III KRS 47/15

Sygn. akt III KRS 47/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 września 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Romualda Spyt (przewodniczący)

SSN Dawid Miąsik

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania W. M.

od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 17 kwietnia 2015 r., w przedmiocie

przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego

Sądu Rejonowego w […], ogłoszonym w Monitorze Polskim […],

z udziałem A. G.

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 15 września 2015 r.,

oddala odwołanie.

UZASADNIENIE

Uchwałą z dnia 17 kwietnia 2015 r. Krajowa Rada Sądownictwa postanowiła

przedstawić Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o powołanie do

pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Rejonowego w […] kandydaturę A.

G. (pkt I) oraz nie przedstawiać z wnioskiem o powołanie do pełnienia tego urzędu

pozostałych kandydatur, w tym W. M. (pkt II).

2

W uzasadnieniu uchwały podniesiono, że kandydatka określona w pkt I

została jednogłośnie rekomendowana przez zespół członków Krajowej Rady

Sądownictwa na posiedzeniu w przedmiocie przygotowania dotyczącego

rozpatrzenia i oceny kandydatów przez Radę. Zespół uznał, że kandydatka

legitymuje się odpowiednim doświadczeniem, otrzymała z egzaminu sędziowskiego

i ze studiów oceny bardzo dobre. Ponadto uzyskała wyróżniającą ocenę

kwalifikacyjną, w której stwierdzono, że posiada nieprzeciętną wiedzę prawniczą i

predyspozycje do wykonywania zawodu sędziego, jest doskonale przygotowana do

pracy orzeczniczej. Kandydatka uzyskała też najwyższe poparcie Kolegium Sądu

Okręgowego w […] (48 punktów na 48 możliwych) oraz najwyższe poparcie

środowiska sędziowskiego podczas głosowania Zgromadzenia Ogólnego Sędziów

okręgu […] (31 głosów „za” i 8 głosów „przeciw”). Krajowa Rada Sądownictwa

podzieliła w pełni przedstawioną przez Zespół rekomendację oraz uznała, że

pozostali kandydaci spełniali w mniejszym stopniu oceniane łącznie kryteria

wyboru, jakimi są doświadczenie zawodowe, uzyskane oceny kwalifikacyjne i

poparcie środowiska sędziowskiego. Uwzględniono przy tym warunki powołania na

stanowisko sędziego sądu rejonowego, określone w art. 61 ustawy z dnia 27 lipca

2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (aktualnie jednolity tekst: Dz.U. z

2015 r., poz. 133 ze zm.; dalej jako: „usp”) oraz kryteria ustalania kolejności

kandydatów wyrażone w art. 35 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o

Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. nr 126, poz. 714 ze zm.; dalej jako: „ustawa o

KRS”). O przedstawieniu kandydatury osoby wymienionej w pkt I uchwały

zadecydował całokształt okoliczności sprawy, w szczególności doświadczenie

kandydatki, uzyskane przez nią bardzo dobre stopnie z ukończenia studiów i

egzaminu sędziowskiego i przede wszystkim wyróżniająca ocena kwalifikacyjna

pracy kandydatki. Uwzględniono także to, że otrzymała ona najwyższą ocenę

Kolegium Sądu Okręgowego w […] oraz zdecydowane i najwyższe poparcie

Zgromadzenia Ogólnego Sędziów okręgu […]. Pozostali kandydaci biorący udział w

konkursie w tym W. M., nie byli w ocenie Rady, kandydatami lepszymi niż A. G. W

konsekwencji Krajowa Rada Sądownictwa udzieliła kandydaturze wymienionej w

pkt I uchwały poparcia bezwzględną większością głosów (po 16 głosów „za”, przy

braku głosów „przeciw” i „wstrzymujących się”), natomiast kandydatura W. M. nie

3

uzyskała wymaganej bezwzględnej większości głosów (brak głosów „za” i „przeciw”,

przy 16 głosach „wstrzymujących się”).

Odwołanie od powyższej uchwały złożył W. M., zaskarżając ją w zakresie pkt

I w części przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku

sędziego Sądu Rejonowego w […] kandydatury asystenta sędziego A. G. oraz w

zakresie pkt II w części nieprzedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia tego

urzędu kandydatury skarżącego.

Skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 33 ust. 1 ustawy o KRS, przez jego

błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że wszechstronne rozważenie sprawy

dawało podstawy do objęcia wnioskiem o powołanie na stanowisko sędziowskie A.

G. i nie dawało podstaw do objęcia nim W. M.; 2) art. 35 ust. 2 pkt 1 ustawy o KRS,

przez błędną wykładnię powodującą pominięcie, że ocena kandydatury W. M.

powinna obejmować podstawę do kandydowania w postaci stopnia naukowego

oraz w oparciu o wykonywany zawód radcy prawnego, czego w wypadku tego

kandydata nie uwzględniały „organy opiniodawcze WSA w […]”, zaś wynikało to

jednoznacznie z kwalifikacji, zobrazowanych kartą zgłoszenia i załączonymi doń

opiniami, rekomendacjami i recenzjami, a także publikacjami; mylnie też KRS

przyjęła, że opinia Kolegium i ocena Zgromadzenia Ogólnego determinują

rozstrzygnięcie KRS oraz przez błędne przyjęcie, że przesłanka wysokiego

poziomu wiedzy prawniczej i stosowania prawa została optymalnie spełniona w

wypadku A. G. i nie została spełniona w wypadku W. M.; 3) art. 57f § 2 zdanie

pierwsze, art. 57g § 1 i art. 57d § 1 usp, przez błędne przyjęcie, że przedłożone

dokumenty nie dawały podstaw do wystąpienia z wnioskiem o powołanie w

stosunku do W. M., z pierwszeństwem względem A. G.; 4) § 8 ust. 1 pkt 1-3 i § 10

zdanie pierwsze i drugie oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z

dnia 17 października 2012 r. w sprawie oceny kwalifikacji kandydatów na wolne

stanowiska sędziowskie, przez pominięcie, że kandydatura W. M. oceniona winna

być co do zasady pod kątem kwalifikacji nabytych w trakcie wykonywania zawodu

radcy prawnego, asystenta sędziego, osoby posiadającej stopień naukowy doktora

habilitowanego nauk prawnych i zajmującego stanowisko profesora, członka

samorządowego kolegium odwoławczego, byłego pracownika administracji

rządowej i samorządowej oraz pracownika naukowego, podczas gdy idzie o

4

osiągnięcia zawodowe A. G., że kluczowe znaczenie ma zajmowanie stanowiska

asystenta sędziego.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o zmianę uchwały przez

orzeczenie o przedstawieniu Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o

powołanie na ww. stanowisko sędziego W. M. oraz o orzeczenie o odmowie

przedstawienia takiego wniosku w zakresie A. G.

Krajowa Rada Sądownictwa wniosła o oddalenie odwołania.

Uczestniczka A. G. wniosła o oddalenie odwołania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odwołanie nie zawiera usprawiedliwionych zarzutów.

Zgodnie z art. 60 Konstytucji RP, obywatele polscy korzystający z pełni praw

publicznych mają prawo dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach.

Z kolei art. 32 ustawy zasadniczej statuuje zasadę równości wszystkich wobec

prawa i równości traktowania wszystkich przez władze publiczne (ust. 1) oraz

zakazuje dyskryminacji w życiu politycznym, społecznym i gospodarczym z

jakiejkolwiek przyczyny (ust. 2). W myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o KRS,

do kompetencji Rady należy rozpatrywanie i ocena kandydatów do pełnienia

urzędu na stanowiskach sędziowskich oraz - będące wynikiem realizacji tego

zadania - podjęcie uchwały w przedmiocie przedstawienia lub nieprzedstawienia

Prezydentowi RP wniosku o powołanie na stanowisko sędziego. Przepis art. 33 ust.

1 ustawy zobowiązuje Krajową Radę Sądownictwa, aby przed podjęciem uchwały

w indywidualnych sprawach należących do jej kompetencji, wszechstronnie

rozważyła sprawę, na podstawie udostępnionej dokumentacji oraz wyjaśnień

uczestników postępowania lub innych osób, jeśli zostały złożone. W myśl art. 35

ustawy, jeżeli na stanowisko sędziowskie zgłosił się więcej niż jeden kandydat,

zespół Krajowej Rady Sądownictwa opracowuje listę rekomendowanych

kandydatów (ust. 1), kierując się przy ustalaniu kolejności kandydatów na liście

przede wszystkim oceną kwalifikacji kandydatów, a ponadto uwzględnia

doświadczenie zawodowe, opinie przełożonych, rekomendacje, publikacje i inne

5

dokumenty dołączone do karty zgłoszenia, a także opinie kolegium właściwego

sądu oraz ocenę właściwego zgromadzenia ogólnego sędziów (ust. 2).

Na tle przytoczonych przepisów w orzecznictwie Sądu Najwyższego

przyjmuje się, że po pierwsze - przedmiotem sprawowanej przez ten Sąd kontroli

jest formalny aspekt dostępu do służby, związany z przestrzeganiem przez Radę

zastosowanych kryteriów i procedur postępowania, a nie sama ocena kwalifikacji

czy też predyspozycji danej osoby z punktu widzenia kryteriów stosowanych w

ramach postępowania przed Radą, gdyż mogłoby to oznaczać naruszenie jej

uprawnień i kompetencji wynikających z art. 179 Konstytucji RP i art. 3 ust. 1 pkt 1 i

2 ustawy o KRS. W konsekwencji ocena doboru kryteriów oraz znaczenie

przywiązywane do poszczególnych kryteriów przy ocenie kandydatów na

stanowiska sędziowskie pozostają poza zakresem kompetencji Sądu Najwyższego

do kontroli zgodności uchwał Rady z prawem (art. 44 ust. 1 ustawy o KRS), chyba

że naruszają podstawowe zasady prawne lub opierają się na zastosowaniu

niedozwolonych kryteriów oceny (por. wyroki z dnia 20 października 2009 r.,

III KRS 13/09, OSNP 2011 nr 13-14, poz. 196; z dnia 17 sierpnia 2010 r., III KRS

6/10, OSNP 2012 nr 1-2, poz. 25; z dnia 5 sierpnia 2011 r., III KRS 10/11, LEX nr

1001316; z dnia 5 sierpnia 2011 r., III KRS 11/11, LEX nr 1001318; z dnia 20

września 2011 r., III KRS 13/11, LEX nr 1001319; z dnia 15 grudnia 2011 r., III KRS

12/11, LEX nr 1106742). Po drugie, żadne z kryteriów oceny poszczególnych

kandydatów na wolne stanowiska sędziowskie brane pod uwagę w postępowaniu

przed Krajową Radą Sądownictwa nie ma charakteru decydującego, ani też nie jest

koniecznie wymagane uszeregowanie kandydatów w oparciu o każde z nich.

O przeprowadzeniu prawidłowej oceny zgłoszonych kandydatur decyduje bowiem

ocena całościowa (kompleksowa) wynikająca z łącznego zastosowania tych

kryteriów, co wynika z obowiązku wszechstronnego rozważenia przez Radę

okoliczności sprawy (por. wyrok z dnia 5 września 2013 r., III KRS 212/13, LEX nr

1402637 i powołane w nim wcześniejsze orzecznictwo). Po trzecie - nie ma

podstaw do przyjęcia, że Rada, nie zamieszczając w uzasadnieniu uchwały

szczegółowej charakterystyki niewybranego kandydata, nie dokonała wnikliwej

oceny jego kandydatury, skoro uzasadnienie uchwały wskazuje, iż o wyborze

kandydata zadecydowała całościowa ocena wynikająca z łącznego zastosowania

6

przyjętych kryteriów (por. wyroki z dnia 12 czerwca 2012 r., III KRS 15/12, OSNP

2013 nr 13-14, poz. 166; z dnia 13 lipca 2012 r., III KRS 17/12, OSNP 2013 nr

15-16, poz. 194; z dnia 15 stycznia 2013 r., III KRS 33/12, LEX nr 1294470).

Po czwarte - ponieważ Sąd Najwyższy nie ma kompetencji do merytorycznego

rozpatrywania kwalifikacji zawodowych i moralnych kandydata do pełnienia urzędu

sędziego, to samo niezadowolenie lub subiektywne poczucie pokrzywdzenia nie

stanowi usprawiedliwionej podstawy odwołania od uchwały Krajowej Rady

Sądownictwa, jeżeli odwołujący się nie wskazał uzasadnionych zarzutów, które

potwierdzałyby rzeczywiste zastosowanie wobec jego kandydatury nierównych lub

dyskryminujących go kryteriów dostępu do wakujących stanowisk sędziowskich w

porównaniu do innych kandydatur zgłoszonych w tej procedurze konkursowej

(por. wyrok z dnia 10 czerwca 2009 r., III KRS 6/08, LEX nr 523533).

Wbrew twierdzeniom skarżącego, z uzasadnienia zaskarżonej uchwały jasno

wynika, że Rada uwzględniła w odniesieniu do wszystkich kandydatów będących

uczestnikami postępowania jednolite okoliczności rzutujące na ocenę ich

predyspozycji do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Rejonowego w

[…] i dochowała wynikającego z art. 33 ust. 1 ustawy o KRS wymagania

wszechstronnego rozważenia sprawy, przy uwzględnieniu przyjętych i określonych

w art. 35 ust. 2 tej ustawy kryteriów. Kryteria te wyraźnie wynikają ze

szczegółowego umotywowania przyczyn dokonanego wyboru. Rada przypisała

szczególne znaczenie doświadczeniu wybranej kandydatki, uzyskanym przez nią

bardzo dobrym stopniom z ukończenia studiów i egzaminu sędziowskiego i przede

wszystkim wyróżniającej ocenie kwalifikacyjnej jej pracy. Uwzględniła też wysokie

poparcie środowiska sędziowskiego dla tej kandydatury. Należy zaś mieć na

względzie, że aczkolwiek wyniki głosowania w kolegium i zgromadzeniu ogólnym

sędziów właściwego sądu nie wiążą Krajowej Rady Sądownictwa w ocenie

kandydata na wolne stanowisko sędziowskie, to jednak mają one istotniejsze

znaczenie dla oceny kandydatów niż rekomendacje, publikacje, czy też inne

dokumenty dołączone do karty zgłoszenia (por. również powołany wyżej wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2012 r., III KRS 17/12). Z tego względu

przyjmuje się, że Rada powinna umotywować swój wybór wówczas, gdy dotyczy on

7

osoby, która uzyskała mniejsze poparcie środowiska zawodowego (por. wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2010 r., III KRS 24/09, LEX nr 737271).

Uzasadnienie zaskarżonej uchwały jednoznacznie wskazuje, że Rada,

rozpatrując i oceniając kandydatury zgłoszone na wolne stanowisko sędziowskie w

Sądzie Rejonowym w […], dysponowała kompletną dokumentacją dotyczącą

poszczególnych osób biorących udział w konkursie (a więc również zawierającą

dane dotyczące skarżącego i odnoszące się do posiadanego przez niego stopnia

naukowego oraz wykonywanego przez niego zawodu radcy prawnego). To, że w

uzasadnieniu kwestionowanej uchwały pominięto omówienie - w kontekście

przyjętych kryteriów - okoliczności dotyczących skarżącego, nie oznacza, że Rada

ich nie rozpoznała i nie wzięła pod uwagę, skoro dokonała oceny wszystkich

kandydatur „po wszechstronnym rozważeniu całokształtu okoliczności sprawy”, a

więc z uwzględnieniem całej dokumentacji pozostającej w jej dyspozycji, również w

kontekście wymienionych w art. 57f § 1 i art. 57g § 1 usp oraz § 8 ust. 1 i § 10

obowiązującego do dnia 1 kwietnia 2015 r. rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 17 października 2012 r. w sprawie oceny kwalifikacji

kandydatów na wolne stanowiska sędziowskie (Dz.U. z 2012 r., poz. 1167) podstaw

do oceny kandydata wykonującego zawód radcy prawnego, czy też legitymującego

się tytułem naukowym.

Jedynie kryteria uznane przez Radę za najistotniejsze i zastosowane w

pierwszej kolejności umożliwiły jej – „po wszechstronnym rozważeniu całokształtu

okoliczności sprawy” - na dokonanie oceny, że skarżący nie spełnia na takim

poziomie kryteriów z art. 35 ust. 2 ustawy o KRS, jak wnioskowana asystent

sędziego A. G. Nie chodzi przy tym - o czym wyżej była mowa - o ocenę w ramach

poszczególnych kryteriów wymienionych w tym przepisie, ale o ocenę całościową,

wynikającą z łącznego zastosowania przyjętych przesłanek. Na podstawie tych

kryteriów Rada dokonała - w procedurze głosowania - jednoznacznie niekorzystnej

dla skarżącego oceny jego kandydatury w porównaniu z kandydaturą A. G.

(skarżący nie otrzymał ani jednego głosu poparcia). Oceny tej nie może podważyć

przeciwstawienie jej przez skarżącego własnej oceny, opartej na tym samym

materiale, przy zastosowaniu innej hierarchii „ważności” kryteriów, gdyż ta należy

do wyłącznej kompetencji Rady.

8

Zdaniem Sądu Najwyższego, uzasadnienie uchwały podjętej w

przedmiotowej sprawie oraz dokumenty obrazujące przebieg postępowania przed

Radą pozwalają przyjąć, że rozstrzygnięcie, jakie zapadło w kwestionowanej

uchwale o nieprzedstawieniu Prezydentowi RP kandydatury odwołującego się z

wnioskiem o powołanie go na urząd sędziego, zostało podjęte po wszechstronnym

rozważeniu całości zgromadzonego materiału dowodowego i z zachowaniem

prawidłowego toku postępowania przed Radą. W szczególności Sąd Najwyższy nie

widzi podstaw do stwierdzenia, że Krajowa Rada Sądownictwa przy odmowie

przedstawienia kandydatury odwołującego się Prezydentowi RP kierowała się

niejednolitymi kryteriami. Powinność stosowania w postępowaniu przed Radą

jednolitych kryteriów wyboru nie oznacza, że Krajowa Rada Sądownictwa powinna

wobec wszystkich zgłoszonych kandydatów (niezależnie od ich statusu) stosować

kryteria jednakowe (identyczne). Z tej przyczyny należy podkreślić, że jednolite

kryterium odnoszące się np. do kwalifikacji zawodowych (dorobku, doświadczenia

zawodowego) kandydatów na wolne stanowisko sędziowskie w sądzie

powszechnym nie może być jednakowo stosowane do różnych kandydatów.

Inaczej ich ocena będzie dokonywana np. w odniesieniu do asystenta sędziego czy

referendarza, a inaczej będzie kształtować się w przypadku kandydatury zgłoszonej

przez radcę prawego, notariusza lub pracownika naukowego szkoły wyższej

(por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 21 sierpnia 2012 r., III KRS 21/12,

niepublikowany i z dnia 17 lipca 2014 r., III KRS, LEX nr 1498642).

Tak więc uzasadnienie rozstrzygnięcia przyjętego w przedmiotowej uchwale

Krajowej Rady Sądownictwa nie jest ani niekompletne, ani sprzeczne z

dokumentacją pozostająca w dyspozycji Rady. Z uzasadnienia uchwały jasno zaś

wynika, na jakiej podstawie faktycznej została ona podjęta.

Z przedstawionych względów - wobec niewykazania, że zaskarżona uchwała

jest sprzeczna z prawem - Sąd Najwyższy oddalił odwołanie na podstawie

art. 39814

k.p.c. w związku z art. 44 ust. 3 ustawy o KRS.

kc