IV KK 64/15

Sygn. akt IV KK 64/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 lipca 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dorota Rysińska (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Józef Dołhy

SSN Roman Sądej

Protokolant Jolanta Grabowska

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Barbary Nowińskiej

w sprawie J. M.

skazanego z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 288 § 1 k.k. i innych

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 22 lipca 2015 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść

od wyroku Sądu Rejonowego w R.

z dnia 2 grudnia 2014 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego

rozpoznania Sądowi Rejonowemu w R.

UZASADNIENIE

Na posiedzeniu w dniu 2 grudnia 2014 r. Sąd Rejonowy w R. uwzględnił

wniosek prokuratora, skierowany wraz z aktem oskarżenia na podstawie art. 335 §

1 k.p.k., o wydanie wobec J. M. wyroku skazującego i wymierzenie uzgodnionych

przez prokuratora z oskarżonym kar. Wydanym w tym dniu wyrokiem Sąd

2

Rejonowy uznał J. M. za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów i, zgodnie z

przedłożonym wnioskiem, za czyn z pkt. I aktu oskarżenia, zakwalifikowany z art.

13 § 1 k.k. w zw. z art. 288 § 1 k.k., skazał go na karę 10 miesięcy pozbawienia

wolności, za czyn zarzucany w punkcie II, zakwalifikowany na podstawie art. 207 §

1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. – na karę roku i 6 miesięcy

pozbawienia wolności, a za zbiegające się przestępstwa wymierzył mu, na

podstawie art. 85 i art. 86 § 1 k.k., łączną karę roku pozbawienia wolności, z

zaliczeniem na jej poczet okresu zatrzymania i tymczasowego aresztowania

oskarżonego.

Wyrok ten uprawomocnił się bez jego zaskarżenia zwykłymi środkami

odwoławczymi.

W dniu 25 lutego 2015 r. Prokurator Generalny wniósł od tego wyroku

kasację na niekorzyść J. M. W skardze tej zarzucił „rażące i mające istotny wpływ

na treść wyroku naruszenie przepisów prawa procesowego – art. 335 § 1 k.p.k. w

zw. z art. 343 § 7 k.p.k., polegające na uwzględnieniu zawartego w akcie

oskarżenia nieprawidłowego, gdyż obarczonego błędem w zakresie kary łącznej

pozbawienia wolności, wniosku prokuratora o skazanie J. M. bez przeprowadzenia

rozprawy, za popełnienie przestępstw z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 288 § 1 k.k. oraz

z art. 207 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i wydaniu wyroku

zgodnego z tym wnioskiem, w konsekwencji czego doszło do rażącej obrazy prawa

materialnego, a to art. 86 § 1 k.k., poprzez wymierzenie kary łącznej pozbawienia

wolności w wysokości 1 roku, a więc niższej niż wynosząca 1 rok i 6 miesięcy

pozbawienia wolności wyższa z dwóch kar jednostkowych, orzeczonych w

wymiarze, kolejno 10 miesięcy oraz 1 rok i 6 miesięcy pozbawienia wolności”. Na

podstawie powyższego autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w R.

Powyższa prezentacja stanu sprawy wymaga opatrzenia uwagą, że zarówno

wydanie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego, jak i jego zaskarżenie kasacją

nastąpiło przed wejściem w życie, w dniu 1 lipca 2015 r., ustawy z dnia 27 września

2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego i niektórych innych

ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1247 ze zm.) oraz ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o

zmianie ustawy – Kodeks karny i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz.

3

396 ze zm.). Przeprowadzone z zachowaniem dotychczasowych przepisów

czynności procesowe pozostają zatem skuteczne (art. 28 i art. 39 ustawy z dnia 27

września 2013 r.) i ich ocena, podobnie jak ocena materialno-prawnych

rozstrzygnięć zaskarżonego wyroku, musi nastąpić według stanu prawnego

obowiązującego poprzednio.

W tym stanie sprawy i w powyższych uwarunkowaniach prawnych Sąd

Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja okazała się oczywiście zasadna, co przy braku przeszkody

określonej w art. 524 § 3 k.p.k., nakazywało jej uwzględnienie.

Już z treści sformułowanego zarzutu kasacyjnego wynika, że pierwotną

przyczyną, która legła u źródła podnoszonej ostatecznie wady zaskarżonego

wyroku, stało się merytorycznie błędne uzgodnienie przez prokuratora z

oskarżonym J. M. rozmiaru kary łącznej pozbawienia wolności. Prowadzący

postępowanie prokurator przeoczył, że według treści art. 86 § 1 k.k. (w brzmieniu

sprzed nowelizacji, choć w omawianej części przepis ten nie uległ zmianie)

orzeczenie kary łącznej następuje w rozmiarze od najwyższej z podlegających

łączeniu kar do sumy tych kar. W realiach sprawy więc, jak trafnie wskazuje się w

uzasadnieniu kasacji, wymieniony przepis zezwalał na określenie wysokości kary

łącznej pozbawienia wolności w granicach od roku i 6 miesięcy – a nie roku, jak

uzgodniono, do 2 lat i 4 miesięcy. Niestety, błędu tego nie dostrzegł Sąd Rejonowy

rozpoznający dołączony do aktu oskarżenia wniosek oparty na podstawie art. 335 §

1 k.p.k. i wniosek ten, obarczony wskazaną obrazą prawa materialnego, bez

zastrzeżeń uwzględnił, wydając zaskarżony kasacją wyrok.

Bez wątpienia więc rację ma Prokurator Generalny podnosząc w kasacji, że

zaakceptowanie przez Sąd Rejonowy opisanego wniosku bez dostatecznej jego

kontroli, w rażący sposób naruszało przepis art. 343 § 7 k.p.k., który stanowił, że w

wypadku uznania przez sąd, iż nie zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku,

sprawa podlegała rozpoznaniu na zasadach ogólnych. Dotknięty omawianą wadą

prawną wniosek prokuratora o skazanie J. M. bez przeprowadzenia rozprawy

wymagał przecież skierowania sprawy do rozpoznania na zasadach ogólnych, o ile

w toku odbywanego posiedzenia Sądu nie doszłoby do innego uzgodnienia między

prokuratorem a oskarżonym kary łącznej – w rozmiarze respektującym treść

4

przepisu art. 86 § 1 k.k., a co za tym idzie, do zmodyfikowania wniosku

wniesionego na podstawie art. 335 § 1 k.p.k. Warunkiem tego, było jednak

przeprowadzenie prawidłowej kontroli wniosku pod względem prawnym.

W tym świetle nie można mieć wątpliwości, że opisane, rażące naruszenie

przepisu prawa procesowego wywarło istotny wpływ na treść zaskarżonego kasacją

wyroku, ponieważ w konsekwencji doprowadziło do wydania wyroku obrażającego

w jaskrawy sposób przepis prawa materialnego – art. 86 § 1 k.k., a w rezultacie, jak

słusznie zauważa Prokurator Generalny, do poniesienia przez J. M. łagodniejszej,

niż wynikająca z tego unormowania, odpowiedzialności karnej. Z tych zatem

powodów wniosek kasacyjny o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania zasługiwał w pełni na uwzględnienie.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy powtórnie przystąpi do

rozpoznania wniosku prokuratora dołączonego do aktu oskarżenia, wykorzystując

w szczególności aktualne unormowanie art. 343 § 3 k.p.k., nie wykluczając przy

tym możliwości ponownych uzgodnień prokuratora i oskarżonego co do

kształtowania jednostkowych kar pozbawienia wolności z korzyścią dla

oskarżonego. Jednocześnie, przy orzekaniu o karze łącznej, która w realiach

sprawy obejmuje kary jednostkowe za przestępstwa, których zarzuty popełnienia

określono na daty sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie

ustawy – Kodeks karny i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 396 ze

zm.), Sąd Rejonowy, przy stosowaniu aktualnie obowiązujących regulacji

dotyczących zbiegu przestępstw oraz łączenia kar i środków karnych (zwłaszcza

przepisu art. 85 § 3 k.k.), baczył będzie na treść art. 4 § 1 k.k. (zob. analogicznie:

uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 2013 r., I KZP 13/13,

OSNKW 2013, z. 12, poz. 100).