IV KK 126/15

Sygn. akt IV KK 126/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 lipca 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dorota Rysińska (przewodniczący)

SSN Józef Dołhy

SSN Roman Sądej (sprawozdawca)

Protokolant Jolanta Grabowska

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Barabary Nowińskiej

w sprawie J. K. i K. C.

skazanych z art. 258 § 1 k.k., art. 278 § 3 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. i innych

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 22 lipca 2015 r.,

kasacji, wniesionych przez obrońców

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 13 listopada 2014 r.

zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w K.

z dnia 5 marca 2014 r.,

I. uchyla zaskarżony wyrok w stosunku do J. K. w części

orzekającej karę łączną pozbawienia wolności (pkt II, pkt 3) oraz

w części utrzymującej w mocy wyrok Sądu pierwszej instancji

przypisujący mu popełnienie przestępstwa określonego w art. 56

ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (pkt XII i XIV) i w tym

2

zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi

Apelacyjnemu w postępowaniu odwoławczym;

II. w pozostałym zakresie kasację obrońcy J. K. oraz w całości

kasację obrońcy K. C. oddala jako oczywiście bezzasadne;

III. zasądza od K. C. kwotę 750 (siedemset pięćdziesiąt) zł

tytułem opłaty od kasacji oraz obciąża go połową wydatków

postępowania kasacyjnego, w pozostałej części wydatkami tymi

obciążając Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 5 marca 2014r. J. K. został uznany

za winnego popełnienia trzech przestępstw: 1) wyczerpującego znamiona art. 258

§ 1 k.k. (pkt X wyroku); 2) wyczerpującego znamiona art. 191 § 2 k.k., art. 13 § 1

k.k. w zw. z art. 191 § 2 k.k. i art. 159 k.k. w zw. z art. 1 § 2 k.k., art. 282 k.k., art.

18 § 2 k.k. w zw. z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i w zw. z art. 12 k.k. (pkt

XI); 3) wyczerpującego znamiona art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o

przeciwdziałaniu narkomanii; na podstawie art. 85 k.k., art. 86 § 1 i 2 k.k. orzeczono

kary łączne 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz 80 stawek dziennych

grzywny, po 30 zł każda (pkt XIII); na podstawie art. 45 § 1 k.k., w związku ze

skazaniem za czyn z art. 56 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, orzeczono

przepadek korzyści majątkowej w kwocie 1100 zł (pkt XIV), nadto rozstrzygnięto o

zaliczeniu na poczet kary łącznej okresu rzeczywistego pozbawienia wolności oraz

w przedmiocie kosztów procesu.

Wyrokiem tym skazano również K. C., za popełnienie sześciu przestępstw,

na kary łączne 5 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz 180 stawek dziennych

grzywny, po 30 zł każda.

Wyrokiem tym skazany został także K. S. na karę 2 lat pozbawienia wolności

oraz grzywnę w wysokości 80 stawek dziennych. po 30 zł każda.

Od wyroku tego apelacje złożyli prokurator i obrońcy oskarżonych.

Prokurator zaskarżył wyrok na niekorzyść oskarżonego K. C.

Obrońca K. C. i J. K. adw. K. S. zaskarżył orzeczenie w całości na korzyść

oskarżonych zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na

3

treść wyroku, tj. art. 7, art. 5 § 2 i art. 4 k.p.k. polegające na przekroczeniu granic

swobodnej oceny dowodów przy ocenie zeznań świadków D. O., w odniesieniu do

czynu przypisanego J. K. w pkt XII zaskarżonego wyroku, a nadto zeznań D. K., Z.

W., J. S. i D. O., w odniesieniu do wszystkich innych czynów przypisanych obu

oskarżonym; obrońca zarzucił także obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art.

282 k.k. oraz art. 65 § 1 k.k., poprzez niewłaściwe ich zastosowanie.

Autor tej apelacji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie

oskarżonych, względnie uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie

sprawy obu oskarżonych do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Drugi obrońca oskarżonego K. C. adw. P. G. w swej obszernej apelacji

podniósł szereg zarzutów obrazy prawa procesowego – art. art. 167, 366, 170 § 1

pkt 1,2 i 3, 193, 9, 97, 4 oraz 7 k.p.k., kwestionując zupełność przeprowadzonego

postępowania dowodowego oraz dokonane przez Sąd pierwszej instancji błędnej

oceny wiarygodności poszczególnych środków dowodowych, które to oceny –

zdaniem skarżącego – doprowadziły do błędnych ustaleń faktycznych przyjętych za

podstawę zaskarżonego wyroku i bezzasadnego przypisania K.C. sprawstwa w

zakresie wszystkich przypisanych mu czynów.

Obrońca K. C. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 13 listopada 2014 r. zmieniono

zaskarżony wyrok w odniesieniu do K. C. w ten sposób, że z opisów trzech

przypisanych mu czynów wyeliminowane zostało znamię „uczynienia sobie z

popełniania przestępstw stałego źródła dochodu”; w zakresie występku z ustawy o

przeciwdziałaniu narkomanii przyjęto kwalifikację z art. 56 ust. 3; w zakresie

występku kradzieży programów komputerowych przyjęto, iż był to wypadek

mniejszej wagi z art. 278 § 3 k.k.; wymierzono K. C. nową karę łączną 5 lat

pozbawienia wolności oraz grzywny w wysokości 180 stawek dziennych, po 30 zł

każda;

W odniesieniu do oskarżonego J. K. zaskarżony wyrok został zmieniony w

ten sposób, że: 1) rozwiązana została kara łączna pozbawienia wolności; 2) z opisu

czynu przypisanego mu w pkt X zaskarżonego wyroku wyeliminowano znamię

uczynienia sobie stałego źródła dochodów, a orzeczoną za to przestępstwo karę

4

pozbawienia wolności obniżono do roku; na podstawie art. 85 k.k., art. 86 § 1 k.k.

orzeczono wobec tego oskarżonego nową karę łączną pozbawienia wolności w

wysokości 3 lat;

W pozostałej części zaskarżony wyrok został utrzymany w mocy.

Od powyższego wyroku kasację złożyli obrońcy skazanych J. K. i K. C.

Obrońca J. K. zarzucił orzeczeniu:

rażące i mające wpływ na jego treść naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.

art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. polegające na:

1. zaniechaniu jakiegokolwiek ustosunkowania się do zarzutów i

argumentacji zawartej w skardze apelacyjnej, co do zarzutu z pkt III (pkt

XII zaskarżonego wyroku) udziału w obrocie substancją psychotropową i

środkiem odurzającym kwalifikowanego z art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 29

lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii oraz konsekwentnie

związanego z nim rozstrzygnięcia zawartego w pkt XIV wyroku

dotyczącego przepadku korzyści majątkowej;

2. co do pozostałych czynów przypisanych temu skazanemu - dokonanie

oceny zarzutów i argumentacji zawartej w apelacji obrońcy J. K. w

sposób rażąco sprzeczny z wymogami procesowymi, a w szczególności

w sposób powierzchowny, mało wnikliwy, telegraficzny i skrajnie

skrótowy, a w rezultacie - nierzetelny.

Formułując powyższe zarzuty obrońca skazanego J. K. wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do

ponownego rozpoznania.

Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w pisemnej odpowiedzi na kasację

obrońcy J. K. nie podzielając zarzutu z pkt 1 ppkt b) kasacji, przyznał zasadność

zarzutowi sformułowanemu w pkt 1 ppkt a), w konsekwencji czego wniósł o

uwzględnienie kasacji.

Obrońca K. C. wyroku Sądu ad quem nie zaskarżył jedynie w odniesieniu do

występku z art. 278 § 3 k.k. W zakresie wszystkich pozostałych przypisanych temu

skazanemu przestępstw autor kasacji zarzucił orzeczeniu rażące naruszenie

przepisów postępowania, tj. art. 433 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. poprzez

ogólnikowe odwołanie się do trafności ustaleń, ocen oraz wniosków zawartych w

5

uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji, a także brak rzetelnego, należytego

ustosunkowania się do zarzutów apelacji wniesionych na korzyść skazanego K. C.,

w tym pominięcie zarzutu dokonania wadliwej oceny zeznań świadków Z. W., J. S.,

D. K., G. K., M. J., A. P., K. S., D. O. i M. C.; nadto rażące i mające istotny wpływ

na treść orzeczenia naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 433 § 1 i 2 k.p.k.,

polegające na przeprowadzeniu nienależytej kontroli odwoławczej i utrzymaniu w

mocy wyroku Sądu pierwszej instancji, podczas gdy wyrok ten został wydany z

rażącym naruszeniem prawa do obrony przejawiającym się w naruszeniach

przepisów art. art. 170 pkt 1, 2 i 3, 167, 366, 97 w zw. z art. 9 k.p.k., polegających

na oddalaniu wniosków dowodowych czy nieprzesłuchaniu istotnych świadków.

Obrońca K. C. wniósł o uchylenie wyroków Sądów obu instancji w

odniesieniu do tego skazanego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi pierwszej instancji.

Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w pisemnej odpowiedzi na kasację

obrońcy K. C. wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.

Na rozprawie kasacyjnej obecne strony podtrzymały stanowiska wyrażone

pisemnie.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

Na uwzględnienie zasługiwała jedynie kasacja obrońcy J. K. i to wyłącznie w

części dotyczącej przypisanego temu oskarżonemu występku z w art. 56 ust. 1

ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (pkt XII wyroku Sądu pierwszej instancji).

W pozostałym zakresie kasacja obrońcy J. K., jak i w całości kasacja

obrońcy K. C. były bezzasadne w stopniu oczywistym w rozumieniu art. 535 § 3

k.p.k. Taka postać oddalenia kasacji powoduje, że nie ma potrzeby sporządzania w

tym zakresie pisemnego uzasadnienia. Wystarczającym w tym miejscu będzie

stwierdzenie jedynie tego, że wbrew zarzutom kasacyjnym, kontrola instancyjna

wyroku Sądu pierwszej instancji w tej części była prawidłowa, uwzględniająca

zarzuty apelacyjne i odnosząca się do nich w sposób, który nie naruszał art. 457 §

3 k.p.k. Diametralnie odmienne oceny jakości kontroli apelacyjnej wyrażone w

kasacjach stanowią li tylko wyraz skrajnego subiektywizmu skarżących,

pomijającego skompresowaną rzeczowość argumentacji Sądu ad quem. W kasacji

obrońcy J. K. drugi jej zarzut został uzasadniony tak ogólnikowo, że zabrakło w nim

6

jakiegokolwiek konkretnego argumentu (str.3 kasacji). Natomiast w kasacji obrońcy

K. C. rozbudowane opisy samych zarzutów oraz ich uzasadnienie (w znacznej

części powtarzające apelację) w istocie nie tyle wykazywały uchybienia Sądu

odwoławczego, co miały przekonać Sąd kasacyjny do odmiennej oceny

wiarygodności dowodów obciążających każdego ze skazanych. Jednakże oceny

wiarygodności poszczególnych środków dowodowych co do zasady nie należą do

sfery „naruszeń prawa”, o których mowa w art. 523 § 1 k.p.k., a Sąd Najwyższy nie

jest legitymowany do samodzielnego ich dokonywania. Dlatego też obie kasacje we

wskazanym tutaj zakresie podlegały oddaleniu, jako oczywiście bezzasadne.

Odmienna jednak sytuacja dotyczyła pierwszego z zarzutów podniesionych

w kasacji obrońcy J. K. Niewątpliwie zasadnie skarżący podniósł, że Sąd ad quem

„zaniechał jakiegokolwiek ustosunkowania się do zarzutów i argumentacji zawartej

w skardze apelacyjnej co do zarzutu XII (…)” Istotnie, Sąd Apelacyjny pominął w

uzasadnieniu wyroku analizę i ocenę tego zarzutu apelacji obrońcy J. K., choć w

części wstępnej swojego uzasadnienia zarzut ten zacytował (str.42).

Uzasadnienie apelacji obrońcy odnośnie do przypisanego J. K. udziału w

obrocie amfetaminą i marihuaną, wyczerpującego znamiona art. 56 ust. 1 ustawy o

przeciwdziałaniu narkomanii, zawierało bardzo konkretną argumentację,

odwołującą się do poszczególnych środków dowodowych, wskazującą na ich

rozbieżności wewnętrzne i wzajemne, które – zdaniem autora apelacji – nie

pozwalały na przypisanie J. K. sprawstwa tego występku (str. 4-5 apelacji). Ta

argumentacja skarżącego nie spotkała się z żadną analizą ani oceną ze strony

Sądu Apelacyjnego, a niewątpliwie tego wymagała. Zgromadzony bowiem w

zakresie tego czynu materiał dowodowy istotnie różni się od tego dotyczącego

praktycznie wszystkich innych występków będących przedmiotem rozpoznania w

tej sprawie. Sąd Okręgowy w uzasadnieniu swojego wyroku w ramach ustaleń

faktycznych i podstaw dowodowych (str.14-15) oraz ich analizy (str.68-70)

wprawdzie powołał szereg argumentów, które legły u podstaw przypisania winy J.

K. co do tego zarzutu, ale trafność tej argumentacji oraz zasadność

wyprowadzonego wniosku rzeczowo zakwestionował obrońca oskarżonego. Nie

jest, rzecz jasna, sprawą Sądu kasacyjnego merytoryczna ocena zasadności

argumentacji apelacyjnej, ale konieczne jest – dla oceny możliwości wpływu

7

uchybienia na treść jego wyroku – stwierdzenie, że wymaga ona wnikliwego

odniesienia ze strony Sądu ad quem. W realiach tej sprawy bowiem, nawet

podzielona przez Sąd odwoławczy zdecydowanie pozytywna ocena wiarygodności

zeznań D. O. w odniesieniu do innych zarzucanych skazanym czynów (str. 50-52),

wymaga odrębnej analizy w kontekście przypisanego J. K. czynu z art. 56 ust. 1

ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i to właśnie z tych względów, które

szczegółowo wskazane zostały w apelacji jego obrońcy.

Konsekwencją tego stanowiska Sądu Najwyższego było uznanie, że Sąd

Apelacyjny, pomijając zarzut i wnioski apelacji obrońcy J. K. dotyczące występku z

art. 56 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, rażąco naruszył przepisy art. 433 § 2

k.p.k. oraz art. 457 § 3 k.p.k., co mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego

wyroku. Implikacją takiego stanu sprawy musiało być uchylenie zaskarżonego

wyroku w części utrzymującej w mocy skazanie za ten czyn, wraz ze związanym z

nim orzeczeniem środka karnego i przekazanie sprawy w tym zakresie do

ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania także co do orzeczenia o karze łącznej pozbawienia

wolności, umożliwi też rozstrzygnięcie w tej materii. Oczywiście, w toku ponownego

rozpoznania sprawy, konieczna będzie wnikliwa analiza omawianego zarzutu

apelacyjnego wraz z argumentacją przytoczoną na jego poparcie, a w razie takiej

potrzeby, należyte przedstawienie toku swojego rozumowania w pisemnym

uzasadnieniu.

Oddalenie kasacji obrońcy K. C. w całości spowodowało obciążenie go

kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego, to jest opłatą w wysokości 750 zł

oraz połową jego wydatków – art. 527 § 2 k.p.k. oraz art. 637a k.p.k.

Kierując się przedstawioną powyżej motywacją Sąd Najwyższy orzekł, jak w

części dyspozytywnej wyroku.