V KK 182/15

Sygn. akt V KK 182/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 1 września 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dariusz Świecki (przewodniczący)

SSN Andrzej Stępka

SSA del. do SN Dariusz Czajkowski (sprawozdawca)

Protokolant Barbara Kobrzyńska

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Zbigniewa Siejbika,

w sprawie A. M.

oskarżonego z art. 272 k.k. w zw. z art. 12 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 1 września 2015 r.,

kasacji, wniesionej przez prokuratora

od wyroku Sądu Okręgowego w K.

z dnia 2 marca 2015 r.,

zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w S.

z dnia 5 listopada 2014 r.,

1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania w postępowaniu

odwoławczym;

2. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. J. W. kwotę 1

879,79 zł (tysiąc osiemset siedemdziesiąt dziewięć złotych i

2

siedemdziesiąt dziewięć groszy) tytułem zwrotu kosztów za

obronę z urzędu oskarżonego w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 5 listopada 2014 r., Sąd Rejonowy w S. uznał oskarżonego

A. M. za winnego tego, że w dniu 09.02.2012 r. w O., prowadząc działalność

gospodarczą w postaci Przedsiębiorstwa „H.” A. M. w S., poprzez podanie

pracownikowi Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w O. P. M.

nieprawdziwej informacji podstępnie wprowadził go w błąd, iż w okresie od

02.02.2012 r. do 04.02.2012 r. Przedsiębiorstwo „H.” A. M. w S. korzystało z kaplicy

cmentarnej w O., wyłudzając w ten sposób poświadczenie nieprawdy w fakturze

VAT […] z dnia 09.02.2012 r. na kwotę 250,04 zł, wystawionej przez uprawnionego

do tego pracownika Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w O., iż na

terenie kaplicy cmentarnej w O. w dniach 02-04.02.2012 r. przechowywane było

ciało zmarłej B. T., podczas gdy ciało zmarłej nigdy nie było przewiezione na teren

nieruchomości administrowanej przez ten ZGKiM w O., tj. czynu z art. 272 k.k.

Sąd Okręgowy w K. orzeczeniem z dnia 2 marca 2015 r., uwzględniając

podniesiony w apelacji złożonej przez obrońcę oskarżonego zarzut obrazy prawa

materialnego – art. 272 k.k. – zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uniewinnił

A.M. od popełnienia zarzucanego mu czynu.

Od tego orzeczenia kasację na niekorzyść oskarżonego wniósł Prokurator

Okręgowy w K. W skardze tej podniósł następujące zarzuty:

- rażącej obrazy przepisów prawa materialnego - art. 272 k.k. – mającej

istotny wpływ na treść orzeczenia, a polegającej na niesłusznym uznaniu, że

wprowadzenie w błąd Kierownika Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej

w O. P. M. przez oskarżonego nie miało charakteru podstępnego, gdyż polegało

jedynie na podaniu nieprawdziwej ustnej informacji, podczas gdy oskarżony w

trakcie składania nieprawdziwego oświadczenia w/w Kierownikowi powoływał się

na wiedzę posiadaną przez K. T., z którym uprzednio uzgodnił treść informacji, jaką

miał przekazać K. T. by uwiarygodnić nieprawdziwą okoliczność wskazywaną przez

oskarżonego, co świadczy jednoznacznie o podejmowaniu przez oskarżonego

innych, podstępnych działań mających na celu potwierdzenie fikcji co do miejsca

przechowywania zwłok, którym to zachowaniem, prawidłowo ocenionym w

3

powiązaniu z pozostałym materiałem dowodowym, należy przypisać znamię

podstępności, co skutkowało wyczerpaniem przez oskarżonego znamion czynu z

art. 272 k.k.,

- rażącej obrazy przepisów prawa procesowego - art.413 § 2 pkt 1 k.p.k. -

mającej istotny wpływ na treść orzeczenia, polegającej na błędnym przyjęciu, że

opis czynu przypisany oskarżonemu A. M. nie zawiera wszystkich ustawowych

znamion przestępstwa z art.272 k.k., gdyż w opisie tym nie wskazano na czym

polegało „podstępne wprowadzenie w błąd” przez oskarżonego, zaś samo „podanie

nieprawdziwej informacji” w formie ustnego oświadczenia - jak przyjęto w opisie

czynu w wyroku skazującym, znamion z art.272 k.k. nie wyczerpuje, podczas gdy

opis przyjęty w wyroku skazującym Sądu Rejonowego w S. z dnia 5 listopada 2014

roku, sygn. […] jest kompletny i zawiera wszystkie niezbędne elementy

znamionujące przestępstwo z art.272 kk.

Podnosząc te zarzuty prokurator wniósł o uchylenie wyroku Sądu

Okręgowego w K. z dnia 2 marca 2015 roku, sygn. akt […] i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania temu Sądowi.

W pisemnej odpowiedzi na tę kasację obrońca A. M. wniósł o jej oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest zasadna - i to w zakresie obu podniesionych w niej zarzutów.

Na wstępie wskazać należy na niekonsekwencję w postąpieniu Sądu

Okręgowego, który uniewinniając sprawcę czynu głównego – A. M. - z uwagi na

brak w jego czynie wszystkich znamion przestępstwa z art. 272 k.p.k., wbrew

obowiązkowi wynikającemu z art. 435 k.p.k. nie zmienił orzeczenia na korzyść w

odniesieniu do pomocnika do tego czynu – K. T., wobec którego Sąd I instancji

warunkowo umorzył postępowanie (patrz pkt V wyroku Sądu Rejonowego w S.).

W odniesieniu do zarzutów kasacyjnych stwierdzić należy, że w

niekwestionowanych przez Sąd odwoławczy ustaleniach stanu faktycznego,

których dokonał Sąd a quo, nie sposób przyjąć, jakoby zachowanie zarzucane A. M.

nie wyczerpywało znamion przestępstwa z art. 272 k.k., z uwagi na brak w

działaniu tegoż oskarżonego cech podstępności. Wszak z ustaleń tych wynika, że

zanim oskarżony udał się po poświadczającą nieprawdę fakturę, dzień wcześniej

podjął działania, które miały mu zapewnić powodzenie zamierzonego celu. Polegały

4

one na nakłonieniu pracownika Zakładu Gospodarki Komunalnej w O. – K. T. – do

potwierdzenia przed kierownikiem tego przedsiębiorstwa faktu przechowywania

zwłok w kaplicy cmentarnej w dniach 2 – 4 lutego 2012 r. Gdy K. T. wyraził zgodę

na powyższe, dopiero wtedy A. M. udał się po przedmiotową fakturę, a w rozmowie

z osobą upoważnioną do jej wystawienia powołał się na możliwość potwierdzenia

faktu korzystania z kaplicy przez wyżej wymienionego pracownika. Tego typu

zachowanie, wbrew temu, co przyjął Sąd Okręgowy, nie może być uznane

wyłącznie jako ,,podanie nieprawdziwej informacji”, skutkujące dekompletacją

znamion występku z art. 272 k.k. Zważyć też należy, że podane na poparcie

zajętego stanowiska judykaty, które Sąd II instancji przytoczył cytując wyrwane z

kontekstu indywidualnych spraw tezy, nie są adekwatne do ustaleń faktycznych

dokonanych w niniejszej sprawie.

Nie sposób podzielić również zapatrywania Sądu Okręgowego, jakoby w

procesie subsumpcji podstawowe znaczenie miał wyłącznie szczegółowy opis

czynu wskazany w wyroku, a nie w jego uzasadnieniu i że w realiach

przedmiotowej sprawy Sąd Rejonowy - w ślad za oskarżycielem publicznym -

jako ,,podstępne wprowadzenie w błąd” potraktował tylko i wyłącznie ,,podanie

nieprawdziwej informacji”, która miała postać ustnego oświadczenia. Wydaje się, że

sentencja wyroku nie jest miejscem na dokonywanie tego typu szczegółowych

ustaleń. Pogląd przeciwny nie znajduje oparcia w przepisie art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. ,

a jego zaakceptowanie powodowałoby skutek w postaci nieuzasadnionego i

zupełnie niecelowego rozwlekania sentencji orzeczeń sądowych do nieracjonalnych

granic, skoro ujęte byłyby w nich szczegółowe, doprecyzujące znamiona czynu

kwestie, które powinny się znaleźć w uzasadnieniu wyroku. Trafnie Sąd Najwyższy

wskazał w jednym ze swoich orzeczeń, że konkretyzacja znamion czynu

zabronionego powinna następować w ramach ustaleń faktycznych prezentowanych

w pisemnych motywach wyroku (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 października

2014 r., sygn. akt V KK 77/14, LEX nr 1532787). W realiach niniejszej sprawy Sąd I

instancji nie pominął zatem w sentencji orzeczenia żadnego ze znamion czynu z art.

272 k.k., a wyjaśnienie, dlaczego przyjął znamię podstępności w działaniu

oskarżonego expressis verbis wynika z uzasadnienia jego wyroku.

5

Mając na uwadze powyższe okoliczności, zaskarżony wyrok należało uchylić

i sprawę przekazać Sądowi Okręgowemu we K. do ponownego rozpoznania w

postępowaniu odwoławczym. Dopiero po właściwym, wskazanym w niniejszym

uzasadnieniu rozstrzygnięciu kwestii prawnych, możliwe będzie rzetelne

rozpoznanie apelacji obrońcy oskarżonego, które swoje stanowisko co do

niewinności A. M. opiera nie tylko na zarzucie wadliwej interpretacji przez Sąd a

quo przepisu art. 272 k.k., ale również kwestionuje okoliczności faktyczne, które

Sąd ten przyjął, a których analiza z mocy art. 523 § 1 k.p.k. nie jest objęta kognicją

Sądu Najwyższego.