III PK 155/14

Sygn. akt III PK 155/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 sierpnia 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Józef Iwulski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Dawid Miąsik

SSN Maciej Pacuda

w sprawie z powództwa M. S.

przeciwko Publicznej Szkole Podstawowej w W.

o odszkodowanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 18 sierpnia 2015 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w R.

z dnia 30 lipca 2014 r.,

oddala skargę kasacyjną i zasądza od strony pozwanej na

rzecz powódki tytułem zwrotu kosztów postępowania

kasacyjnego kwotę 120 (sto dwadzieścia) zł.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 marca 2014 r., Sąd Rejonowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w R. zasądził od pozwanej Publicznej Szkoły Podstawowej w W. na

2

rzecz powódki M. S. kwotę 12.476,40 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 12 marca

2014 r. do dnia zapłaty tytułem odszkodowania za wadliwe odwołanie z funkcji

dyrektora szkoły, a ponadto orzekł o kosztach procesu.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że powódka z dniem 1 września 1986 r.

została zatrudniona w Publicznej Szkole Podstawowej w M. W dniu 1 marca 2002 r.

uzyskała stopień awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego.

Zarządzeniem Wójta Gminy Z. z dnia 31 lipca 2007 r. powierzono powódce

stanowisko dyrektora Publicznej Szkoły Podstawowej w W. na okres 5-letni, od 1

września 2007 r. do 31 sierpnia 2012 r. W związku z tym powódka została

przeniesiona z Publicznej Szkoły Podstawowej w M. do Publicznej Szkoły

Podstawowej w W. na stanowisko nauczyciela nauczania początkowego i przyrody.

Z kolei zarządzeniem Wójta Gminy Z. z dnia 20 października 2010 r. powódka

została odwołana z funkcji dyrektora pozwanej szkoły ze skutkiem

natychmiastowym. W uzasadnieniu decyzji o odwołaniu powołano się na

nieprawidłowości w zakresie sposobu prowadzenia dokumentacji szkolnej

stwierdzone w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 20 sierpnia 2010 r. Powódka

zaskarżyła do sądu administracyjnego zarządzenie wójta o odwołaniu jej z funkcji

dyrektora. Prawomocnym wyrokiem z dnia 19 marca 2013 r. Naczelny Sąd

Administracyjny stwierdził, że zaskarżone przez powódkę zarządzenie wójta

zostało wydane z naruszeniem prawa. Po zakończeniu urlopu dla poratowania

zdrowia (w październiku 2011 r.) powódka kontynuuje zatrudnienie w pozwanej

szkole na stanowisku nauczyciela przyrody w pełnym wymiarze czasu pracy.

Przy takich ustaleniach faktycznych Sąd pierwszej instancji uznał, że jest

związany prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego

wynika, że odwołanie powódki z funkcji dyrektora pozwanej szkoły było wadliwe

(wydane z naruszeniem prawa). Sąd Rejonowy zaznaczył, że pozwana szkoła nie

kwestionuje ponoszenia odpowiedzialności odszkodowawczej w następstwie

odwołania powódki z funkcji dyrektora, natomiast spór dotyczy wysokości

odszkodowania należnego powódce z tego tytułu. Powódka uważa, że przysługuje

jej odszkodowanie w wysokości 3-miesięcznego wynagrodzenia za pracę,

natomiast pozwana szkoła twierdzi, że sporne odszkodowanie należy się powódce

w wysokości 3-miesięcznego dodatku funkcyjnego. Powołując się w tym zakresie

3

na orzecznictwo Sądu Najwyższego (zwłaszcza na pogląd przyjęty w wyroku z dnia

19 maja 2009 r., II PK 288/08), Sąd Rejonowy rozstrzygnął spór na korzyść

powódki i na podstawie art. 471

k.p. w związku z art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7

września 1991 r. o systemie oświaty (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 256,

poz. 2572 ze zm.) zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki odszkodowanie w

wysokości 3-miesięcznego wynagrodzenia za pracę. Sąd pierwszej instancji przyjął,

że odszkodowanie, o którym mowa w art. 471

k.p., nie jest powiązane z rzeczywistą

szkodą poniesioną przez pracownika i dlatego należy się niezależnie od tego, czy

szkoda faktycznie wystąpiła.

Wyrokiem z dnia 30 lipca 2014 r., Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w R. oddalił apelację strony pozwanej od wyroku Sądu pierwszej

instancji i orzekł o kosztach postępowania odwoławczego. Sąd Okręgowy w pełni

podzielił ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji, przyjmując je za własne, jak

również podtrzymał argumentację prawną tego Sądu. Zdaniem Sądu Okręgowego,

odpowiednie stosowanie art. 45 § 2 i art. 471

k.p. do dyrektora szkoły wadliwie

odwołanego ze stanowiska nie może powodować zmniejszenia wysokości

odszkodowania, jakie ustawa gwarantuje pracownikowi. Zasądzenie w wyroku

Sądu pierwszej instancji na rzecz powódki odszkodowania w wysokości

trzymiesięcznego wynagrodzenia za pracę nie nastąpiło z naruszeniem limitu

określonego w art. 471

k.p. i dlatego jest zgodne z prawem. Tytułem uzupełnienia -

w związku z postawionym w apelacji zarzutem naruszenia art. 8 k.p. - Sąd

odwoławczy wywiódł, że domaganie się przez pracownika odszkodowania

przysługującego mu na podstawie obowiązujących przepisów prawa pracy nie

stanowi naruszenia zasad współżycia społecznego.

Od wyroku Sądu Okręgowego pozwana szkoła wniosła skargę kasacyjną, w

której zarzuciła błędną wykładnię art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty w

związku z art. 471

, art. 50 § 3 i 4 oraz art. 58 k.p. W uzasadnieniu podstawy

kasacyjnej skarżąca wywiodła w szczególności, że stosunek pracy dyrektora szkoły,

który jest nauczycielem, ma charakter dychotomiczny, co przemawia za tym, że

przepisy Kodeksu pracy mogą być do niego stosowane tylko odpowiednio, a nie

wprost. Skoro zaś ustawodawca w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty

nie uregulował kwestii ewentualnego odszkodowania przysługującego odwołanemu

4

dyrektorowi szkoły, to nie jest uzasadnione bezpośrednie stosowanie przepisów

Kodeksu pracy o wypowiedzeniu zmieniającym. Odwołanie ze stanowiska

dyrektora szkoły oraz wypowiedzenie zmieniające są odrębnymi instytucjami prawa

i wywierają odmienne skutki w zakresie „zmiany i trwałości stosunku pracy”.

Zdaniem pozwanej, w rozpoznawanej sprawie „nie została zastosowana właściwie

metoda wykładni prawa”, bowiem Sąd Okręgowy dokonał błędnej wykładni

systemowej, przyjmując, że odszkodowanie należne pracownikowi „tylko” w

następstwie pozbawienia go przez pracodawcę pełnienia określonej funkcji, nie

powinno być ograniczone do wysokości wynagrodzenia, jakie pracownik

otrzymywał właśnie z tytułu pełnienia tej funkcji. W ocenie pozwanej szkoły,

uzasadnione jest odwołanie się do stanowiska zaprezentowanego w wyrokach

Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 1997 r., I PKN 138/97, oraz z dnia 14 listopada

1996 r., I PKN 17/96, „gdyż stanowisko to jest ze wszech miar logiczne, adekwatne

do występującej w sprawie sytuacji faktycznej i prawnej i możliwe do utrwalenia, w

okolicznościach, gdy każdy dyrektor szkoły jest powoływany wyłącznie na czas

określony i nie posiada statusu dyrektora szkoły zatrudnionego na czas

nieokreślony, jak to ma miejsce w przypadku nauczyciela mianowanego, czy

dyplomowanego”. Natomiast należy odrzucić - według strony pozwanej - przeciwny

pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w sprawie II PK 288/08, który stanowił

podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku Sądu Okręgowego.

Skoro pozwana „odpowiada odszkodowawczo nie za swój błąd”, to wysokość

ewentualnego odszkodowania powinna uwzględniać hipotetyczną kwotę dodatku

funkcyjnego przysługującego nauczycielowi „do końca kontraktu”. Innymi słowy,

odszkodowanie w takim przypadku powinno - zdaniem pozwanej - co najwyżej

odpowiadać łącznej kwocie dodatku funkcyjnego, który przysługiwałby

nauczycielowi, gdyby nie doszło w ogóle do przedterminowego odwołania z funkcji

dyrektora. Według skarżącej, „oderwane od rzeczywistości” jest rozumienie

odszkodowania, o którym mowa w art. 471

k.p. jako świadczenia, które nie

pozostaje w związku z rzeczywistą szkodą poniesioną przez pracownika. Przy

takiej definicji odszkodowania grupa zawodowa nauczycieli mianowanych

(dyplomowanych) jest stawiana w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do innych

pracowników, bowiem wymienieni nauczyciele „mają pracę i zasądzone

5

odszkodowanie w maksymalnej wysokości”, podczas gdy pozostali pracownicy w

razie błędnego rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę na czas określony

(a tak należy traktować kontrakt dyrektora szkoły) mogą skorzystać wyłącznie z

roszczenia o zapłatę odszkodowania w wysokości wynagrodzenia nie wyższego niż

za 3 miesiące (art. 50 § 4 k.p.). Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku

w całości i orzeczenie co do istoty sprawy przez zasądzenie na rzecz powódki

odszkodowania w wysokości 3-miesięcznego dodatku funkcyjnego, a ponadto o

zasądzenie na rzecz strony pozwanej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego,

ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie Sądowi

Okręgowemu sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną powódka wniosła o odmowę przyjęcia

skargi do rozpoznania z uwagi na brak przesłanek wymaganych w art. 3989

§ 1 pkt

1 i 2 k.p.c., zaś „z ostrożności procesowej” o oddalenie skargi i zasądzenie od

strony pozwanej na rzecz powódki zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje:

Powołana w skardze kasacyjnej podstawa naruszenia prawa materialnego

(art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty w związku z art. 471

, art. 50 § 3 i 4

oraz art. 58 k.p.) jest nieusprawiedliwiona, choć pozwana trafnie zauważa, że

problem wysokości odszkodowania należnego dyrektorowi szkoły, wadliwie

odwołanemu na podstawie art. 38 ustawy o systemie oświaty, nie był jednolicie

rozstrzygany w dotychczasowym orzecznictwie. W tym przedmiocie zarysowały się

dwa zasadnicze stanowiska.

Według pierwszego, nauczycielowi pełniącemu funkcję dyrektora szkoły,

który został odwołany z tej funkcji z naruszeniem art. 38 ustawy o systemie oświaty,

przysługuje w stosunku do pracodawcy roszczenie o odszkodowanie w wysokości

wynagrodzenia należnego do końca okresu, na jaki miało trwać powierzenie funkcji

dyrektora, lecz nie więcej niż za trzy miesiące. Ze względu na to, że ustawa o

systemie oświaty nie reguluje zasad dochodzenia roszczeń pozostających w

związku z przedwczesnym odwołaniem z funkcji kierowniczej w placówce

oświatowej, to należy stosować odpowiednie przepisy Kodeksu pracy (art. 5 k.p.),

6

wśród których najbardziej zbliżony charakter mają unormowania dotyczące umowy

na czas określony zawarte w art. 50 § 3 i 4 k.p. Przepisy te nie mogą być jednak

stosowane wprost, bo dotyczą rozwiązania stosunku pracy (definitywnego),

podczas gdy odwołanie nauczyciela z funkcji dyrektora wiąże się z kontynuacją

zatrudnienia w ramach nauczycielskiego stosunku pracy (za wynagrodzeniem), tyle

że po odwołaniu nauczyciel już nie piastuje funkcji kierowniczej w szkole, w

związku z czym traci prawo do pobierania tylko jednego składnika wynagrodzenia

(dodatku funkcyjnego). Odpowiednie stosowanie art. 50 § 3 i 4 k.p. - w razie

odwołania ze stanowiska dyrektora z naruszeniem art. 38 ustawy o systemie

oświaty - oznacza, że odszkodowanie należne nauczycielowi musi być adekwatne

do sytuacji faktycznej, w jakiej znalazł się odwołany dyrektor. Z tej przyczyny

wysokość takiego odszkodowania musi być ograniczona do kwoty dodatku

funkcyjnego przysługującego z racji pełnienia funkcji dyrektora, lecz nie więcej niż

za 3 miesiące. U podstaw takiego stanowiska leży założenie, zgodnie z którym,

skoro w następstwie odwołania z funkcji dyrektora nauczyciel utracił „tylko” dodatek

funkcyjny, to odszkodowanie powinno być odniesione do utraty tego dodatku. To

zaś oznacza, że odwołanemu nauczycielowi nie przysługuje odszkodowanie w

wysokości „pełnego” wynagrodzenia za czas, do upływu którego miał pełnić funkcję

kierowniczą. Takie stanowisko Sąd Najwyższy zaprezentował w szczególności w

wyrokach z dnia 14 listopada 1996 r., I PKN 17/96 (LEX nr 1288097) i z dnia 9 maja

1997 r., I PKN 138/97 (OSNAPiUS 1998 nr 9, poz. 261) - przywołanych przez

stronę pozwaną w uzasadnieniu skargi - a także (pośrednio) w uzasadnieniu

wyroku z dnia 10 stycznia 2003 r., I PK 74/02 (OSNP 2004 nr 13, poz. 221) oraz w

wyroku z dnia 25 kwietnia 2014 r., II PK 195/13 (OSNP 2015 nr 7, poz. 93).

Punktem wyjścia drugiego z prezentowanych w orzecznictwie stanowisk w

zakresie analizowanej problematyki jest założenie, zgodnie z którym, chociaż

odwołanie ze stanowiska dyrektora szkoły na podstawie art. 38 ustawy o systemie

oświaty, nie jest wypowiedzeniem warunków pracy lub płacy (wypowiedzeniem

zmieniającym), to jednak jest to czynność prawna w wysokim stopniu zbliżona do

wypowiedzenia zmieniającego i z tej przyczyny nauczycielowi odwołanemu z funkcji

kierowniczej w szkole (między innymi dyrektora) przysługuje roszczenie o

odszkodowanie na podstawie odpowiednio stosowanych przepisów Kodeksu pracy

7

o roszczeniach pracownika w razie niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o

pracę przez pracodawcę (uchwały Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 1993 r., I PZP

71/92, OSNCP 1993 nr 9, poz. 144; z dnia 5 maja 1993 r., I PZP 15/93, OSNCP

1993 nr 12, poz. 217; OSP 1994 nr 6, poz. 120, z glosą A. Dubowik i z dnia 10 maja

1996 r., I PZP 34/95, PiZS 1996 nr 7, s. 70, LEX nr 1330773 oraz uzasadnienie

wyroków Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 1997 r., I PKN 88/97, OSNAPiUS

1998 nr 1, poz. 10; OSP 1998 nr 6, poz. 118, z glosą A. Dubowik i z dnia 9 grudnia

2003 r., I PK 103/03, OSNP 2004 nr 21, poz. 371).

W kwestii wysokości odszkodowania przysługującego odwołanemu

dyrektorowi szkoły Sąd Najwyższy wypowiedział się bezpośrednio również w

wyroku z dnia 19 maja 2009 r., II PK 288/08 (OSNP 2011 nr 1-2, poz. 8; OSP 2011

nr 7-8, poz. 87, z glosą W. Jędrychowskiej-Jaros), wskazując, że „odpowiednie

stosowanie art. 45 § 2 k.p. i art. 471

k.p. do dyrektora szkoły odwołanego na

podstawie art. 38 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Y) nie

uzasadnia ograniczenia ustawowego odszkodowania do wysokości

trzymiesięcznego dodatku funkcyjnego”. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd

Najwyższy wskazał, że odszkodowania, o których mowa w art. 471

, art. 50 § 3 i 4 i

art. 58 k.p., nie są powiązane z rzeczywistą szkodą zaistniałą po stronie

pracownika i przysługują niezależnie od jej wystąpienia. Chociaż odwołanie

nauczyciela mianowanego ze stanowiska dyrektora szkoły nie jest tożsame z

wypowiedzeniem zmieniającym (art. 42 § 1 k.p.), to jednak w sferze faktycznej

odnosi podobny skutek, bo stanowi jednostronną zmianę warunków pracy,

niekorzystną dla pracownika. Taka zmiana dotyczy treści stosunku pracy

nauczyciela pełniącego dotychczas funkcję dyrektora szkoły, jako że pozbawia go

tej funkcji i uprawnień przysługujących organowi zarządzającemu szkołą oraz w

istotny sposób uszczupla należne mu wynagrodzenie za pracę, pozbawiając go

dodatku funkcyjnego (por. też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2013 r.,

II PK 284/12, LEX nr 1555489). Z kolei wypowiedzenie zmieniające nie musi

prowadzić do rozwiązania stosunku pracy, bo jeśli pracownik przyjmie nowe

warunki zatrudnienia (nie odmówi przyjęcia warunków zaproponowanych mu w

wypowiedzeniu zmieniającym), to stosunek pracy - po upływie okresu

wypowiedzenia - będzie kontynuowany, tyle że na nowych, zmienionych

8

warunkach. Jednak akceptacja nowych warunków pracy i płacy przez pracownika

nie wyklucza możliwości dochodzenia przez niego od pracodawcy roszczenia

odszkodowawczego, którego źródłem jest wadliwie dokonane wypowiedzenie

zmieniające. Ponadto należy zwrócić uwagę, że w judykaturze nie ma wątpliwości,

że wysokość odszkodowania z tytułu wadliwego wypowiedzenia zmieniającego, nie

jest odnoszona do różnicy zarobków sprzed i po wypowiedzeniu (por. w tym

względzie uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 1990 r., III PZP 19/90,

OSNCP 1991 nr 5-6, poz. 62). Odwołując się do poglądu Trybunału

Konstytucyjnego przedstawionego w wyroku z dnia 27 listopada 2007 r., SK 18/05,

(OTK-A 2007 nr 10, poz. 128), Sąd Najwyższy podkreślił, że takie odszkodowanie

jest roszczeniem majątkowym sui generis, u podstaw którego leży również funkcja

socjalna i represyjna, co sprzeciwia się zmniejszeniu jego wysokości do kwoty

odpowiadającej różnicy między wynagrodzeniem należnym pracownikowi przed

wypowiedzeniem zmieniającym i przysługującym mu po zmianie warunków

zatrudnienia dokonanej tym wypowiedzeniem. W podsumowaniu wywodów w

sprawie II PK 288/08, Sąd Najwyższy stwierdził, że bezprawność odwołania

nauczyciela ze stanowiska dyrektora szkoły, wynikająca z braku uzasadnionych

podstaw lub naruszenia przepisów prawa, powinna wywoływać skutek podobny, jak

bezprawność działania pracodawcy przy wypowiedzeniu zmieniającym, bowiem są

to rodzajowo podobne uchybienia prawom pracownika i z tej przyczyny

odpowiednie stosowanie art. 45 § 2 i art. 471

k.p. do odwołanego dyrektora szkoły

nie może powodować zmniejszenia wysokości odszkodowania ustawowego do

kwoty utraconego dodatku funkcyjnego.

Powyższy pogląd zyskał pełną akceptację w najnowszym orzecznictwie

Sądu Najwyższego. W tym względzie należy przywołać wyrok Sądu Najwyższego z

dnia 7 maja 2015 r., III PK 130/14 (dotąd niepublikowany), w którym stwierdzono,

że nauczycielowi odwołanemu ze stanowiska kierowniczego w szkole niezgodnie z

warunkami określonymi w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty,

przysługuje odszkodowanie w wysokości nie niższej od wynagrodzenia za okres

wypowiedzenia, a nie w wysokości utraconego za taki okres dodatku funkcyjnego

(art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty w związku z art. 5, art. 42 § 1 i

art. 471

k.p.). Sąd Najwyższy w składzie orzekającym w pełni podziela to

9

stanowisko i wspierającą je argumentację, nie widząc przy tym dostatecznych

powodów, dla których należałoby przyjąć odmienną wykładnię przepisów, od

zaprezentowanej w powołanych uchwałach z dnia 3 lutego 1993 r., I PZP 71/92;

z dnia 5 maja 1993 r., I PZP 15/93 i z dnia 10 maja 1996 r., I PZP 34/95 oraz w

najnowszym orzecznictwie. Za odstąpieniem od tego poglądu nie przemawiają

argumenty przywołane przez stronę pozwaną w uzasadnieniu skargi, bowiem

zostały one dostatecznie rozważone i wyjaśnione w przedstawionym orzecznictwie i

piśmiennictwie (por. w szczególności P. Prusinowski: Sytuacja prawna dyrektora

szkoły - wybrane zagadnienia, Monitor Prawniczy 2012 nr 7, s. 354).

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności faktycznych ustalonych w

sprawie, należy jednak uściślić, że do sytuacji faktycznej i prawnej powódki ma

zastosowanie - w drodze analogii - art. 58 w związku z art. 59 k.p., a nie art. 471

(w związku z art. 45 § 1 k.p.) i art. 50 k.p. Wynika to bowiem z uwzględnienia, że

powódce powierzono pełnienie funkcji dyrektora szkoły na czas określony (5 lat), z

której to funkcji (stanowiska) została przedterminowo odwołana ze skutkiem

natychmiastowym (bez zachowania okresu wypowiedzenia). Taki przypadek jest

zatem zbliżony do sytuacji, w której dochodzi do rozwiązania przez pracodawcę z

pracownikiem umowy o pracę bez wypowiedzenia. Gdy zaś rozwiązaniu w tym

trybie ulega umowa terminowa, to wówczas granice odszkodowania, jakie

przysługuje pracownikowi z tego tytułu, wyznacza art. 58 zdanie drugie w związku z

art. 59 k.p. Oznacza to, że nauczycielowi odwołanemu bez wypowiedzenia ze

stanowiska dyrektora szkoły powierzonego na czas określony, z naruszeniem

art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, przysługuje na podstawie

stosowanego odpowiednio art. 58 zdanie drugie w związku z art. 59 k.p.

odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za pracę za czas, do którego

powierzenie stanowiska miało trwać, nie więcej niż za 3 miesiące, a nie

odszkodowanie w wysokości utraconych składników wynagrodzenia (dodatku

funkcyjnego) za taki okres.

Sąd Okręgowy (podobnie jak wcześniej Sąd Rejonowy) uznał art. 471

, art. 50

§ 3 i 4 oraz art. 58 k.p. za podstawę prawną rozstrzygnięcia. O ile odwołanie się do

art. 58 k.p. jest trafne, o tyle przytoczenie art. 471

i art. 50 § 3 i 4 k.p. jest

nieprawidłowe, gdyż przepisy te określają wysokość odszkodowania

10

przysługującego pracownikowi w razie nieuzasadnionego lub niezgodnego z

prawem wypowiedzenia umowy o pracę, odpowiednio na czas nieokreślony lub na

czas określony (co zgodnie z ramowym statutem szkoły na podstawie art. 37 ust. 1

ustawy o systemie oświaty mogłoby dotyczyć stanowiska wicedyrektora lub innych

stanowisk kierowniczych - tak powołana uchwała z dnia 5 maja 1993 r., I PZP 15/93

- lub - raczej teoretycznie - odwołania ze stanowiska kierowniczego wskutek

złożenia przez nauczyciela rezygnacji - art. 38 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o systemie

oświaty). Powódka została przez organ prowadzący szkołę odwołana z funkcji

dyrektora szkoły na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, czyli

bez wypowiedzenia (a stanowisko dyrektora szkoły powierzono jej na czas

określony, co zawsze dotyczy tego stanowiska - art. 36a ust. 13 i 14 ustawy o

systemie oświaty). Do takiego stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej nie

należało stosować (w drodze analogii) art. 471

i art. 50 § 3 i 4 k.p., lecz art. 58

zdanie drugie w związku z art. 59 k.p. (por. powołana uchwała Sądu Najwyższego z

dnia 10 maja 1996 r., I PZP 34/95). Zgodnie z tymi przepisami, w razie rozwiązania

przez pracodawcę umowy o pracę, zawartej na czas określony, z naruszeniem

przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę bez wypowiedzenia, pracownikowi

przysługuje wyłącznie odszkodowanie, jeżeli upłynął już termin, do którego umowa

miała trwać, lub gdy przywrócenie do pracy byłoby niewskazane ze względu na

krótki okres, jaki pozostał do upływu tego terminu. Odszkodowanie to przysługuje w

wysokości wynagrodzenia za czas, do którego umowa miała trwać, nie więcej

jednak niż za 3 miesiące. Oznacza to, że rozstrzygnięcie w zaskarżonym wyroku

jest trafne (odpowiada prawu, mimo częściowo błędnego uzasadnienia).

Z tych względów Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną na podstawie art.

39814

k.p.c. i orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego na mocy art. 98 § 1

k.p.c. i § 13 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28

września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez

Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

(jednolity tekst: Dz.U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.).

kc

11