; z 24 stycznia 2012 r., III

PO 7/11 i z 14 lutego 2012 r., III PO 8/11). Odpowiednio przeprowadzona „wymiana

pokoleniowa” jest dopuszczalną przesłanką ustania stosunku zatrudnienia uznaną

także w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wyrok TSUE z

21 lipca 2011 r., w połączonych sprawach C-159/10 i C-160/10, Gerhard Fuchs i

Peter Kohler przeciwko Land Essen). Dlatego w judykaturze przyjmuje się, że stan

zdrowia wnioskodawcy, wiedza i doświadczenie zawodowe, satysfakcja z pracy,

chęć uzyskania wyższej stawki awansowej wynagrodzenia czy nabycia uprawnień

do nagrody jubileuszowej mogą okazać się niewystarczające dla zaaprobowania

prośby prokuratora o dalsze zajmowania stanowiska (wyroki Sądu Najwyższego z

14 stycznia 2010 r., III PO 7/09; z 21 października 2010 r., III PO 3/10 i z 3 lutego

2011 r., III PO 9/11). Jednocześnie podstawą uznaniowej decyzji Prokuratora

Generalnego odmawiającej wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska

prokuratorskiego nie mogą być względy abstrakcyjnie ujętej "pokoleniowej wymiany

kadr prokuratorskich", lecz potrzeby i uwarunkowania polityki kadrowej odniesione

do sytuacji konkretnej jednostki organizacyjnej prokuratury (wyrok Sądu

Najwyższego z 13 maja 2010 r., III PO 1/10). Ponadto, uzasadnienie uznaniowej

decyzji powinno identyfikować nie tylko interes prokuratora zainteresowanego

dalszym zajmowaniem stanowiska po ukończeniu 65 roku życia oraz interes

publiczny (interes służby) ale także wyważać te interesy z poszanowaniem zasady

proporcjonalności i równego traktowania.

5

Zaskarżona decyzja nie spełnia w pełni powyższych wymogów, gdyż w jej

uzasadnieniu Prokurator Generalny nie przedstawił w sposób szczegółowy sytuacji

kadrowej, jaka aktualnie kształtuje się w okręgu Prokuratury Okręgowej w […].

Ograniczył się do stwierdzenia, że prokuratura ta dysponuje limitem 138 etatów, z

czego 16 jest nieobsadzonych (konkursy ogłoszono na 10 wakatów). W dalszej

kolejności wyjaśnił, że w okręgu tej jednostki prokuratury zatrudnionych jest 27

asesorów, którzy posiadają już uprawnienia do powołania na pierwsze stanowisko

prokuratorskie, zaś 24 prokuratorów prokuratury rejonowej jest na delegacji w

Prokuraturze Okręgowej w […].

Nie mniej nawet tak szczątkowa analiza sytuacji kadrowej jest zdaniem Sądu

Najwyższego wystarczająca do oddalenia odwołania, gdyż wbrew zarzutom

skarżącej decyzja Prokuratora Generalnego nie została podjęta z przekroczeniem

granic swobodnego uznania. W ocenie Sądu Najwyższego zestawienie treści

uzasadnienia z aktami sprawy uzasadnia konkluzję, że Prokurator Generalny

rozpoznając wniosek skarżącej dokonał analizy wszystkich okoliczności sprawy.

Nie negując wiedzy skarżącej, jej długoletniego doświadczenia oraz dobrego stanu

zdrowia, Prokurator Generalny zauważył, że przesłanki te nie mają

nadzwyczajnego charakteru i nie przeważają nad dobrem służby, rozumianym jako

potrzeba pokoleniowej wymiany kadr w zatrudniającej wnioskodawczynię jednostce

organizacyjnej. Ponadto, Prokurator Generalny podniósł, że w swojej pozytywnej

opinii Prokurator Okręgowy nie wskazał szczególnych okoliczności

przemawiających za niezbędnością dalszego zatrudniania skarżącej.

Sąd Najwyższy podkreśla, że skoro możliwość dalszego pozostawania na

stanowisku prokuratora po ukończeniu 65 roku życia traktowana jest jako wyjątek,

to odstępstwo od zasady przechodzenia prokuratora w stan spoczynku w ustawowo

określonym wieku musi być uzasadniona szczególnymi okolicznościami. W

niniejszej sprawie takich okoliczności brak. We wniosku skarżącej nie

przedstawiono żadnych szczególnych okoliczności odnoszących się do osobistej

sytuacji prokuratora, które wymagałaby szczegółowego wyważenia przy

uwzględnieniu zdefiniowanego powyżej interesu służby. Ograniczono się do

informacji o stanie zdrowia, odbytych ostatnio szkoleniach, aktualnie

wykonywanych obowiązkach, długoletnim stażu, samopoczuciu skarżącej. Z kolei w

6

pozytywnej dla skarżącej opinii Prokuratora Okręgowego w […] pozytywnie

oceniono doświadczenie, charakter i cechy osobiste skarżącej oraz uznano ją za

ważne ogniwo w pracy w Wydziale […] PO. Jednakże Prokurator Okręgowy

ograniczył się tylko do prezentacji zakresu zadań skarżącej, jako jednego z

prokuratorów wykonujących zadania w Dziale […]. W opinii tej nie przedstawiono

wywodu, z którego wynikałoby, i do czego Prokurator Generalny musiałby się

odnieść w uzasadnieniu decyzji, że interes służby oceniany z perspektywy

Prokuratury Okręgowej w […] przemawia za dalszym zajmowaniem przez skarżącą

stanowiska prokuratora Prokuratury Okręgowej.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.