I PK 95/15

Sygn. akt I PK 95/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 lipca 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

Prezes SN Teresa Flemming-Kulesza (przewodniczący)

SSN Jolanta Frańczak

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa K. S.

przeciwko H Z Transport […]

o zwrot kosztów noclegu,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 22 lipca 2015 r.,

skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w C.

z dnia 3 lipca 2013 r.,

przy udziale jego następców prawnych – I. S., W. S. i małoletniej M. S. -

reprezentowanej przez przedstawicielkę ustawową (matkę) I. S.,

uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej K. S. i w tym

zakresie przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w C. do

ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania

kasacyjnego.

UZASADNIENIE

2

Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2013 r. Sąd Rejonowy w C. oddalił powództwo

K. S. przeciwko H.Z. Transport […] o zwrot kosztów noclegu za okres od 1 maja

2009 r. do 31 października 2011 r.

W sprawie ustalono, że powód był zatrudniony w pozwanej Spółce na

podstawie umowy o pracę na stanowisku kierowcy. Strony ustaliły jako miejsce

wykonywania pracy przez powoda Polskę i kraje Europy oraz określiły jego prawo

do diet na pokrycie kosztów wyżywienia. Zgodnie z obowiązującym u strony

pozwanej regulaminem wynagradzania w brzmieniu obowiązującym od 1 września

2008 r., po pierwsze - diety zagraniczne i krajowe rozliczane są na podstawie

złożonych i zweryfikowanych druków delegacji zagranicznych i krajowych, zgodnie

z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej, a po drugie - ponieważ

wszystkie pojazdy przeznaczone do ruchu międzynarodowego wyposażone są w

dwa miejsca do spania, przeto pracownikom w ruchu zagranicznym nie przysługuje

ryczałt za noclegi.

W takim stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał, że w świetle uchwały

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2008 r., II PZP

11/08 (OSNP 2009 nr 13-14, poz. 166) powód nie odbywał podróży służbowych w

rozumieniu art. 775

§ 1 k.p., a ponadto przyznanie mu prawa do diet „według zasad

przewidzianych w obowiązujących przepisach” nie oznacza uprawnienia powoda do

zwrotu kosztów noclegu należnych z tytułu podróży służbowej. Sąd pierwszej

instancji zwrócił uwagę, że od dnia 3 kwietnia 2010 r., a więc od daty

znowelizowania ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców

(jednolity tekst: Dz.U. z 2012 r., poz. 1155 ze zm.), powód pozostawał w podróży

służbowej (art. 2 pkt 7 tej ustawy) i przysługiwały mu należności z tego tytułu

ustalone na zasadach określonych w art. 775

§ 3-5 k.p. (art. 21a ustawy o czasie

pracy kierowców). Kwestia należności powoda z tytułu podróży służbowych była

jednak - zgodnie z art. 775

§ 5 k.p. - uregulowana w regulaminie wynagradzania, a

ponadto powód nie przedkładał pracodawcy rachunków z tytułu poniesionych

kosztów noclegu, gdyż korzystał z miejsc przystosowanych do spania w kabinie

samochodu.

3

Wyrokiem z dnia 3 lipca 2013 r. Sąd Okręgowy w C. oddalił apelację powoda

od powyższego wyroku, podzielając ustalenia i „zasadniczo” ocenę prawną Sądu

pierwszej instancji.

Sąd odwoławczy, powołując się na stanowisko wyrażone przez Sąd

Najwyższy w wyroku z dnia 4 czerwca 2013 r., II PK 296/12 (Monitor Prawa Pracy

2013 nr 11, s. 598-601), stwierdził, że w okresie przypadającym przed nowelizacją

ustawy o czasie pracy kierowców, art. 775

§ 5 k.p. nie mógł być podstawą oceny

praw pracownika nieodbywającego podróży służbowej. Ważna w takiej sytuacji

pozostawała treść umowy i aktów wewnętrznych obowiązujących w tym

przedmiocie u pracodawcy. Dopiero w sytuacji, gdyby tych aktów nie było i praca w

transporcie międzynarodowym nie byłaby dodatkowo rekompensowana z uwagi na

jej szczególny charakter, można by ewentualnie rozważać stosowanie per

analogiam i z mocy art. 775

§ 5 k.p. tylko odpowiednio, przepisów wykonawczych o

zagranicznych podróżach służbowych. Tymczasem w wewnętrznym akcie

płacowym strona pozwana wyraźnie wykluczyła prawo pracowników do ryczałtów

za noclegi w związku z zapewnieniem miejsc do spania w pojeździe, a nadto -

biorąc pod uwagę wysoki standard wyposażenia samochodów - pracodawca

zapewnił powodowi bezpłatny nocleg w rozumieniu § 9 ust. 4 rozporządzenia

Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości

oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu

w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży

służbowej poza granicami kraju (Dz.U. Nr 236, poz. 1991 ze zm.; dalej jako

rozporządzenie z 2002 r.), co oznacza bezzasadność jego żądania ryczałtów za

noclegi również za okres od 3 kwietnia 2010 r.

W skardze kasacyjnej powód zarzucił naruszenie prawa materialnego,

a mianowicie: 1) art. 14. ust. 1 ustawy o czasie pracy kierowców w związku z art. 8

ust. 8 rozporządzenia WE nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15

marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych

odnoszących do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenie Rady

(EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady

(EWG) nr 3820/85 (Dz.U.UE.L 2006 Nr 102, s. 1; dalej jako rozporządzenie nr

561/06), przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zgoda powoda

4

zatrudnionego na stanowisku kierowcy międzynarodowego na odbywanie

odpoczynku w pojeździe jest pojęciem tożsamym z dokonaniem wyboru miejsca

odpoczynku, w sytuacji gdy w rzeczywistości strona pozwana nie stworzyła żadnej

możliwości wyboru takiego miejsca, a tym samym powód został pozbawiony

faktycznej możliwości dokonania wyboru miejsca do odpoczynku, co spowodowało,

iż przy braku alternatywy miejsca noclegu musiał spędzić odpoczynek w pojeździe,

zaś zgoda w rzeczywistości miała charakter pozorny, w związku z czym nie mogła

wyłączyć prawa powoda do żądania zwrotu kosztów noclegu w formie ryczałtu;

2) art. 775

k.p. w związku z § 9 ust. 4 rozporządzenia z 2002 r., przez błędną

wykładnię prowadzącą do niezastosowania przepisów rozporządzenia, a

przejawiającą się w uznaniu, że powyższych przepisów nie należało zastosować na

zasadzie analogii do rozliczania należności z tytułu podróży służbowych powoda do

dnia 3 kwietnia 2010 r., pomimo tego że z uwagi na specyfikę pracy powoda, który

pracował w szczególnie trudnych warunkach, a w szczególności z uwagi na to, iż

każdorazowo nieprzerwanie przebywał poza granicami przez minimum 4 tygodnie

(średnio przez 6 tygodni), przy czym powrót do kraju był uzależniony tylko i

wyłącznie od zgody strony pozwanej, zaś w trakcie trwania takiej podróży

obowiązkiem powoda było sprawowanie pieczy nad pojazdem oraz przewożonym

ładunkiem, przy czym jego odpoczynek był notorycznie zakłócany głośną pracą

agregatu znajdującego się w odległości 30 cm od miejsca, w którym nocował, czy

brakiem wyposażenia samochodu w klimatyzację postojową, a tym samym

odpoczywanie miało miejsce w bardzo wysokich temperaturach, to nie należało mu

zrekompensować tych wszystkich niedogodności i uciążliwości, przy czym

oczywiste jest, że wypłacane diety pokrywały powodowi koszty związane z

wyżywieniem w wielotygodniowej zagranicznej podróży, zaś tzw. zryczałtowane

zadaniowe wynagrodzenie za utrzymanie czystości, załadunek, rozładunek, miało

rekompensować pracę w godzinach nadliczbowych, bowiem czynności te mieszą

się w pojęciu czasu pracy kierowcy, a tym samym nie mogło rekompensować

uciążliwości związanych z odbywaniem odpoczynku w takich warunkach; 3) art. 775

k.p. w związku z § 9 ust. 4 rozporządzenia z 2002 r., przez jego błędną wykładnię,

a w konsekwencji niezastosowanie, polegającą na zawężeniu pojęcia „bezpłatny

nocleg” do warunków technicznych kabiny samochodu ciężarowego, w tym jej

5

wymiarów, ogrzewania, z pominięciem tak istotnych okoliczności jak obowiązek

pilnowania samochodu oraz przewożonego towaru, głośne funkcjonowanie

agregatu posadowionego w odległości do 30 cm od leżanki powoda, wykonywanie

rozładunków w czasie odpoczynku na tzw. rampie, odpoczynek w bardzo wysokich

temperaturach, a więc elementów mających znaczenie przy ustaleniu

odpowiedniego odpoczynku, rozumianego jako prawidłowe zregenerowanie sił

fizycznych i psychicznych adekwatnych do wykonywania zawodu kierowcy, a tym

samym dokonanie błędniej wykładni pojęcia „bezpłatny nocleg”, konsekwencją

czego było postawienie znaku równości między bezpłatnym noclegiem a noclegiem

odbywanym w kabinie samochodu ciężarowego, a najdalej idącym skutkiem

dokonania błędnej wykładni przyjęcie, iż w takim wypadku strona pozwana

zapewniła bezpłatny nocleg, co zwalniało ją z obowiązku zwrotu kosztów noclegu w

formie ryczałtu.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o „zmianę zaskarżonego

wyroku i uwzględnienie powództwa w całości”, ewentualnie o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

drugiej instancji.

Postanowieniem z dnia 22 lipca 2014 r. Sąd Najwyższy zawiesił

postępowanie kasacyjne z uwagi na śmierć powoda (art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c.).

Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2015 r. postępowanie to zostało podjęte z

udziałem następców prawnych zmarłego: […] (art. 180 § 1 pkt 1 k.p.c.).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest usprawiedliwiona, gdyż zaskarżony wyrok pozostaje w

sprzeczności z wykładnią prawa przedstawioną w uchwale składu siedmiu sędziów

Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2014 r., II PZP 1/14 (OSNP 2014 nr 12,

poz. 164), w której wyrażono pogląd, że zapewnienie pracownikowi - kierowcy

samochodu ciężarowego odpowiedniego miejsca do spania w kabinie tego pojazdu

podczas wykonywania przewozów w transporcie międzynarodowym nie stanowi

zapewnienia przez pracodawcę bezpłatnego noclegu w rozumieniu § 9 ust. 4

rozporządzenia z 2002 r., co powoduje, że pracownikowi przysługuje zwrot kosztów

6

noclegu na warunkach i w wysokości określonych w § 9 ust. 1-3 tego

rozporządzenia albo na korzystniejszych warunkach i wysokości, określonych w

umowie o pracę, układzie zbiorowym pracy lub innych przepisach prawa pracy.

W motywach tej uchwały Sąd Najwyższy podkreślił, że w wyniku nowelizacji

ustawy o czasie pracy kierowców powstała sytuacja prawna, w której podróże

kierowców transportu międzynarodowego odbywane w okresie do dnia 3 kwietnia

2010 r. nie stanowiły podróży służbowych w rozumieniu art. 775

§ 1 k.p. (nie mają

więc zastosowania wprost przepisy powszechnie obowiązujące dotyczące zwrotu

kosztów podróży służbowych), a po tej dacie są one podróżami służbowymi (art. 2

pkt 7 ustawy o czasie pracy kierowców) i kierowcom przysługują należności na

pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem tego zadania służbowego, ustalane

na zasadach określonych w art. 775

§ 3-5 k.p. (art. 21a ustawy o czasie pracy

kierowców). Jednakże za okres do dnia 3 kwietnia 2010 r. moc prawną zachowały

korzystniejsze dla pracowników (przyznające diety i zwrot kosztów noclegu)

postanowienia układów zbiorowych pracy (regulaminów wynagradzania) oraz

umów o pracę (art. 9 § 2 i art. 18 § 2 k.p.). W orzecznictwie (które w tej mierze

można uznać za utrwalone) przyjmuje się też, że w przypadku nieustalenia w

układzie zbiorowym (regulaminie wynagradzania) lub umowie o pracę świadczeń z

tytułu podróży odbywanych przez kierowcę, jej koszty mogą podlegać wyrównaniu

w wysokości odpowiadającej należnościom (dietom) z tytułu podróży służbowej

przewidzianym w przepisach powszechnie obowiązujących dla pracowników

wykonujących rzeczywiście podróże służbowe (por. w szczególności wyroki Sądu

Najwyższego z dnia 5 maja 2009 r., I PK 279/07, LEX nr 509051; z dnia 18 sierpnia

2009 r., I PK 51/09, OSNP 2011 nr 7-8, poz. 100; z dnia 23 czerwca 2010 r., II PK

372/09, Monitor Prawa Pracy 2010 nr 11, s. 597 oraz z dnia 1 kwietnia 2011 r.,

II PK 234/10, OSNP 2012 nr 9-10, poz. 119). W konsekwencji - w rzeczywistości -

także z tytułu podróży odbywanych przez kierowców transportu międzynarodowego

w okresie do dnia 3 kwietnia 2010 r. przysługują im należności co najmniej takie,

jak wynikające z powszechnie obowiązujących aktów wykonawczych wydanych na

podstawie art. 775

§ 2 k.p.

Dalej Sąd Najwyższy wskazał, że art. 8 ust. 8 rozporządzenia nr 561/06

(posługujący się pojęciem miejsca do spania w aspekcie dziennych i tygodniowych

7

okresów odpoczynku) nie dotyczy uprawnień w zakresie przysługiwania kierowcy

od pracodawcy należności na pokrycie kosztów wyjazdów poza bazę w celu

wykonywania pracy (podróży służbowych), nie może więc służyć ocenie przesłanek

takich uprawnień, w szczególności przesłanek przysługiwania ryczałtu za nocleg.

Również w ustawie o czasie pracy kierowców (posługującej się w art. 14 ust. 1

określeniem „miejsce do spania” w kontekście odpoczynku dobowego), nie

uregulowano zasad przysługiwania należności na pokrycie kosztów związanych z

wykonywaniem podróży służbowej, odsyłając wyraźnie i wprost (art. 21a) w tym

zakresie do art. 775

§ 3-5 k.p. Odesłanie do przepisów Kodeksu pracy nie zawiera

żadnych ograniczeń czy modyfikacji ich stosowania względem kierowców, w

szczególności odbywających wielokrotne podróże służbowe za granicę. Ustawa o

czasie pracy kierowców formalnie odsyła do stosowania art. 775

§ 3-5 k.p. Nie

odsyła więc do art. 775

§ 1 k.p. (gdyż zawiera własną definicję podróży służbowej)

oraz nie odsyła do art. 775

§ 2 k.p., w którym określono (w szczególności)

przedmiot regulacji przepisów wykonawczych (zgodnie z art. 92 ust. 1 Konstytucji

RP - zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści

aktu). Z art. 775

§ 2 k.p. wynika, że rozporządzenie wykonawcze powinno

regulować następujące świadczenia: 1) diety (ich wysokość, z uwzględnieniem

czasu trwania podróży, a w przypadku podróży poza granicami kraju - walutę, w

jakiej będzie ustalana dieta i limit na nocleg w poszczególnych państwach) oraz

2) zwrot (warunki zwrotu) kosztów przejazdów, 3) zwrot kosztów noclegów i

4) zwrot innych wydatków. Zgodnie z art. 775

§ 3 k.p., warunki wypłacania

należności z tytułu podróży służbowej określa się w układzie zbiorowym pracy lub w

regulaminie wynagradzania albo w umowie o pracę, jeżeli pracodawca nie jest

objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu

wynagradzania. Według art. 775

§ 5 k.p., w przypadku gdy układ zbiorowy pracy,

regulamin wynagradzania lub umowa o pracę nie zawiera postanowień, o których

mowa w § 3 (czyli nie zawiera uregulowań dotyczących warunków wypłacania

wszystkich należności z tytułu podróży służbowej), pracownikowi przysługują

należności na pokrycie kosztów podróży służbowej odpowiednio według przepisów,

o których mowa w § 2. Oznacza to, że przepisy wykonawcze ustalają minimalny

standard wszystkich świadczeń z tytułu podróży służbowych (diet oraz zwrotu

8

kosztów przejazdów, noclegów i innych wydatków), które w układzie zbiorowym

pracy, regulaminie wynagradzania albo w umowie o pracę mogą być uregulowane

korzystniej dla pracownika (art. 9 § 2 i art. 18 § 2 k.p.). W razie braku takich

regulacji lub uregulowania mniej korzystnego dla pracownika, zastosowanie będą

miały przepisy wykonawcze. Odesłanie w art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców

do art. 775

§ 3-5 k.p. oznacza więc pośrednio także odesłanie do art. 775

§ 2 k.p., a

w konsekwencji uznanie, że kierowcy-pracownikowi przysługuje zwrot kosztów

noclegu według zasad ustalonych w przepisach wykonawczych wydanych na

podstawie art. 775

§ 2 k.p., chyba że korzystniejsze dla niego zasady zostały

ustalone według art. 775

§ 3 k.p. (w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie

wynagradzania albo w umowie o pracę, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem

zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu wynagradzania).

Sąd Najwyższy stwierdził, że w rozporządzeniu z 2002 r. - obowiązującym w

okresie objętym roszczeniami w rozpoznawanej sprawie - nie zamieszczono

przepisu pozwalającego na szczególny sposób ustalania (w formie ryczałtu)

należności przysługujących pracownikom (w tym kierowcom) odbywającym

wielokrotne podróże służbowe za granicę. Wysokość należności przysługujących

pracownikom z tytułu podróży służbowych za granicę (w tym kierowcom

odbywającym wielokrotne podróże) została tym samym określona przez

prawodawcę, w szczególności, co do wysokości ryczałtu z tytułu zwrotu kosztów

noclegu. Według § 1 i 2 rozporządzenia, określa ono - bez żadnych wyłączeń -

wysokość oraz warunki ustalania należności przysługujących pracownikowi z tytułu

podróży służbowej poza granicami kraju, do których należą: 1) diety oraz 2) zwrot

kosztów: a) przejazdów i dojazdów, b) noclegów i c) innych wydatków, określonych

przez pracodawcę odpowiednio do uzasadnionych potrzeb. Zwrot kosztów noclegu

reguluje § 9 rozporządzenia, według którego za nocleg przysługuje pracownikowi

zwrot kosztów w wysokości stwierdzonej rachunkiem hotelowym, w granicach

ustalonego na ten cel limitu określonego w załączniku do rozporządzenia (ust. 1),

natomiast w razie nieprzedłożenia rachunku za nocleg, pracownikowi przysługuje

ryczałt w wysokości 25% limitu (ust. 2). Wreszcie podstawowy dla rozstrzygnięcia

zagadnienia prawnego § 9 ust. 4 rozporządzenia stanowi, że zwrot kosztów

noclegu - zarówno w wysokości stwierdzonej rachunkiem hotelowym, w granicach

9

ustalonego na ten cel limitu, jak i w kwocie ryczałtu w wysokości 25% limitu przy

braku rachunku - nie przysługuje pracownikowi, gdy pracodawca (lub strona

zagraniczna) zapewnia pracownikowi „bezpłatny nocleg”.

Łączna analiza przedstawionych powyżej przepisów - w ocenie

powiększonego składu Sądu Najwyższego zawarta w uchwale z dnia 12 czerwca

2014 r. - pozwala na sformułowanie następujących wniosków szczegółowych. Po

pierwsze, pojęcia „odpowiednie miejsce do spania” i „bezpłatny nocleg” nie mogą

być utożsamiane (zamiennie traktowane), a wręcz odwrotnie - użycie różnych

sformułowań w przepisach prawa oznacza, że są to różne pojęcia. Po drugie,

zasadniczo prawodawca odnosi pojęcie „noclegu” do usługi hotelarskiej (motelowej;

pośrednio także do noclegu opłaconego w cenie karty okrętowej lub promowej),

o czym świadczy nie tylko zwrot kosztów w wysokości stwierdzonej rachunkiem

hotelowym (za usługi hotelarskie), ale także wysokość ustalonych limitów. Po

trzecie, usługa hotelarska obejmuje szerszy zakres świadczeń niż tylko

udostępnienie „miejsca do spania”, w szczególności możliwość skorzystania z

toalety, prysznica, przygotowania gorących napojów itp., a także (ewentualnie)

zapewnienie wyżywienia, co powoduje obniżenie diety. Po czwarte, brak

przedstawienia rachunku za usługi hotelarskie oznacza, że pracownik nie korzystał

z hotelu (wzgląd na racjonalnego prawodawcę, który to przewidział); wówczas

zwrot kosztów noclegu zostaje ograniczony do 25% limitu stanowiącego ryczałt za

koszty realnie ponoszone w czasie podróży, bez korzystania z usług hotelowych.

Po piąte, istota „ryczałtu” jako świadczenia kompensacyjnego (w tym wypadku

przeznaczonego na pokrycie kosztów noclegu) polega na tym, że świadczenie

wypłacane w takiej formie z założenia jest oderwane od rzeczywistego poniesienia

kosztów i nie pokrywa w całości wszystkich wydatków z określonego tytułu (bo nie

są one udokumentowane); w zależności od okoliczności konkretnego przypadku

kwota ryczałtu - która jako uśredniona i ujednolicona ustalona jest przez

prawodawcę - pokryje więc pracownikowi koszty noclegowe w wymiarze mniejszym

albo większym niż faktycznie przez niego poniesione. Prowadzi to do ogólnego

wniosku, że zapewnienie przez pracodawcę pracownikowi (kierowcy

wykonującemu przewozy w międzynarodowym transporcie drogowym)

odpowiedniego miejsca do spania w kabinie samochodu ciężarowego, czyli

10

wyposażenie samochodu w odpowiednie urządzenia (leżankę, klimatyzację,

ogrzewanie itp.) pozwala na wykorzystanie przez kierowcę w samochodzie

dobowego (dziennego) odpoczynku, przy spełnieniu warunków określonych w art. 8

ust. 8 rozporządzenia nr 561/06, natomiast nie oznacza zapewnienia mu przez

pracodawcę bezpłatnego noclegu w rozumieniu § 9 ust. 4 rozporządzenia z 2002 r.

Taki stan rzeczy uprawnia pracownika do otrzymania od pracodawcy zwrotu

kosztów noclegu, co najmniej na warunkach i w wysokości określonych w § 9 ust. 1

lub 2 tego rozporządzenia.

Podzielając tę argumentację należy wskazać również na aktualność poglądu

wyrażonego przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 1 kwietnia 2011 r., II PK 234/10

(OSNP 2012 nr 9-10, poz. 119), zgodnie z którym zwiększone koszty utrzymania

kierowcy w czasie wykonywania zadań poza miejscem zamieszkania powinny być

rekompensowane także przed dniem 3 kwietnia 2010 r., choćby przez analogiczne

stosowanie rozporządzeń o podróżach służbowych. Co prawda stanowisko to

zostało wyrażone w stanie faktycznym, w którym prawo do ryczałtu za nocleg nie

zostało przez pracodawcę uregulowane w regulaminie wynagradzania albo w

układzie zbiorowym pracy (nie wynikało też z wiążącej strony umowy o pracę),

jednak pogląd ten znajduje również zastosowanie w sytuacji, gdy w regulaminie

wynagrodzenia obowiązującym u pracodawcy wyraźnie zastrzeżono, że

pracownikom nie przysługuje ryczałt za noclegi. Stosowanie § 9 ust. 1-4

rozporządzenia z 2002 r. związane jest bowiem z poddaniem kwestii dotyczącej

zapłaty za noclegi zasadzie wyrażonej w art. 9 § 2 k.p. (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 16 grudnia 2014 r., I PK 5/14, LEX nr 1640239), w

szczególności gdy się uwzględni, że strona pozwana - co wynika z poczynionych w

sprawie ustaleń - wypełniała formalną przesłankę podróży służbowej, wystawiając

powodowi „druki delegacji zagranicznych” i na ich podstawie rozliczała należne mu

diety (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 2009 r., I PK 279/07, LEX nr

509051), zaś wyłączenie prawa do przedmiotowego ryczałtu było wynikiem

błędnego utożsamienia przez pracodawcę pojęć „miejsce do spania” i „bezpłatny

nocleg”.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 39815

§ 1

odpowiednio stosowanego art. 108 § 2 k.p.c.

11