SNO 59/15

Sygn. akt SNO 59/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 października 2015 r.

Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny w składzie:

SSN Jerzy Grubba (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Jarosław Matras

SSN Krzysztof Strzelczyk

Protokolant Anna Kuras

przy udziale Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego,

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2015 r.

sprawy W. W.,

sędziego Sądu Rejonowego,

w związku z odwołaniem Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego

od wyroku Sądu Apelacyjnego - Sądu Dyscyplinarnego

z dnia 27 maja 2015 r.

I - utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok,

II - kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb

Państwa.

UZASADNIENIE

Sędzia Sądu Rejonowego W. W. w postępowaniu dyscyplinarnym stanął

pod zarzutem tego, że:

2

1 – w okresie od dnia 8 lutego 2013r. do dnia 17 stycznia 2014r. dopuścił się

rażącej i oczywistej obrazy przepisów art. 79§1 w zw. z art. 9§1, art.151§1 i 3, art.

152§1 kodeksu karnego wykonawczego, w ten sposób, że:

a) orzekając w jednoosobowym składzie Sądu Rejonowego Wydziału Karnego

w dniu 8 lutego 2013r. wydał postanowienie o warunkowym zawieszeniu wykonania

kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec A. K. prawomocnym wyrokiem Sądu

Rejonowego z dnia 17.08.2011r. w sprawie […], pomimo że nie było ku temu

bezwzględnie obowiązującego i koniecznego warunku korzystania przez

skazanego z odroczenia wykonania kary pozbawienia wolności przez okres, co

najmniej 1 roku;

b) mimo niestawiennictwa we właściwej jednostce penitencjarnej w dniu

17.10.2011r. skazanego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia

17.08.2011r. w sprawie […] A, K, na karę 4 miesięcy pozbawienia wolności, zwrotu

dokumentacji wykonawczej przez jednostkę penitencjarną z powodu

wcześniejszego odroczenia wykonania kary pozbawienia wolności i zwrotu akt

sprawy w dniu 10 kwietnia 2013r. przez Sąd Okręgowy po uchyleniu postanowienia

z dnia 8 lutego 2013r. w sprawie […] zaniechał bezzwłocznego wykonania w.w.

wyroku, a w szczególności nie zarządził wezwania skazanego do odbycia tej kary i

zaniechał ponownego skierowania wyroku w sprawie […] do wykonania,

c) orzekając w jednoosobowym składzie Sądu Rejonowego Wydziału Karnego

w dniu 8 lipca 2013r. wydał postanowienie o odroczeniu wykonania kary

pozbawienia wolności orzeczonej wobec A, K, prawomocnym wyrokiem Sądu

Rejonowego z dnia 17.08.2011r. w sprawie […], pomimo że łączny okres 1 roku

odroczenia wykonania tej kary wobec tego skazanego upłynął z dniem 10 lutego

2013r. i po tej dacie skazany utracił prawo ubiegania się o odroczenie wykonania

kary pozbawienia wolności na podstawie art. 151§1 k.k.w.,

d) orzekając w jednoosobowym składzie Sądu Rejonowego Wydziału Karnego

w dniu 17 stycznia 2014r. w sprawie […] wydał postanowienie o warunkowym

zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec A. K.

prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 17.08.2011r. w sprawie […],

pomimo że nie było ku temu bezwzględnie obowiązującego i koniecznego warunku

3

korzystania przez skazanego z odroczenia wykonania kary pozbawienia wolności

przez okres co najmniej roku,

czym uchybił nadto godności urzędu,

tj. przewinienia dyscyplinarnego z art.107§1 u.s.p.

Sąd Apelacyjny – Sądu Dyscyplinarny wyrokiem z dnia 27 maja 2015 r. w

sprawie sygn. akt […] uniewinnił obwinionego od stawianego mu zarzutu.

Wyrok ten odwołaniem zaskarżył Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy

Sądzie Okręgowym podnosząc w nim zarzut:

- obrazy prawa materialnego, tj. art. 107§1 u.s.p. przez jego niezasadne

niezastosowanie, podczas gdy prawidłowa ocena prawna zachowania

sędziego W. W. w świetle prawidłowych ustaleń faktycznych poczynionych

przez Sąd Dyscyplinarny I Instancji prowadzi do wniosku, że w każdym z

czterech przypadków z osobna, a zwłaszcza razem wziętych, składających

się na zarzut stawiany sędziemu W. W., doszło zarówno do oczywistej, jak i

rażącej obrazy przepisów prawa.

Podnosząc powyższe Rzecznik wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu – Sądowi

Dyscyplinarnemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odwołanie Rzecznika ocenić należy jako niezasługujące na

uwzględnienie.

Zasadniczą kwestią, od której wypada zacząć rozważania w niniejszej

sprawie, a słusznie dostrzeżoną przez Sąd I instancji, jest to, że zarzut stawiany

obwinionemu w żaden sposób nie może być uznany za wiążący się z uchybieniem

godności wykonywanego urzędu. Zachowania opisane w zarzucie, w przypadku

przyjęcia, że obwiniony dopuścił się ich, oceniane bowiem mogłyby być wyłącznie

jako przewinienia służbowego w postaci rażącej obrazy przepisów prawa (art.

107§1 u.s.p.). Prawidłowo wskazano tu, w ślad za stanowiskiem Sądu

Najwyższego (m. in. wyrok z dnia 11 września 2007r. w sprawie SNO 50/07), że w

zarzucie naruszenia godności wykonywania zawodu sędziego wskazane powinny

być takie zachowania, które, jako nieetyczne, czy gorszące, przynoszą ujmę

4

stanowisku sędziego. Nie wyczerpuje zatem znamion tego deliktu, wiążące się z

wykonywaniem obowiązków służbowych sędziego, błędne zastosowanie prawa.

Jednocześnie jednak, nie można, co dostrzega również Sąd Apelacyjny w

uzasadnieniu swego wyroku, choć nie do końca konsekwentnie, łączyć oczywistej

obrazy prawa z kwestią niezawisłości sędziowskiej. Zgodnie z dyspozycją art. 178

ust 1 Konstytucji RP: „sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i

podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom”. Co oznacza, że niezastosowanie przez

sędziego obowiązujących przepisów ustawy lub błędne ich zastosowanie, nie jest

objęte sferą swobody orzekania wynikającej z niezawisłości sędziowskiej.

W niniejszej sprawie (pomijając wskazaną wyżej oczywistą niepoprawność

postawionego zarzutu w zakresie podniesienia naruszenia godności sprawowanego

urzędu), rzecz sprowadza się właśnie do tej kwestii, a więc do tego, czy obwiniony

prawidłowo zastosował obowiązujące przepisy ustawy, czy też, że przy wydawaniu

wskazanych orzeczeń, dopuścił się rażącej i oczywistej ich obrazy.

Nie ma potrzeby powtarzania w niniejszym miejscu wywodów przedstawionych

szczegółowo w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia co do wątpliwości

interpretacyjnych związanych ze stosowaniem art. 151 i 152 k.k.w. Dość zauważyć,

że wykładnia tych przepisów nie była jednolita w poprzednim stanie prawnym, co

między innymi skutkowało rozstrzyganiem wątpliwości interpretacyjnych przez Sąd

Najwyższy. Jak wydaje się też, Sąd I instancji sporządzając uzasadnienie w

niniejszej sprawie nie dostrzegł wszystkich implikacji wynikających ze zmienionej

ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy Kodeks karny wykonawczy

oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 240, poz. 1431) treści art. 151 k.k.w.

Bezsprzecznie też, nie wszystkie orzeczenia wydane przez obwinionego były wolne

od wad, co spowodowało m. in. uchyleniem jednego z nich przez sąd II instancji

Bardziej wnikliwego rozważenia wymagałaby też sytuacja prawna skazanego w

dniu 8 lipca 2013r. (orzeczenie z tego dnia w sprawie […]). Kluczowa zaś dla

sytuacji skazanego wydaje się omyłka, której dopuścił się obwiniony przy obliczaniu

terminu odroczenia wykonania kary – orzeczenie z dnia 26 października 2012r.

([…]).

Nie ma jednak potrzeby rozważania, czy uchybienia te należy kwalifikować jako

mające charakter oczywisty, najistotniejsze bowiem dla oceny zaistnienia

5

zarzuconego uchybienia dyscyplinarnego jest to, czy obraza przepisów, której

ewentualnie dopuścił się obwiniony, może być uznana za rażącą.

Na tak postawione pytanie należy zdecydowanie udzielić odpowiedzi

negatywnej.

Słusznie podniósł Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu swego orzeczenia, że

„rażący charakter tejże obrazy należy odnosić do jej skutków ocenianych na tle

konkretnych okoliczności, gdy popełniony błąd narusza istotne interesy stron bądź

innych osób biorących udział w postępowaniu lub powoduje zagrożenia dla dobra

wymiaru sprawiedliwości”.

Przyjmując te kryteria dla oceny, czy zachowania zarzucone obwinionemu

miały charakter rażącego naruszenia prawa, odwołać trzeba się do dokonanych

przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych, które w sprawie nie były kwestionowane.

Wynika z nich, że wszystkie zachowania obwinionego, których dotyczy zarzut,

związane były z postępowaniem wykonawczym prowadzonym w sprawie

skazanego A. K. Za przestępstwo niealimentacji prawomocnie wymierzono mu karę

pozbawienia wolności, lecz uzyskał odroczenie jej wykonania, gdyż podjął pracę i

realizował swoje zobowiązania, co więcej, był on jedynym żywicielem rodziny. W tej

sytuacji przyjęto, że wykonanie bezwzględnej kary pozbawienia wolności byłoby

sprzeczne z celem tej kary, a nawet stanowiłoby dla rodziny skazanego ciężką

dolegliwość. Ta konstatacja legła u podstaw wydania postanowienia z dnia 17

stycznia 2014r. ([…]), którym, w trybie art. 152§1 k.k.w., warunkowo zawieszono

wykonanie kary pozbawienia wolności na okres próby wynoszący 4 lata.

Jak wynika z powyższego, wydane przez obwinionego orzeczenia nie

spowodowały żadnej realnej szkody, nikt też w wyniku ich zapadnięcia nie doznał

krzywdy. Nie można przyjąć również, że jakiekolwiek dobro wymiaru

sprawiedliwości doznało realnego uszczerbku, skoro istniały rzeczywiste podstawy

do odroczenia odbycia kary, a następnie warunkowego zawieszenia jej wykonania.

W tej sytuacji, nie można w pełni zasadnie twierdzić, że w wyniku decyzji

obwinionego skazany uniknął odbycia prawomocnie wymierzonej bezwzględnej

kary pozbawienia wolności, skoro, w niekwestionowanych realiach niniejszej

sprawy, dobro wymiaru sprawiedliwości, a przede wszystkim rodziny skazanego,

przemawiało za warunkowym zawieszeniem wykonania kary i taki cel miały

6

realizować wszystkie decyzje obwinionego. Co więcej, wykonanie kary uległo

zawieszeniu na okres próby, co powoduje, że postawa skazanego nadal jest

kontrolowana.

To ostanie kryterium w niniejszej sprawie wydaje się najistotniejsze.

Podsumowując powyższe, stwierdzić należy, że w ocenie Sądu

Najwyższego, uchybienia, których dopuścił się obwiniony przy rozpoznawaniu

niniejszej sprawy nie miały charakteru rażącego naruszenia prawa (w tym jedno z

nich zostało skorygowane w wyniku kontroli instancyjnej). Nie ma też jakichkolwiek

podstaw do tego, aby przyjmować, iż jednocześnie dopuścił się on naruszenia

godności wykonywanego urzędu. Nie można zatem uznać, że obwinionemu można

przypisać popełnienie deliktu dyscyplinarnego z art. 107§1 u.s.p.

Brak zatem podstaw do uwzględnienia odwołania Rzecznika.

Kierując się przedstawionymi względami Sąd Najwyższy orzekł, jak na

wstępie.

)