IV KK 181/15

Sygn. akt IV KK 181/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 lipca 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Tomasz Grzegorczyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Józef Dołhy

SSN Dorota Rysińska

Protokolant Dorota Szczerbiak

w sprawie P. D.

skazanego z art. 200 § 1 w zw. z art. 64 § 1 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

w dniu 30 lipca 2015 r.,

kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego

od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 29 stycznia 2015 r., zmieniającego wyrok

Sądu Rejonowego w B. z dnia 23 września 2014 r.,

uchyla zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w K. i przekazuje

sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

W sprawie niniejszej P. D. został, wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia

23 września 2014 r. uznany winnym popełnienia w dniu 2 października 2013 r., w

tymże B., przestępstwa z art. 200 § 1 w zw. z art. 64 § 1 k.k., za które wymierzono

mu karę 5 lat pozbawienia wolności, orzekając też środek karny zakazu zbliżania

się do małoletniej pokrzywdzonej. Po rozpoznaniu apelacji wniesionej przez

2

obrońcę oskarżonego od tego orzeczenia, Sąd Okręgowy w K., wyrokiem z dnia 29

stycznia 2015 r., zmienił je, ale w ten tylko sposób, że orzeczoną karę pozbawienia

wolności złagodził do lat 3, utrzymując poza tym w mocy to orzeczenie.

W maju 2015 r. kasację od prawomocnego wyroku Sądu odwoławczego

wywiódł obrońca skazanego, podnosząc w niej zarzut rażącego naruszenia

przepisów postępowania, a to: a) art. 6 k.p.k. przez pozbawienie oskarżonego

prawa do obrony przed Sądem odwoławczym na skutek nieprzedstawienia przez

administrację tego Sądu wniosku obrońcy o odroczenie rozprawy wyznaczonej na

dzień 29 stycznia 2015 r., z uwagi na chorobę tegoż obrońcy, wraz z

zaświadczeniem uprawnionego lekarza o niemożności stawienia się na to forum w

owej dacie, co doprowadziło do sytuacji, w której obrońca ten nie mógł osobiście

przedstawić Sądowi Okręgowemu stosownej argumentacji oraz przedłożyć

uzyskanych w postępowaniu międzyinstancyjnym opinii psychologa i psychiatry,

których treść mogła mieć wpływ na kwalifikację prawną czynów zarzucanego

oskarżonemu oraz b) rażące naruszenie także przepisów art. 201 w zw. z art. 167

oraz art. 7 i 5 § 2 k.p.k., które miało wpływ na treść wyroku Sądu odwoławczego

przez zaakceptowanie poglądu Sądu meriti odnośnie oceny opinii biegłego

antropologa. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu

odwoławczym. W odpowiedzi na tę skargę, prokurator Prokuratury Okręgowej

wniósł o jej uwzględnienie.

Rozpoznając tę kasację, Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja ta jest rzeczywiście zasadna w oczywistym stopniu, stąd jej

rozpoznanie na posiedzeniu, o jakim mowa w art. 535 § 5 k.p.k.

Wskazana wyżej zasadność dotyczy niewątpliwie pierwszego z

podniesionych zarzutów, jako że dotyczy on uchybienia, które ewidentnie naruszało

prawo oskarżonego do obrony, co nakazuje uchylić zaskarżony wyrok. Drugi z

zarzutów jest natomiast w istocie swej ponowieniem zarzutu apelacyjnego, zatem w

związku z uchyleniem orzeczenia będzie on jeszcze raz przedmiotem analizy Sądu

odwoławczego.

Jeżeli natomiast chodzi o kwestię podniesionej w tej skardze obrazy art. 6

k.p.k., to – jak wynika z akt sprawy – termin rozprawy odwoławczej był wyznaczony

3

na dzień 29 stycznia 2015 r. W dniu 20 stycznia 2015 r. obrońca oskarżonego, w

wyniku badania kardiologicznego uzyskał zaświadczenie lekarskie, z którego

wynikało, że nie może on stawiać się on na wezwanie w innej sprawie w dniu 21

stycznia 2015 r., ale jednocześnie, że zdolność do takiego stawiania się odzyska

dopiero po dniu 30 stycznia 2015 r. (k. 461). Zaświadczenie to obrońca przedłożył

Sądowi Okręgowemu wraz z wnioskiem o odroczenie rozprawy dopiero w dniu 28

stycznia 2015 r. o godz. 13.00, poprzez aplikanta adwokackiego (k. 460). Na

wniosku tym wyraźnie zaznaczono jednak, że jest to „bardzo pilne” pismo, gdyż

chodzi o kwestię terminu w niniejszej sprawie, wyznaczonego na dzień 29 stycznia

2015 r. na godz. 9.30. Pisma te złożono w Biurze Podawczym Sądu Okręgowego,

ale do sekretariatu właściwego Wydziału tego Sądu trafiły one dopiero w dniu 29

stycznia 2015 r. o godz. 12.30 (k. 460), podczas gdy rozprawa odwoławcza w

niniejszej sprawie zakończyła się o godz. 10.00 (k. 458v). Sąd rozpoznający

apelację, nie mając wiedzy o powyższym wniosku, uznał nieobecność zarówno

obrońcy, jak i oskarżonego, który także nie stawił się na to forum, za

nieusprawiedliwioną i przeprowadził postępowanie pod ich nieobecność.

Należy jednak w tym miejscu zauważyć, że obrońca, mimo iż dysponował

wskazanym wcześniej zaświadczeniem już w dniu 20 stycznia 2015 r., zdecydował

się zawiadomić o tym Sąd dopiero po 8 dniach od jego uzyskania, co musi budzić

zastrzeżenia. Są one tym bardziej uzasadnione, że obrońca ten różnie tłumaczy

powód swej opieszałości w omawianej kwestii. W samym bowiem wniosku o

odroczenie rozprawy podał, że z uwagi na urlopowanie aplikantów

przygotowujących się do egzaminu adwokackiego nie był w stanie, mimo podjętych

starań, zapewnić zastępstwa procesowego (k. 460). Natomiast, występując

następnie o przywrócenie mu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i

doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu drugiej instancji, podniósł, że nie

uczestniczył w rozprawie z uwagi na swój stan zdrowia, a nie uzyskując akceptacji

oskarżonego co do wyznaczenia substytuta, złożył dopiero w dniu 28 stycznia 2015

r. wniosek o jej odroczenie, który do Sądu orzekającego nie dotarł o czasie.

Zastrzeżenia budzić też może i to, że przekazując ów wniosek i zaświadczenie

lekarskie nie dołączył do nich pism, które zostały załączone do kasacji (prywatne

4

zaświadczenie psychiatry i psychologa - seksuologa klinicznego), mimo że

wystawiano je odpowiednio w styczniu i w grudniu 2014 r. (k. 6-7 akt SN).

Niezależnie jednak od powyższego, trzeba stwierdzić, że żadne działania

obrońcy, nawet budzące wątpliwości co do sposobu jego postępowania wobec

Sądu, nie mogą odbijać się niekorzystnie na sytuacji procesowej oskarżonego. Ten

zaś liczył na to, że obrońca udzieli mu należytej pomocy prawnej, a więc także, że z

uwagi na swój stan zdrowia, uczyni wszystko i we właściwym czasie, aby rozprawa

mogła się odbyć, z udziałem tego, kogo wyznaczył on na swego obrońcę. Skoro tak

się nie stało, to należy uznać, że prawo oskarżonego do obrony w jej aspekcie

formalnym zostało niewątpliwie naruszone, w tym także na skutek niewłaściwego

funkcjonowania aparatu wewnątrzsądowego, który nie przekazał we właściwym

czasie Sądowi pisma obrońcy, usprawiedliwiającego swoją nieobecność i

wnoszącego o odroczenie rozprawy. Naruszenie prawa do obrony oznacza zaś

rażące uchybienie minimalnym standardom rzetelnego procesu, przeto musi ono

spotkać się z reakcją Sądu Najwyższego.

Uchylając ten wyrok z powyższych powodów, należy jedynie wskazać

Sądowi Okręgowemu, że w prowadzonym ponownie postępowaniu odwoławczym

powinien zadbać o to, aby w dniu rozprawy posiadać bieżącą dokumentację

dotyczącą prawidłowego powiadomienia oskarżonego i obrońcy o terminie tego

forum oraz ewentualnych pism w kwestii odroczenia rozpoznania sprawy z

przyczyn usprawiedliwiających niestawiennictwo strony lub jej obrońcy.

Z tych wszystkich względów orzeczono, jak na wstępie.