I CSK 592/14

Sygn. akt I CSK 592/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 sierpnia 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Barbara Myszka

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

Protokolant Justyna Kosińska

w sprawie z powództwa Skarbu Państwa - Prezydenta m. W.

przeciwko B. O., R. O., Z. K.,

R. O. i I.J.

o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 13 sierpnia 2015 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej

od wyroku Sądu Okręgowego w W.

z dnia 17 grudnia 2013 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu w W. do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia

o kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

2

Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta Miasta W. wniósł o

uzgodnienie z rzeczywistym stanem prawnym księgi wieczystej nr […] prowadzonej

przez Sąd Rejonowy dla działki nr 40/2 przez wpisanie jego w dziale II, w miejsce

figurujących dotychczas pozwanych.

Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 30 czerwca 2011 r. oddalił powództwo. Ustalił, że

wpis pozwanych jako właścicieli został dokonany na podstawie postanowienia Sądu

Rejonowego z dnia 18 kwietnia 2001 r. o dziale spadku, przyznającego tę działkę

pozwanym na współwłasność w częściach równych. Postanowienie to z mocy art.

365 § 1 k.p.c. wiąże Sąd także w niniejszym postępowaniu, stąd też powoływanie

się przez powoda na fakt, że nieruchomość ta została wywłaszczona decyzją

Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia 24 lipca 1967 r. jest bezskuteczne.

Apelacja powoda od tego rozstrzygnięcia została oddalona wyrokiem Sądu

Okręgowego w W. z dnia 17 grudnia 2013 r., który podzielił stanowisko prawne

Sądu I - ej Instancji.

W skardze kasacyjnej od tego orzeczenia powód w podstawie procesowej zarzucił

naruszenie art. 365 k.p.c. oraz art. 688 k.p.c. w zw. z art. 624 § 1 k.p.c.,

a w podstawie materialnoprawnej art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca o księgach

wieczystych i hipotece, dalej: „u.k.w.h.” i wniósł o jego uchylenie i przekazanie

sprawy Sądowi Odwoławczemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Nietypowość niniejszej sprawy polega na tym, że doszło w niej do swoistej

konkurencji dwóch dokumentów urzędowych, mogących być, stosownie do art. 31

ust. 1 u.k.w.h., podstawą wpisu w dziale II księgi wieczystej właścicieli

nieruchomości, tj. decyzji o wywłaszczeniu z dnia 24 lipca 1967 r., na którą

powołuje się powód oraz postanowienia Sądu o dział spadku z dnia 18 kwietnia

2001 r., przyznającego nieruchomość pozwanym, które stało się przesłanką

ujawnienia ich prawa własności w księdze. Sądy obu instancji, powołując się na art.

365 § 1 k.p.c., uznały, że są związane treścią postanowienia Sądu, w związku

z czym oceniły, iż żądanie powoda jest prawnie bezskuteczne. Uszło jednak ich

3

uwagi, że w naszym systemie prawnym obowiązuje jednocześnie zasada związania

sądów prawomocną (ostateczną) decyzją administracyjną, potwierdzona w uchwale

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2007 r.,

III CZP 46/07 (OSNC 2008, nr 3, poz. 30). W uzasadnieniu tej uchwały wskazano,

że zasada ta doznaje ograniczenia jedynie w przypadku bezwzględnej nieważności

decyzji administracyjnej, o którym w sprawie niniejszej nie było mowy. W związku

z tym trzeba uwzględnić, że podobny zbieg dwóch różnych tytułów o różnej treści

do nieruchomości wpisanej w księdze wieczystej był przedmiotem rozpoznawania

przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 stycznia 2012 r. w sprawie V CSK 51/11

(OSNC 2012, nr 6, poz. 78). Sąd Najwyższy uznał w tamtej sprawie, że w sytuacji,

w której istnieją dwa sprzeczne tytuły własności nieruchomości w postaci

ostatecznej decyzji administracyjnej i prawomocnego wyroku, sąd rozstrzyga,

kto jest właścicielem nieruchomości. W zaskarżonym wyroku zabrakło

pogłębionych rozważań w tej zasadniczej materii, stąd też nie mógł się on ostać.

Dlatego na podstawie art. 39815

§ 1 k.p.c. w zw. z art. 108 § 2 k.p.c. orzeczono

jak na wstępie.