III KK 299/15

Sygn. akt III KK 299/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 września 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Michał Laskowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Rafał Malarski

SSN Dariusz Świecki

Protokolant Jolanta Włostowska

w sprawie J. Ł.

skazanego z art. 207 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu

w dniu 17 września 2015 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść

od wyroku Sądu Rejonowego w L.

z dnia 12 grudnia 2014 r.,

uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej rozstrzygnięcia

o środkach karnych i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi

Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

J. Ł. skazany został wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 12 grudnia 2014 r.,

za przestępstwo z art. 207 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. na karę roku i 6 miesięcy

pozbawienia wolności. Sąd zobowiązał oskarżonego na podstawie art. 41a § 1 i 4

k.p.k. do opuszczenia zajmowanego razem z pokrzywdzonymi lokalu przy ul. D. w

2

L. oraz orzekł zakaz zbliżania się do pokrzywdzonych E. Ł., W. Ł. i D. Ł. na

odległość mniejszą niż 100 metrów.

Wyrok nie został zaskarżony i uprawomocnił się z dniem 24 stycznia 2015 r.

Kasację od tego wyroku na korzyść skazanego J. Ł. wniósł Prokurator

Generalny. Zaskarżył wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze, w zakresie

rozstrzygnięcia o środkach karnych, zawartego w punkcie 2 części dyspozytywnej

wyroku i zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie

przepisów prawa karnego materialnego, tj. art. 43 § 1 k.k. w zw. z art. 39 pkt 2b i 2e

k.k., polegające na orzeczeniu wobec J. Ł. środków karnych w postaci nakazu

opuszczenia lokalu przy ul. D., zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonymi oraz

zakazu zbliżania się do pokrzywdzonych E. Ł., W. Ł. i D. Ł., bez wskazania okresu

obowiązywania tych zakazów, podczas gdy wskazane przepisy przewidują

możliwość ich orzeczenia na okres od roku do 10 lat oraz od roku do lat 15.

Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego jest zasadna w stopniu oczywistym, co

zgodnie z art. 535 § 5 k.p.k. uprawnia do jej rozpoznania i uwzględniania na

posiedzeniu.

Przepis art. 41a § 1 k.k. przewiduje między innymi możliwość orzeczenia

przez sąd nakazu opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonymi, w

razie skazania za umyślne przestępstwo z użyciem przemocy przeciwko osobie

najbliższej. Na podstawie tego samego przepisu możliwe jest również orzeczenie

zakazu zbliżania się do określonych osób, przy czym zgodnie z treścią art. 41a § 4

k.k., orzekając taki zakaz, sąd określa odległość od osób chronionych, którą

skazany obowiązany jest zachować. Przepisy te wskazane zostały jako podstawa

rozstrzygnięcia zaskarżonego kasacją.

Sąd nie dostrzegł jednak regulacji zawartej w treści art. 43 § 1 k.k. Z

przepisu tego wynika, że nakaz opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z

pokrzywdzonym wymieniony w art. 39 pkt 2e k.p.k. (po nowelizacji Kodeksu

postępowania karnego od 1 lipca 2015 r. jest to nakaz okresowego opuszczenia

lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym) orzeka się w latach od roku do lat

10 (przepis art. 43 § 1 k.k. został również znowelizowany, ale zasada ta nie uległa

3

zmianie). Wprawdzie realizacja nakazu opuszczenia lokalu ma charakter

jednorazowy, ale i tak konieczne jest określenie okresu obowiązywania tego

nakazu, oznacza to bowiem jednocześnie niemożność ponownego wprowadzenia

się do lokalu przez wyznaczony okres (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14

listopada 2008 r., V KK 256/08). Z kolei zakaz zbliżania się do określonych osób,

wymieniony w art. 39 pkt 2b k.p.k. orzeka się zgodnie z dyspozycją art. 43 § 1 k.p.k.

także w latach, od roku do lat 15.

Zignorowanie przez sąd treści art. 43 § 1 k.p.k. spowodowało, że nakaz i

zakaz orzeczony w zaskarżonym kasacją wyroku obowiązują bezterminowo, a treść

zaskarżonego rozstrzygnięcia uniemożliwia jego prawidłowe wykonanie.

Naruszenie prawa do którego doszło, ma zatem nie tylko rażący charakter, ale

również istotnie wpływa na treść orzeczenia, co uzasadnia uwzględnienie kasacji.

Podczas ponownego rozpoznania sprawy sąd uwzględnić powinien regulację

zawartą w art. 43 § 1 k.k.

Sąd Najwyższy rozpoznając powyższą sprawę i biorąc pod uwagę kierunek

kasacji Prokuratora Generalnego, skierowanej na korzyść skazanego, rozważał

jeszcze, czy uwzględnić należało wniosek Prokuratora Generalnego, który

ograniczył się do postulowania uchylenia zaskarżonej części wyroku. Być może

podstawą takiego wniosku było rozumowanie związane z obawą wydania w wyniku

kasacji orzeczenia w efekcie dla skazanego niekorzystnego. Sąd Najwyższy uznał

jednak, że skorygowanie, po ponownym rozpoznaniu, zaskarżonej kasacją części

wyroku przez wskazanie przez jaki okres obowiązywać będzie orzeczony zakaz i

nakaz nie jest orzeczeniem niekorzystnym z punktu widzenia J. Ł. Nakaz

opuszczenia lokalu i zakaz zbliżania się do pokrzywdzonych jest bowiem możliwy

do wykonania, nawet wtedy, gdy nie określono przez jaki czas środki te mają

obowiązywać. Określenie takie, a więc wskazanie terminu końcowego

wykonywania środka jest natomiast korzystne dla skazanego. W tym stanie rzeczy

nie może być mowy o naruszeniu zakazu reformationis in peius.