II PK 277/14

Sygn. akt II PK 277/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 7 października 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący)

SSN Zbigniew Hajn

SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w S. obecnie

Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w S. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

przeciwko H. R.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 7 października 2015 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Okręgowego w S.

z dnia 14 marca 2014 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Okręgowemu w S. do ponownego rozpoznania orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

2

Po rozpoznaniu apelacji pozwanego H. R. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w S. wyrokiem z dnia 14 marca 2014 r. zmienił wyrok

Sądu Rejonowego w S. z dnia 18 grudnia 2013 r., w ten sposób, że oddalił

powództwo o zwrot kosztów poniesionych w celu uzyskania specjalizacji medycznej

przez pozwanego. W sprawie tej ustalono, że pozwany był zatrudniony w

Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w S. na podstawie umowy o pracę od 17

kwietnia 2001 r. W dniu 9 czerwca 2005 r. zwrócił się do pracodawcy z pisemnym

wnioskiem o wyrażenie zgody na otworzenie specjalizacji z rehabilitacji na

Akademii Medycznej w G. i uzyskał taką zgodę pracodawcy. Następnie 20 czerwca

2005 r. strony zawarły w tym celu pisemną umowę o udzielenie płatnego urlopu

szkoleniowego. Pozwany ukończył specjalizację zawodową w zakresie rehabilitacji

w dniu 25 maja 2010 r. W okresie urlopu szkoleniowego i odbywania specjalizacji

pozwany nie świadczył pracy, a pracodawca wypłacił mu wynagrodzenie za pracę

w łącznej kwocie 16.000,96 zł. Ponadto powodowy pracodawca pokrył koszty

dojazdu na szkolenia pozwanego pracownika w łącznej wysokości 1.757,06 zł.

W dniu 28 maja 2013 r. pozwany zwrócił się do pracodawcy z wnioskiem o

rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron z dniem 30 czerwca 2013 r.

Pracodawca odmówił wyrażenia takiej zgody, a 24 czerwca 2013 r. wezwał

pozwanego pracownika do nieodpłatnego odpracowania całego okresu urlopu

szkoleniowego. W odpowiedzi na pismo pracodawcy pozwany w piśmie z dnia 26

czerwca 2013r. wskazał, że po zakończeniu specjalizacji przepracował 3 lata, a za

pozostały okres jest gotów zwrócić poniesione nakłady w wysokości 25%

całkowitego kosztu jego specjalizacji, tj. 4.441,76 zł. W dniu 30 lipca 2013 r.

pracodawca rozwiązał z pracownikiem umowę o pracę bez wypowiedzenia ze

względu na naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych polegających

na nie zgłaszaniu się do pracy od 1 lipca 2013 r. oraz nie usprawiedliwianiu

nieobecności w pracy.

W taki stanie sprawy Sąd pierwszej instancji wyrokiem z dnia 18 grudnia

2013 r. zasądził na rzecz powodowego pracodawcy od pozwanego pracownika

kwotę 17.758,02 zł tytułem zwrotu kosztów poniesionych w związku z udzieleniem

3

płatnego urlopu szkoleniowego, wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od 5

września 2013 r. do dnia zapłaty, a w pozostałym zakresie oddalił powództwo.

Natomiast Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił

zaskarżony przez pozwanego wyrok w ten sposób, że oddalił powództwo i zasądził

na rzecz pozwanego koszty postępowania. Sąd ten uznał, że pozwany został

skierowany przez powodowego pracodawcę do jednostki szkolącej w celu odbycia

specjalizacji na podstawie umowy o pracę (§ 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia

Ministra Zdrowia z dnia 30 września 2002 r. w sprawie uzyskiwania tytułu

specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia, Dz.U. Nr

173, poz. 1419 ze zm., powoływanego dalej jako rozporządzenie Ministra Zdrowia).

Oświadczenie woli pracodawcy o wyrażeniu zgody na specjalizację było

równoznaczne ze skierowaniem pozwanego w celu odbycia specjalizacji. Umowa ta

podlegała jednak wykonaniu w takim zakresie, w jakim regulacje rozporządzenia

Ministra Edukacji Narodowej oraz Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 12

października 1993 r. w sprawie zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji

zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych ((Dz.U. Nr 103, poz. 472 ze zm.,

powoływanego dalej jako rozporządzenie MEN oraz MPIPS), nie będą dla

pracownika bardziej korzystna. Z gwarancyjnego charakteru § 6 tego

rozporządzenia, które „przewiduje 3-letni kres rozliczeniowy, a umowa stron -

czteroletni, to oczywistym jest, że dla pracownika korzystniejszy jest krótszy okres”,

wynika taki „korzystniejszy” czas po zakończeniu szkolenia pozwany przepracował

u strony powodowej, co wyczerpywało uprawnienia pracodawcy, o których mowa w

§ 6 ust. 2 tego aktu wykonawczego i czyniło „roszczenie powoda zgłoszone w

niniejszym stępowaniu bezprzedmiotowymi”.

W skardze kasacyjnej powód zarzucił naruszenie prawa materialnego: - § 11

ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia w związku z art. 17 i 94 pkt 6 Kodeksu

pracy przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wyrażenie przez pracodawcę

zgody na odbywanie specjalizacji przez pracownika na jego wniosek złożony

według wzoru wskazanego w załączniku nr 2 do tego rozporządzenia było w istocie

skierowaniem przez pracodawcę do jednostki szkolącej w celu odbycia

specjalizacji; - art. 60 k.c. przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie,

że wyrażenie przez pracodawcę zgody na odbywanie przez pozwanego pracownika

4

specjalizacji należy jednocześnie rozumieć jako skierowanie go do odbycia

specjalizacji, podczas gdy reguły logicznego rozumowania, doświadczenie życiowe,

a przede wszystkim wykładnia językowa wykluczają możliwość utożsamiania

pojęcia zgody i skierowania;

- art. 3531

k.c. w związku z art. 300 k.p. przez jego niezastosowanie i

przyjęcie, że strony procesu nie mogły odmiennie - niż to jest wskazane w

powołanym rozporządzeniu Ministra Zdrowia i rozporządzeniu MEN oraz MPiPS -

„ułożyć stosunku prawnego w zakresie warunków udzielenia płatnego urlopu

szkoleniowego i innych świadczeń w ramach podnoszenia kwalifikacji zawodowych

przez Pozwanego, a w tym w zakresie obowiązku Pozwanego przepracowania u

Pracodawcy 4 lat po zakończeniu specjalizacji o czym mowa w § 4 ust. 2 umowy o

udzielenie płatnego urlopu szkoleniowego w ramach podnoszenia kwalifikacji

zawodowych przez pracownika zwartej w dniu 20.06.2005 r. podczas, gdy żaden

przepis prawa nie wyklucza takiej możliwości byleby treść stosunku umownego lub

cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie oraz zasadom

współżycia społecznego”.

Na wymienionych podstawach skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej

instancji oraz orzeczenie o kosztach postępowania poprzez zasądzenie od

pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania za wszystkie instancje,

alternatywnie wnioskował o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie

co do istoty sprawy przez oddalenie apelacji pozwanego w całości i zasądzenie od

pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania za wszystkie instancje.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, chociaż nie wszystkie jej

podstawy i zarzuty były uzasadnione. Bezpodstawny był zarzut naruszenia art. 60

k.c. (w związku z art. 300 k.p.) i § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia w

sprawie uzyskiwania specjalizacji w ochronie zdrowia, ponieważ ta regulacja

„wykonawcza” (§ 11 ust. 1 pkt 2) wymienia jedną z form uzyskiwania specjalizacji

medycznych na podstawie umowy o pracę zawartej z innym pracodawcą niż

5

jednostka szkoląca (powodowym pracodawcą) i skierowania pracownika przez

takiego pracodawcę do jednostki szkolącej w celu odbycia specjalizacji.

W konsekwencji Sąd drugiej instancji prawidłowo konkludował, że bez względu na

wniosek pozwanego pracownika ubiegającego się o skierowanie pracodawcy w

celu odbycia specjalizacji w formie określonej w wymienionej regulacji normatywnej,

pozwany, który odbył wybraną specjalizację medyczną za zgodą pracodawcy,

korzystał z określonego w wymienionym przepisie skierowania powodowego

pracodawcę do odbycia tej specjalizacji.

Równocześnie jednak uwadze Sądu drugiej instancji umknęło to, że

przepisów rozporządzenia MEN oraz MPiPS nie stosuje się - co do zasady - do

pracowników podstawowej działalności służby zdrowia (§ 1 ust. 2 pkt 1), z

zastrzeżeniem ust. 3, który przewiduje, iż do takich pracowników stosuje się § 2

ust. 3 (uchylony w aktualnym stanie prawnym) oraz §§ 8-11 tego aktu

normatywnego. Oznaczało to, że do pozwanego pracownika nie miał zastosowania

- co do zasady - § 6 wymienionego rozporządzenia, który przewiduje (między

innymi) nie dłuższy niż 3 lata okres odpracowania udzielonego pozwanemu

pracownikowi płatnego urlopu szkoleniowego dla odbycia specjalizacji, w którym

pozwany korzystał z materialnego wsparcia powodowego pracodawcy w postaci

pokrycia kosztów uzyskania specjalizacji.

Ujawniony stan rzeczy nie podważał legalności zawarcia pomiędzy spornymi

stronami umowy prawa pracy z dnia 20 czerwca 2005 r. o udzieleniu pozwanemu

pracownikowi płatnego urlopu szkoleniowego, która w § 4 ust. 3 regulowała

obowiązek „zwrotu równowartości kosztów poniesionych przez Pracodawcę z

powodu udzielenia Pracownikowi urlopu szkoleniowego” w razie nie

przepracowania „4 lat po zakończeniu specjalizacji”. Przy braku ograniczenia

długości maksymalnego okresu „odpracowania” takich kosztów do trzech lat w

rozumieniu § 6 ust. 2 rozporządzenia MEN oraz MPiPS, który nie miał

zastosowania do pozwanego pracownika podstawowej służby zdrowia (§ 1 ust. 3

a contrario), strony mogły - ze względu na niemal 5-letni okres płatnego urlopu

szkoleniowego - uzgodnić 4-letni okres karencji, który modyfikował uprawnienie do

rozwiązania stosunku pracy przez pozwanego pracownika pod rygorem

adekwatnego zwrotu „równowartości” poniesionych kosztów przez powodowego

6

pracodawcę (art. 3531

k.c. w związku z art. 365 § 1 i art. 487 § 2 k.c. w związku z

art. 300 k.p.).

Równocześnie wymienione podstawy prawne, a zwłaszcza klauzule i

właściwości (natura) spornej umowy prawa pracy o udzieleniu płatnego urlopu

szkoleniowego oraz zasady współżycia społecznego, uzasadniają - według Sądu

Najwyższego - zasądzanie zwrotu „równowartości” poniesionych przez

powodowego pracodawcę kosztów uzyskania specjalizacji przez pozwanego

pracownika w wysokości proporcjonalnej do okresu pracy przepracowanego przez

pozwanego pracownika po uzyskaniu specjalizacji medycznej. Taki sposób

rozwiązania sporu proponował także pozwany pracownik, który w piśmie z 26

czerwca 2013 r. deklarował gotowość zwrotu powodowemu pracodawcy

proporcjonalnej części „25 % całkowitego kosztu jego specjalizacji”.

Mając powyższe na uwadze Sad Najwyższy wyrokował jak w sentencji na

podstawie art. 39815

k.p.c.

eb