III CSK 448/14

Sygn. akt III CSK 448/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 października 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)

SSN Kazimierz Zawada

w sprawie z powództwa A. S. i innych,

przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej "N." z siedzibą w K.

o stwierdzenie nieważności uchwały,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 8 października 2015 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 30 maja 2014 r.,

1) odrzuca skargę kasacyjną;

2) zasądza od strony pozwanej na rzecz powodów: A.S., M. D.,

L. B., J. P., J. K., Z. Ż., R. P. i P. Ł. kwoty po 120 zł (sto

dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania

kasacyjnego.

UZASADNIENIE

2

W pozwie z dnia 8 lutego 2013 r. dziewięcioro powodów wniosło

o stwierdzenie nieważności uchwały nr 1/08 z dnia 4 stycznia 2013 r. Zarządu

pozwanej Spółdzielni Mieszkaniowej „N.” w K., określającej przedmiot ustanowienia

i przeniesienia odrębnej własności lokali położonych w budynku przy ul. T. […] w K.

Zarzucili, że w uchwale zaliczono do powierzchni działki, na której usytuowany jest

budynek mieszkalny, jedynie działkę nr 62/34, powstałą po podziale działki nr 62/18,

natomiast bezpodstawnie nie zaliczono działki nr 62/35, o wartości 40 000 zł, także

powstałej po podziale działki nr 62/18, w wyniku czego doszło do obniżenia

wartości nieruchomości wspólnej o kwotę 40 000 zł i w konsekwencji do

odpowiedniego obniżenia wartości lokali mieszkalnych powodów i ich udziału we

współwłasności nieruchomości. Zarzucili także bezpodstawne ujawnienie w opisie

przedmiotu odrębnej własności lokali należących do powodów obciążenia

poszczególnych powodów kwotami odpowiednio: 821,88 zł, 872,64 zł, 656,92 zł,

698,89 zł, 440,22 zł, 282,60 zł, 584.69 zł, 679,37 zł i 558,33 zł, składającymi się na

kwotę stanowiącą koszt nabycia przez pozwaną Spółdzielnię przedmiotowej

nieruchomości w postępowaniu upadłościowym, którym to wydatkiem pozwana

obciążyła powodów.

Wyrokiem z dnia 8 listopada 2013 r. Sąd Okręgowy w K. uwzględnił

powództwo, a wyrokiem z dnia 30 maja 2014 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację

strony pozwanej. Od wyroku tego strona pozwana wniosła skargę kasacyjną, w

której stwierdziła, że zaskarża wyrok w całości i jako wartość przedmiotu

zaskarżenia wskazała kwotę 70 000 zł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3982

§ 1 k.p.c. skarga kasacyjna jest niedopuszczalna

w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest

niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych.

Rozpoznawana sprawa jest sprawą o ustalenie nieważności uchwały

zarządu spółdzielni, której charakter: majątkowy lub niemajątkowy zależy od tego,

czy przedmiotem zaskarżonej uchwały były prawa majątkowe czy prawa

niemajątkowe. Jak bowiem wynika z uchwały składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 10 maja 2011 r. III CZP 126/10, stanowiącej zasadę prawną

(OSNC 2011/11/117), sprawa o uchylenie, stwierdzenie nieważności lub ustalenie

3

nieistnienia uchwały organów spółdzielni jest sprawą o prawa majątkowe i art. 3982

§1 k.p.c. ma do niej zastosowanie, jeżeli przedmiotem zaskarżonej uchwały są

prawa lub obowiązki o charakterze majątkowym.

Nie ulega wątpliwości, że zaskarżona uchwała zarządu pozwanej Spółdzielni

mieszkaniowej wydana na podstawie art. 42 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r.

o spółdzielniach mieszkaniowych (jedn. tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116,

ze zm.) dotyczy praw majątkowych powodów, bowiem określa przedmiot

przysługującej im ekspektatywy odrębnej własności należących do nich lokali

mieszkalnych, ich powierzchnię i udział we współwłasności nieruchomości wspólnej,

a więc i wartość, jak również zobowiązania pieniężne powodów związane z tą

ekspektatywą (porównaj postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2015 r.

I CZ 46/15, niepubl.). Dopuszczalność skargi kasacyjnej w sprawie zależy zatem,

zgodnie z art. 3982

§ 1 zd. 1 k.p.c., od wartości przedmiotu zaskarżenia.

Wprawdzie strona pozwana wskazała w skardze kasacyjnej, jako wartość

przedmiotu zaskarżenia, kwotę 70 000 zł, jednak Sąd Najwyższy nie jest tym

związany i obowiązany jest sam ustalić rzeczywistą wartość przedmiotu

zaskarżenia, z pominięciem zasad określonych w art. 25 i art. 26 k.p.c., natomiast

z uwzględnieniem charakteru sprawy ze względu na zgłoszone w niej roszczenia

oraz wynikającego stąd rzeczywistego przedmiotu sporu i przedmiotu zaskarżenia

oraz jego wartości (porównaj między innymi postanowienia Sądu Najwyższego

z dnia 6 listopada 2002 r. III CZ 98/02, OSNC 2004/1/11 i z dnia 19 lutego 2014 r.

V CSK 275/13, niepubl.).

Biorąc zatem pod uwagę powyższe okoliczności należy stwierdzić,

że w rozpoznawanej sprawie każdy z powodów dochodzi własnego, odrębnego

roszczenia o stwierdzenie nieważności tej samej, wskazanej w pozwie uchwały

zarządu pozwanej Spółdzielni, w części dotyczącej określenia przedmiotu

i ustanowienia odrębnej własności należącego do niego lokalu mieszkalnego.

Każdy z powodów mógłby wystąpić samodzielnie z takim roszczeniem w odrębnej

sprawie. Ponieważ jednak wystąpili ze swoimi odrębnymi roszczeniami wspólnie

w jednej sprawie, łączy ich w niej współuczestnictwo formalne, o którym mowa

w art. 72 § 1 pkt 2 k.p.c.), gdyż dochodzą roszczeń jednego rodzaju, opartych na

jednakowej podstawie faktycznej i prawnej, a między nimi nie zachodzi żaden

4

stosunek prawny. W istocie więc doszło do technicznego połączenia przez

powodów w jednej sprawie samodzielnych roszczeń, które mogły być przedmiotem

odrębnych spraw (porównaj między innymi postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 19 lutego 2014 r. V CZ 10/14, niepubl.).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalone jest stanowisko, że przy

współuczestnictwie formalnym wartość przedmiotu zaskarżenia skargą kasacyjną

określa się odrębnie w stosunku do każdego ze współuczestników. O wartości

przedmiotu zaskarżenia nie decyduje suma poszczególnych przedmiotów

zaskarżenia, lecz wartość każdego z nich z osobna. Przyjęcie odmiennego poglądu

prowadziłoby bowiem do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji stron w zakresie

możliwości wniesienia skargi kasacyjnej w zależności od tego, czy wytoczono

powództwa samodzielne, czy też połączono je technicznie z innymi osobami lub też

połączenia takiego dokonał sąd kierując się względami ekonomii procesowej

(porównaj między innymi postanowienia z dnia 24 października 2001 r. III CZ 53/01,

z dnia 30 maja 2006 r. I CSK 142/06 i z dnia 20 października 2010 r. III CZ 42/10,

niepubl.). Takie samo stanowisko zajmuje Sąd Najwyższy także w odniesieniu do

współuczestnictwa materialnego, nie będącego współuczestnictwem koniecznym

ani jednolitym (porównaj między innymi postanowienia z dnia 7 marca 2000 r. I CZ

48/00, z dnia 8 lutego 2001 r. IV CKN 1934/00, z dnia 9 listopada 2011 r., V CSK

54/11 i z dnia 22 stycznia 2015 r., I CZ 117/14, niepubl.).

W rozpoznawanej sprawie wartość przedmiotu zaskarżenia określona

osobno dla roszczenia każdego z powodów (podobnie zresztą jak i wartość

zsumowana) jest niższa niż wskazana w art. 3982

§ 1 k.p.c. kwota 50 000 zł

warunkująca dopuszczalność skargi kasacyjnej w sprawach o prawa majątkowe.

Skarga kasacyjna jest więc niedopuszczalna, co skutkowało jej odrzuceniem przez

Sąd Najwyższy na podstawie art. 3986

§ 3 w zw. z § 2 k.p.c.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 w zw.

z art. 108 § 1, art. 391 § 1, art. 3941

§ 3 i art. 39821

k.p.c.

eb