III KK 190/15

Sygn. akt III KK 190/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 października 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Krzysztof Cesarz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Tomasz Artymiuk

SSN Eugeniusz Wildowicz

Protokolant Anna Korzeniecka-Plewka

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Barbary Nowińskiej,

w sprawie M. Ś.

skazanego z art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 13 października 2015 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego

od wyroku Sądu Okręgowego w L.

z dnia 23 stycznia 2015 r., zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w L.

z dnia 9 października 2014 r.,

uchyla zaskarżony wyrok w części utrzymującej w mocy

wyrok Sądu Rejonowego w L. co do czynu z art. 200 § 1 k.k. w zw.

z art. 12 k.k. i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi

Okręgowemu w L. do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 9 października 2014 r., uznał M. Ś. za

winnego czynów opisanych w akcie oskarżenia, polegających na tym, że:

2

1) w okresie od 2008 roku, daty dziennej bliżej nieustalonej do dnia 23

października 2013 roku w L., działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru

w krótkich odstępach czasu doprowadził małoletnią M. Ś. do poddania się

innym czynnościom seksualnym, polegającym na dotykaniu pośladków,

głaskaniu ud i łydek oraz całowaniu w usta, w trakcie którego wkładał język do

ust córki, to jest przestępstwa z art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i za to na

podstawie art. 200 § 1 k.k. skazał go na karę 2 lat pozbawienia wolności;

2) w okresach od stycznia 2010 roku daty dziennej nieustalonej do dnia 18

stycznia 2013 roku oraz od połowy sierpnia 2013 roku, daty dziennej

nieustalonej do 1 października 2013 roku w L. znęcał się psychicznie nad swoją

żoną A. Ś. oraz psychicznie i fizycznie nad małoletnimi dziećmi M. Ś., lat 12 i J.

Ś., lat 6 w ten sposób, że będąc pod wpływem alkoholu wszczynał awantury

podczas których wyzywał żonę słowami wulgarnymi oraz poniżającymi,

ośmieszającymi, zakłócał wszystkim domownikom odpoczynek dzienny i nocny

poprzez ciągłe niepokojenie, głośne oglądanie telewizora i słuchanie muzyki,

dobijanie się do drzwi, krzyki, karcił cieleśnie syna J. zaś w dniu 1 października

2013 roku podczas sprawowania opieki nad dziećmi uderzył otwartą dłonią

córkę M. w twarz, uderzył co najmniej dwukrotnie syna J. po ciele oraz

odepchnął go od siebie w wyniku czego dziecko uderzyło głową o łóżko

doznając urazu głowy, które to obrażenia skutkowały naruszeniem czynności

narządu ciała lub rozstrojem zdrowia na czas nie dłuższy od dni siedmiu, to jest

przestępstwa

z art. 207 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to, na

podstawie art. 207 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k., skazał go na karę roku

pozbawienia wolności.

Następnie Sąd na podstawie art. 85 k.k. w zw. z art. 86 § 1 k.k. wymierzył

oskarżonemu karę łączną 2 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności, zaliczył

oskarżonemu na poczet orzeczonej kary łącznej okres rzeczywistego pozbawienia

wolności w sprawie w sprawie i zwolnił go od ponoszenia kosztów sądowych w

całości.

Apelację od tego wyroku złożyli: obrońca i prokurator.

3

Obrońca oskarżonego zarzucił rażącą obrazę przepisów postępowania

mającą wpływ na treść zaskarżonego wyroku, to jest art. 4, art. 7, art. 410 w zw. z

art. 424 § 1, art. 366 § 1 w zw. z art. 167, art. 201, art. 202 § 1 i 3 k.p.k. oraz art.

185a § 1 k.p.k. po czym wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez

uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów ewentualnie o zmianę

zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzutu popełnienia

czynu opisanego w punkcie 1 (art. 200 k.k. w zw. z art. 12 k.k.) i umorzenie

postępowania w zakresie czynu opisanego w punkcie 2, ewentualnie o uchylenie w

całości zaskarżanego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do

ponownego rozpoznania.

Prokurator w swojej apelacji co do czynu z punktu 1 zarzucił obrazę

przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia, to jest art. 413 § 2 pkt

1 k.p.k. poprzez niepełne opisanie jego znamion na skutek pominięcia słów

„poniżej lat 15” i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wskazanie

prawidłowo znamion czynu z punktu I z art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k.

Wyrokiem z dnia 23 stycznia 2015 r. Sąd Okręgowy, zmienił zaskarżony

wyrok tylko w ten sposób, że:

1. wymierzoną oskarżonemu karę łączną pozbawienia wolności obniżył do 2 lat;

2. na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. oraz art. 70 § 1 pkt 1 k.k. wykonanie tej kary

warunkowo zawiesił, ustalając okres próby na 5 lat;

3. na podstawie art. 72 § 1 pkt 7a i 7b k.k. zobowiązał oskarżonego do

powstrzymywania się od kontaktowania się z pokrzywdzoną M. Ś. oraz do

opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonymi A. Ś., M. Ś. i J.

Ś. znajdującego się w L., a nadto na podstawie art. 72 § 1 pkt 5 k.k. do

powstrzymania się w okresie próby od nadużywania alkoholu;

4. na podstawie art. 73 § 1 k.k. oddał oskarżonego w okresie próby pod dozór

kuratora;

5. w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.

W kasacji od wyroku Sądu odwoławczego wywiedzionej na niekorzyść

skazanego w oparciu o art. 521 § 1 k.p.k. Prokurator Generalny na podstawie art.

523 § 1 i § 4 pkt 2 k.p.k. zarzucił „rażącą obrazę przepisu prawa procesowego (art.

433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k.) polegającą na pominięciu i

4

nierozpoznaniu zarzutu apelacyjnego podniesionego w apelacji wywiedzionej na

niekorzyść oskarżonego przez prokuratora, w zakresie niepełnego opisania

znamion przypisanego oskarżonemu czynu z pkt. I aktu oskarżenia, tj. występku z

art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. – poprzez pominięcie słów „poniżej 15 lat” w

efekcie czego doszło do utrzymania w mocy wyroku I instancji zawierającego opis

czynu niekorespondujący z podstawą skazania”. W konkluzji skarżący wniósł o

uchylenie wyroku Sądu Okręgowego z dnia 23 stycznia 2015 r., w części

dotyczącej utrzymania w mocy wyroku Sądu I instancji co do punktu 1 oraz w

części dotyczącej orzeczenia o karze łącznej i przekazanie sprawy Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna. Do znamion

strony przedmiotowej przestępstwa z art. 200 § 1 k.k. należy m. in. doprowadzenie

do poddania się innym czynnościom seksualnym osoby poniżej lat 15. Z kolei art.

413 § 2 pkt 1 k.p.k. ustanawia wymóg precyzyjnego określenia przypisanego

oskarżonemu czynu oraz jego kwalifikacji prawnej. Konieczne jest wskazanie

kompletu znamion danego przestępstwa, które zostały wypełnione ustalonym

zachowaniem oskarżonego.

W niniejszej sprawie Sąd meriti powielił w wyroku (k. 786-787) brak aktu

oskarżenia (k. 486-487), a wcześniej postanowienia o przedstawieniu zarzutów

(k. 98), polegający na opuszczeniu w opisie najpierw zarzucanego, a następnie

przypisanego oskarżonemu czynu, odnoszącego się do wieku pokrzywdzonej,

określenia: „poniżej lat 15”. Na to uchybienie zasadnie zwrócił uwagę oskarżyciel

publiczny, który w apelacji zarzucił Sądowi I instancji m.in. obrazę art. 413 § 2 pkt 1

k.p.k., mającą wpływ na treść orzeczenia, a wyrażającą się w niepełnym opisaniu

znamion przypisanego oskarżonemu czynu z punktu I wyroku poprzez pominięcie

słów „poniżej lat 15”. (apelacja, k. 834-835)

Pomimo dostrzeżenia tego braku w części sprawozdawczej uzasadnienia

wyroku (k. 866v), Sąd Odwoławczy nie rozpoznał jednak tego konkretnego zarzutu

apelacji prokuratora, do czego był obowiązany mocą art. 433 § 2 k.p.k.

Słuszny jest zatem zarzut skarżącego, że wyrok Sądu odwoławczego zapadł

z rażącym naruszeniem wskazanych w kasacji przepisów postępowania, które

5

miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, albowiem do przypisania sprawstwa

przestępstwa z art. 200 § 1 k.k. nie jest wystarczające doprowadzenie do poddania

się innym czynnościom seksualnym jakiejkolwiek osoby małoletniej, lecz tylko

takiej, która nie ukończyła 15 roku życia (verba legis „poniżej lat 15”).

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd odwoławczy, w razie uwzględnienia

apelacji prokuratora, prawidłowo sformułuje opis czynu przypisanego oskarżonemu

z uwzględnieniem jego konstytutywnych znamion wynikających z przepisów ustawy

karnej.