II PK 214/14

Sygn. akt II PK 214/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 sierpnia 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Korzeniowski (przewodniczący)

SSN Dawid Miąsik (sprawozdawca)

SSN Krzysztof Staryk

w sprawie z powództwa M. P.

przeciwko Zespołowi Szkół Zawodowych w Z.

o przywrócenie do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 25 sierpnia 2015 r.,

skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego w L.

z dnia 27 marca 2014 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu w L. do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w L. wyrokiem z 27 marca 2014 r., oddalił apelację M. P.

(powódka) od wyroku Sądu Rejonowego w L. z 18 grudnia 2013 r., w sprawie

przeciwko Zespołowi Szkół Zawodowych w Z. (pozwany) o przywrócenie do pracy.

2

Utrzymanym w mocy wyrokiem Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo o

przywrócenie do pracy, ponieważ w wypowiedzeniu umowy o pracę dokonanym w

dniu 9 lipca 2013 r. pozwany wskazał należycie skonkretyzowaną przyczynę

wypowiedzenia, która dodatkowo okazała się przyczyną prawdziwą (likwidacja

zajmowanego przez powódką stanowiska starszego specjalisty ds. osobowych).

Oddalając pozew Sąd Rejonowy uwzględnił także, że powódka jest członkiem

MOZZ Oświata w K. Na mocy uchwały z 4 kwietnia 2012 r. powódka została objęta

szczególną ochroną na okres kadencji od 4 kwietnia 2013 r. do 4 kwietnia 2016 r.

Jednakże, w ocenie Sądu Rejonowego, brak zgody związku zawodowego na

wypowiedzenie umowy o pracę powódce nie stanowił naruszenia art. 32 ust. 1 pkt 1

ustawy o związkach zawodowych. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 20

grudnia 2012 r., III PZP 7/12 nieprzedstawienie przez zakładową organizację

związkową informacji, o której mowa w art. 251

ust. 2 ustawy o związkach

zawodowych powoduje, że nie są wadliwe czynności podjęte przez pracodawcę

bez wymaganego współdziałania z tą organizacją, aż do dnia przedstawienia

wymaganej informacji. Z materiału dowodowego sprawy wynikało, że MOZZ

Oświata w K. nie dopełniła obowiązku wynikającego z art. 251

ust. 2 ustawy o

związkach zawodowych za I i II kwartał 2013 r. Stosowne informacje przekazała nie

do strony pozwanej, lecz do Starostwa Powiatowego w Z. – Wydziału Oświaty,

które nie jest pracodawcą powódki. Na tej podstawie Sąd pierwszej instancji uznał,

że do 1 października 2013 r. (kiedy informacja, o której mowa w art. 251

ustawy o

związkach zawodowych została przekazana pozwanemu) pozwany był zwolniony z

obowiązku współdziałania z MOZZ Oświata w K., a doręczając powódce

wypowiedzenie umowy o pracę nie naruszył przepisów o szczególnej ochronie

związkowej powódki.

Oddalając apelację powódki Sąd drugiej instancji przyjął, że wystąpienie

dyrektora pozwanej do MOZZ Oświata o wyrażenie zgody na rozwiązanie stosunku

pracy z powódką nie prowadzi do sugerowanego przez powódkę wniosku,

że korzystała ona z ochrony przysługującej działaczowi związkowemu. W myśl

uchwały III PZP 7/12 ochrona taka przysługuje i jest skuteczna tylko w przypadku

wywiązania się przez OZ z obowiązku, o którym mowa w art. 251

ust. 2 ustawy o

związkach zawodowych. Zdaniem Sądu Okręgowego na skuteczność ochrony nie

3

mają wpływu czynności pracodawcy, który zwraca się z wnioskiem o wyrażenie

zgody na rozwiązanie umowy o pracę. W przypadku niewypełnienia przez MOZZ

Oświata obowiązku z art. 251

ust. 2 ustawy o związkach zawodowych taki wniosek

jest zbędny i sam ochrony nie kreuje. Pracownikom objętym ochroną przez

organizację, która nie dopełniła obowiązku, ochrona taka nie przysługuje. W tej

sytuacji podjęcie przez pracodawcę działań w zakresie współdziałania z

organizacją związkową w indywidualnych sprawach z zakresu prawa pracy jest

prawnie obojętne z punktu widzenia przepisów o rozwiązywaniu i wypowiadaniu

umów o pracę.

Powódka zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego skargą kasacyjną w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie art. 32 ust. 1 w związku z art. 251

ust. 2 ustawy o związkach zawodowych oraz naruszenie art. 8 k.p. Naruszenia

art. 32 ust. 1 w związku z art. 251

ust. 2 ustawy o związkach zawodowych powódka

upatruje w przyjęciu, że działanie pracodawcy w niniejszej sprawie jest prawnie

obojętne z punktu widzenia przepisów o rozwiązywaniu i wypowiadaniu umów o

pracę, w sytuacji gdy pracodawca wystąpił do organizacji związkowej z wnioskiem

o wyrażenie zgody na rozwiązanie stosunku pracy z pracownikiem chronionym,

mimo niedopełnienia przez organizację związkową obowiązku z art. 251

ust. 2

ustawy o związkach zawodowych. Ponadto, powódka podnosi, że była objęta

ochroną od daty podjęcia stosownej uchwały (4 kwietnia 2012 r.), o której

pracodawca został prawidłowo poinformowany pismem z 6 kwietnia 2012 r. Z kolei

naruszenia art. 8 k.p. powódka upatruje w niezastosowaniu tego przepisu w

sprawie, gdy zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że pozwany nadużył

swoich praw podmiotowych, gdyż mając pełną świadomość funkcjonowania w

swoim zakładzie pracy organizacji związkowej oraz osób objętych ochroną tejże

organizacji, wystąpił do organizacji związkowej z wnioskiem o wyrażenie zgody na

rozwiązanie z powódką stosunku pracy, a gdy takiej zgody nie uzyskał stwierdził,

że jej uzyskanie nie było wymagane prawem, skoro organizacja nie złożyła

informacji kwartalnej za I i II kwartał 2013 r.

Powódka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w L.

w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej

instancji.

4

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Skarga kasacyjna powódki okazała się uzasadniona, choć nie wszystkie

podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Za bezpodstawny należy uznać zarzut naruszenia art. 251

ust. 2 ustawy o

związkach zawodowych w związku z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o związkach

zawodowych. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że powódka nie była

członkiem zakładowej organizacji związkowej, lecz międzyzakładowej organizacji

związkowej. Jej stosunek pracy podlegał szczególnej ochronie z racji wskazania

przez międzyzakładową organizację związkową obejmującą swoim działaniem

pracodawcę powódki. Przepisy o uprawnieniach zakładowej organizacji

związkowej, w tym art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych stosuje się do

takiej organizacji związkowej na mocy art. 34 ust. 1 tej ustawy. Przepis ten nie

został przywołany w podstawie skargi kasacyjnej, którą Sąd Najwyższy jest

związany (art. 39813

§ 1 k.p.c.).

Niezależnie od powyższego, zarzut naruszenia art. 251

ust. 2 ustawy o

związkach zawodowych w związku z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o związkach

zawodowych z powodów przedstawionych w skardze należy uznać za całkowicie

chybiony. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 20 grudnia 2012 r., III PZP 7/12

nieprzedstawienie przez zakładową organizację związkową informacji, o której

mowa w art. 251

ust. 2 ustawy o związkach zawodowych powoduje, że nie są

wadliwe czynności podjęte przez pracodawcę bez wymaganego współdziałania z tą

organizacją, aż do dnia przedstawienia tej informacji. Zwolnienie pracodawcy z

obowiązku współdziałania z zakładową organizacją związkową obejmuje także

konieczność uzyskania przez pracodawcę zgody na rozwiązanie stosunku pracy z

imiennie wskazanym uchwałą zarządu jego członkiem lub z innym pracownikiem

będącym członkiem danej zakładowej organizacji związkowej, upoważnionym do

reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy albo organu lub osoby

dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy

(por. wyroki Sądu Najwyższego z 19 sierpnia 2015 r., II PK 208/14; z 24 kwietnia

2014 r., II PK 201/13; z 19 kwietnia 2011 r., II PK 311/09; z 9 maja 2008 r., II PK

5

316/07). Szczególna ochrona trwałości stosunku pracy osób wymienionych w

art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o związkach zawodowych nie jest autonomicznym

uprawnieniem osobistym tych osób, lecz pochodną uprawnień przyznanych

zakładowej organizacji związkowej zrzeszającej co najmniej 10 członków.

Nieprzekazanie informacji, o której mowa w art. 251

ust. 2 ustawy o związkach

zawodowych we wskazanym terminie uprawnia pracodawcę do przyjęcia wniosku,

iż istniejąca u niego organizacja związkowa nie spełnia wymagań przewidzianych w

art. 251

ust. 1 ustawy, a zatem że nie ma on obowiązku współdziałania z nią przy

rozwiązywaniu z pracownikami stosunku pracy, wynikającego z art. 32 ustawy o

związkach zawodowych (wyrok Sądu Najwyższego z 6 października 2011 r., III PK

17/11).

W świetle powyższych orzeczeń Sądu Najwyższego, Sąd drugie instancji

prawidłowo przyjął, że uchybienie przez organizację związkową obowiązkowi, o

którym mowa w art. 251

ust. 2 ustawy o związkach zawodowych wywołuje zgodnie

z uchwałą III PZP 7/12 ten skutek, że pracownik o którym mowa w art. 32 ust. 1 pkt

1 ustawy o związkach zawodowych nie korzysta ze szczególnej ochrony trwałości

stosunku pracy nawet wtedy, gdy pracodawca został poinformowany o objęciu tego

pracownika szczególną ochroną przed kwartałem, za który organizacja związkowa

nie dopełniła powyższego obowiązku. Dlatego Sąd Okręgowy w L. trafnie orzekł, że

wskazanie powódki przez MOZZ Oświata jako pracownika, którego stosunek pracy

podlega ochronie zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych w

piśmie z 6 kwietnia 2012 r. (na okres do 4 kwietnia 2016 r.) nie powoduje, że

rozwiązanie stosunku pracy z powódką narusza przepisy o wypowiadaniu umowy o

pracę, mimo braku zgody MOZZ Oświata, skoro związek ten nie przekazał w

stosownym terminie informacji, o której mowa w art. 251

ust. 2 ustawy o związkach

zawodowych.

Zasadny okazał się natomiast zarzut naruszenia art. 8 k.p. poprzez

niezastosowanie tego przepisu przez Sąd drugiej instancji w oparciu o błędne

założenie, zgodnie z którym zachowanie pozwanego polegające na wystąpieniu do

MOZZ Oświata w dniu 15 kwietnia 2013 r. o zgodę na rozwiązanie stosunku pracy

z powódką jest irrelewantne dla oceny zasadności roszczenia powódki.

6

Jak wyjaśniono już w wyroku Sądu Najwyższego z 20 listopada 2013 r., II PK

56/13 zachowanie pracodawcy, które pomimo uchybienia przez organizację

związkową obowiązkowi wynikającemu z art. 251

ust. 2 ustawy o związkach

zawodowych, traktuje daną organizację jako mająca uprawniania zakładowej

organizacji związkowej i konsultuje z nią sprawy pracownicze, może podlegać

ocenie z punktu widzenia kryteriów zastosowania art. 8 k.p. Tymczasem Sąd

drugiej instancji odmówił zastosowania tego przepisu do oceny zachowania strony

pozwanej uznając błędnie, że w sytuacji niedopełnienia obowiązku z art. 251

ust. 2

ustawy o związkach zawodowych irrelewantne są czynności pracodawcy, który

zwraca się z wnioskiem o wyrażenie zgody na rozwiązanie umowy o pracę z

pracownikiem objętym zakresem normowania art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o

związkach zawodowych.

Z ustalonych w niniejszej sprawie okoliczności faktycznych wynika,

że pozwany pismem z 15 kwietnia 2013 r. wystąpił do MOZZ Oświata z wnioskiem

o wyrażenie zgody na rozwiązanie stosunku pracy z powódką. W dacie tej pozwany

nie był zobligowany do wystąpienia z takim wnioskiem, ponieważ w terminie do 10

kwietnia 2013 r. MOZZ Oświata nie przekazał pozwanemu informacji, o której

mowa w art. 251

ust. 2 ustawy o związkach zawodowych. Pismem z 26 kwietnia

2013 r. MOZZ Oświata odmówił udzielenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z

powódką. Mimo sprzeciwu organizacji związkowej pozwany rozwiązał stosunek

pracy z powódką za wypowiedzeniem w dniu 9 lipca 2013 r.

W tych okolicznościach faktycznych zarzut naruszenia art. 8 k.p. przez jego

niezastosowanie należy uznać za zasadny, gdyż występując z pismem z 15

kwietnia 2013 r. pozwany zachowywał się tak, jakby nadal traktował organizację

związkową, której chronionym członkiem była powódka, jako organizację, której

przysługują uprawnienia zakładowej organizacji związkowej i której wskazani

członkowie podlegają szczególnej ochronie trwałości stosunku pracy na podstawie

art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o związkach zawodowych.

Sąd drugiej instancji powinien zatem ocenić, czy w świetle całokształtu

okoliczności faktycznych sprawy oraz zasad współżycia społecznego i

społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa pracodawcy do rozwiązania

stosunku pracy z pracownikiem chronionym na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 1 w zw.

7

z art. 34 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych bez konieczności uzyskania zgody

międzyzakładowej organizacji związkowej, która uchybiła obowiązkowi art. 251

ust.

2 ustawy o związkach zawodowych, doszło do nadużycia tego prawa z uwagi na

cele szczególnej ochrony trwałości stosunku pracy pracownika takiego jak

powódka.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł na podstawie

art. 39815

§ 1 k.p.c. jak w sentencji.