WO 11/15

Sygn. akt: WO 11/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 września 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Andrzej Tomczyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Marek Pietruszyński

SSN Jan Bogdan Rychlicki

Protokolant : Marcin Szlaga

przy udziale prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej płk. Jana Żaka,

w sprawie S. W. skazanego z art. 304 § 1 k.k. z 1969 r., po rozpoznaniu w Izbie

Wojskowej na posiedzeniu w dniu 17 września 2015 r. wniosku prokuratora

Naczelnej Prokuratury Wojskowej o wznowienie postępowania zakończonego

prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgu Wojskowego w B. z dnia 5 sierpnia 1982 r.,

1. wznawia postępowanie w sprawie S. W. zakończone

prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgu Wojskowego w B. z dnia 5

sierpnia 1982 r.;

2. uchyla zaskarżony wyrok i na podstawie art. 17 § 1 pkt 2

k.p.k. umarza postępowanie w sprawie;

3. kosztami procesu obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

2

Prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgu Wojskowego w B. (sygn. akt

SoW …/82) z dnia 5 sierpnia 1982 r., S. W. został skazany za przestępstwo z art.

304 § 1 k.k. z 1969 r., polegające na tym, że „pełniąc służbę w zmilitaryzowanym

Okręgu Urzędu Przewozu Poczty w O. na stanowisku doręczyciela w oddziale

oddawczym, w celu trwałego uchylania się od pełnienia tej służby od dnia 07

czerwca 1982 r. nie stawił się do pracy, pozostając w tym celu poza tym urzędem”.

Za tak opisane i zakwalifikowane przestępstwo na podstawie art. 304 § 1 k.k.

z 1969 r. przy zastosowaniu art. 4 ust. 3 i 4 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o

postępowaniach szczególnych w sprawach o przestępstwa i wykroczenia w czasie

obowiązywania stanu wojennego (Dz.U. Nr 29, poz. 156) wymierzono mu kary:

roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz pozbawienia praw publicznych na

okres roku.

W dniu 24 lipca 2015 r. do Sądu Najwyższego – Izby Wojskowej wpłynął

wniosek prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej o wznowienie postępowania

zakończonego opisanym wyrokiem.

Wniosek ten, oparty na podstawie art. 540 § 2 k.p.k., zawiera żądanie

wznowienia postępowania w opisanej sprawie, uchylenia zaskarżonego wyroku

oraz umorzenia postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.

W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że do żądania wznowienia

postępowania w sprawie S. W. uprawnia treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z

dnia 16 marca 2011 r. (sygn. akt K 35/08), którym Trybunał Konstytucyjny uznał za

niezgodny z Konstytucją, m.in. dekret z 12 grudnia 1981 r. o postępowaniach

szczególnych w sprawach o przestępstwa i wykroczenia w czasie obowiązywania

stanu wojennego, który wprowadzał tryb doraźny, obligatoryjność stosowania

tymczasowego aresztowania, pozbawiał prawa do zaskarżenia wyroku w drodze

zwykłych środków odwoławczych, a także zawierał przepisy materialno-prawne

„zaostrzające kary wymierzane w postępowaniach karnych oraz obligujące sąd do

orzekania kary dodatkowej pozbawienia praw publicznych”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

3

Jak to już wskazano w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2015 r.

(sygn. akt WO 8/15) – niepubl.), Trybunał Konstytucyjny w przywoływanym wyroku

umorzył postępowanie w zakresie badania zgodności uchwały Rady Państwa z

dnia 12 grudnia 1981 r. w sprawie wprowadzenia stanu wojennego ze względu na

bezpieczeństwo państwa (Dz.U. Nr 29, poz. 155) z art. 7 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 8 ust. 2 i 3 oraz art. 31 ust. 1 Konstytucji

PRL ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. Postanowieniami tej

uchwały (§ 2 pkt 5) Rada Państwa rozszerzyła stosowanie w czasie obowiązywania

stanu wojennego (obowiązujące wówczas jedynie w czasie wojny) odpowiednich

przepisów działu X rozdziału 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym

obowiązku obrony PRL (w brzmieniu opublikowanym w Dz.U. z 1979 r., Nr 18, poz.

111) w zakresie odpowiedzialności karnej, w tym przepisu art. 234 stanowiącego

m.in., że osoby pełniące służbę w obronie cywilnej lub w jednostkach

zmilitaryzowanych albo do niej powołane ponoszą odpowiedzialność karną za

przestępstwa popełnione w związku z tą służbą według przepisów odnoszących się

do żołnierzy w czynnej służbie wojskowej. W ten sposób wykreowano podstawę

odpowiedzialności karnej doręczyciela – pracownika Poczty Polskiej za porzucenie

pracy jak za dezercję.

Powyższe wywody wskazują jednoznacznie, że podstawa skazania S. W. –

art. 304 § 1 k.k. z 1969 r. nie była objęta przywoływanym wyrokiem Trybunału

Konstytucyjnego. Jednocześnie jednak nie może ujść uwadze Sądu Najwyższego,

że podstawą wymiaru kar, zarówno zasadniczej, jak i dodatkowej, były przepisy

dekretu uznanego za niezgodny z Konstytucją, a więc tym samym podstawa

prawna wniosku o wznowienie postępowania wskazana została właściwie.

A skoro tak, należało stwierdzić, że zaistniały w sprawie okoliczności

pozwalające na uznanie, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane na podstawie

przepisu prawnego uznanego za niezgodny z Konstytucją, co powoduje, że Sąd

Najwyższy zobligowany jest do wznowienia postępowania, uchylenia zaskarżonego

wyroku i – wobec podzielenia przez skład Sądu Najwyższego orzekającego w

rozpoznawanej sprawie poglądu wyrażonego w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8

4

marca 2013 r. w sprawie III KO 83/12 (OSNKW z 2013 r., Nr 6, poz. 5) – umorzenia

postepowania karnego na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.