I PK 308/14

Sygn. akt I PK 308/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 października 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący)

SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca)

SSN Zbigniew Korzeniowski

w sprawie z powództwa G. N.

przeciwko Spółdzielni Inwalidów w O.

o zapłatę wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy w kwocie 171. 257 zł,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 21 października 2015 r.,

skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]z dnia 30 czerwca

2014 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Po rozpoznaniu apelacji pozwanej Spółdzielni Inwalidów Sąd Apelacyjny -

Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 30 czerwca 2014 r.

wydanym w sprawie z powództwa G.N. o zapłatę wynagrodzenia za czas

2

pozostawania bez pracy w kwocie 171.257 zł, zmienił wyrok Sądu Okręgowego z

dnia 28 lutego 2014 r., zasądzający dochodzone roszczenie w całości, w punkcie

pierwszym w ten sposób, że powództwo oddalił (pkt 1); zasądził od powódki na

rzecz pozwanej kwotę 11.825,66 zł tytułem zwrotu spełnionego świadczenia (pkt 2);

odstąpił od obciążania powódki kosztami procesu za obie instancje (pkt 3).

W sprawie tej ustalono, ze powódka w pozwie skierowanym przeciwko

pozwanej domagała się zasądzenia kwoty 171.257 zł tytułem wynagrodzenia za

czas pozostawania bez pracy w okresie od dnia 5 lutego 2011 r. do 23 lipca

2012 r., z ustawowymi odsetkami od dnia 25 czerwca 2013 r. do dnia zapłaty oraz

kosztami procesu. W dniu 24 czerwca 2013 r. powódka zgłosiła gotowość do pracy

w wykonaniu prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego z dnia 18 czerwca 2013 r.,

przywracającego ją do pracy w pozwanej Spółdzielni. Pracodawca skierował ją na

badania lekarskie na stanowisku kierownika specjalisty ds. księgowości, po czym

powierzył jej pracę na innym stanowisku, „do którego powódka nie miała

kwalifikacji”. Po przyjęciu do pracy powódka zwróciła się na piśmie do pozwanej o

wypłatę wynagrodzenia za wyżej wymieniony okres pozostawania bez pracy,

jednakże spotkała się z odmową. Powódka przed przywróceniem do pracy

otrzymywała wynagrodzenie miesięczne w wysokości 11.825,66 zł. W pozwie

dochodziła zasądzenia wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy od daty

niezgodnego z prawem zwolnienia z pracy do zawarcia nowego stosunku pracy.

Wysokość należnego wynagrodzenia powódka pomniejszyła o potrącone

oświadczeniem z dnia 24 czerwca 2013 r. i wypłacone przez pozwaną

odszkodowanie za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę w wysokości

35.476,98 zł.

Wyrokiem z dnia 28 lutego 2014 r. Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo i

zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 171.257 zł, z ustawowymi odsetkami

za okres od dnia 25 czerwca 2013 r. Postanowieniem z dnia 14 maca 2014 r. Sąd

Okręgowy uzupełnił powyższy wyrok nadając mu rygor natychmiastowej

wykonalności do kwoty 11.825,66 zł.

Natomiast Sąd Apelacyjny ustalił, że w okresie pozostawania bez pracy

powódka od dnia 23 lipca 2012 r. nawiązała stosunek pracy z Fundacją […] na

stanowisku głównej księgowej za wynagrodzeniem 4.056 zł w stawce zasadniczej,

3

1.260 zł tytułem dodatku funkcyjnego oraz prawem do premii. W dniu 24 czerwca

2013 r. stawienia się do pracy w pozwanej Spółdzielni stosunku tego nie

rozwiązała, korzystając z urlopu wypoczynkowego od 2 czerwca 2013 r. do 8 lipca

2013 r. W ocenie Sądu drugiej instancji, dla oceny gotowości podjęcia pracy przez

powódkę u strony pozwanej istotne były zdarzania i zachowanie spornych stron

począwszy od 24 czerwca 2013 r., w którym powódka pojawiła się o 700

w

pozwanej Spółdzielni zgłaszając ustnie i na piśmie gotowość podjęcia pracy na

stanowisku głównej księgowej. O godzinie 800

tego dnia powódka została

skierowana przez Prezes Spółdzielni E. M. do lekarza w celu stwierdzenia jej

zdolności do pracy na stanowisku kierownika działu - specjalisty ds. księgowości.

Powódka konsultowała swoje postępowanie telefonicznie ze swoim prawnikiem. W

tym okresie stanowisko głównego księgowego zajmowała Prezes Spółdzielni E. M.,

która znajdowała się w ciąży. O godzinie 1300

tego samego dnia powódka po

wykonaniu badań wróciła do pozwanej Spółdzielni ze zaświadczeniem lekarskim.

Została wówczas zwolniona przez Prezes Spółdzielni z obowiązku świadczenia

pracy na resztę dnia i na dzień następny, ponieważ w dniu 25 czerwca 2013 r. w

pozwanej Spółdzielni miało odbyć się walne zgromadzenie, którego przedmiotem

obrad była między innymi likwidacja działu recyklingu. W dniu 26 czerwca 2013 r.

powódka ponownie stawiła się do pracy i o godzinie 800

Prezes Spółdzielni

wręczyła jej pismo o powierzeniu na okres 3 miesięcy w trybie art. 42 § 4 k.p.

obowiązków kierownika działu recyklingu, który miał siedzibę w innym miejscu niż

siedziba pozwanej. Powódka odmówiła podjęcia pracy w tym dziale bez

zapoznania się z zakresem obowiązków kierownika działu recyklingu,

argumentując, że stanowisko to nie odpowiada jej kwalifikacjom ani doświadczeniu

zawodowemu. O sprawie tej rozmawiała w lipcu 2013 r., tj. w kilka dni po odmowie

objęcia okresowo powierzonego jej stanowiska pracy, z W. P. - przewodniczącym

zakładowych związków zawodowych. Powódka nie pojechała do siedziby działu

recyklingu pomimo 2-krotnego wysyłania po nią samochodu z kierowcą. W celu

okresowego przesunięcia powódki na stanowisko kierownika działu recyklingu z

tego stanowiska „usunięto” w trybie wypowiedzenia zmieniającego M. R., którego

kwalifikacje były niższe, a który objął to stanowisko w związku z przebywaniem

4

dotychczasowego kierownika tego działu na długotrwałym zwolnieniu lekarskim w

związku z stanem ciąży.

W dniu 26 czerwca 2013 r. powódka na piśmie wezwała stronę pozwaną do

zapłaty wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy. W dniach 28 czerwca

2013 r. (w piątek) i 1 lipca tego roku (poniedziałek) powódka przychodziła do pracy,

ale nadal odmawiała objęcia okresowo powierzonego jej stanowiska kierownika

działu recyklingu. Następnie 2 i 3 lipca wzięła urlop na żądanie, a w dniu 4 lipca

2013 r., zanim zebrała się rada nadzorcza pozwanej Spółdzielni, która miała

obradować także nad ewentualną zmianą decyzji w przedmiocie czasowego

przesunięcia powódki do działu recyklingu, powódka rozwiązała stosunek pracy w

trybie art. 55 § 11

k.p.

W toku postępowania sądowego powódka usprawiedliwiała odmowę

podjęcia pracy w dziale recyklingu brakiem odpowiednich kwalifikacji do

wykonywania tej pracy. W ocenie Sądu Apelacyjnego, takie twierdzenie nie było

przekonujące, ponieważ powódka nie wskazywała „w zasadzie jakie to obowiązki,

które w tym dziale miałby wykonywać przerastały jej kwalifikacji i doświadczenie

zawodowe”, a ponadto powódka odmówiła podjęcia pracy na powierzonym jej

stanowisku bez zapoznania się z zakresem jego czynności oraz nie dokonywała

oceny potrzebnych kwalifikacji na tym stanowiska. Sąd ten podzielił twierdzenia

apelacji, że rodzaj obowiązków na stanowisku kierownika działu recyklingu nie miał

znaczenia dla oceny prawnej odmowy czasowego podjęcia tej pracy. W tym

zakresie Sąd argumentował, że M. R. poprzednio zajmujący to stanowisko,

„którego usunięto w trybie wypowiedzenia zmieniającego z tego stanowiska aby

powódka mogła je zająć”, był pracownikiem z niewielkim doświadczeniem. Do jego

zadań należało: pozyskiwanie klientów, odnajdowanie złomowisk, dbanie o sprawy

pracownicze, zakup narzędzi, zapewnienie właściwego składowania sprzętu,

nadzór techniczny nad narzędziami, który sprowadzał się do tego, aby z narzędzi

tych nie korzystały osoby nieodpowiednie. Jeżeli do tych obowiązków dodać

czynności związane z likwidacją tego działu, to powódka, w ocenie Sądu

Apelacyjnego, miała zdecydowanie wyższe i bardziej odpowiednie kwalifikacje, niż

usunięty z tego stanowiska M. R., który „na dodatek” pozostał w tym dziale jako jej

zastępca. W takich okolicznościach sprawy, zdaniem Sądu Apelacyjnego, samo

5

czasowe powierzenie powódce pracy kierownika działu recyklingu na okres 3

miesięcy w trybie art. 42 § 4 k.p. w okolicznościach niniejszej sprawy nie budziło

zastrzeżeń. Sąd ten miał na uwadze okoliczność, że wyrok przywracający powódkę

do pracy był wydany „dopiero po ponownym rozpoznaniu apelacji powódki

(pierwszy wyrok Sądu Okręgowego oddalający żądanie o przywrócenie do pracy

został uchylony w trybie skargi kasacyjnej)”. Upływ czasu związany z długotrwałym

postępowaniem sądowym o przywrócenie do pracy spowodował konieczność

obsadzenia jednego z najbardziej newralgicznych stanowisk - jakim jest stanowisko

głównego księgowego, które objęła Prezes Spółdzielni – E. M., która w chwili

zgłoszenia się powódki do pracy była w stanie ciąży, „co znaczenie ograniczyło

pole manewru pozwanej Spółdzielni. W takiej sytuacji decyzja o przesunięciu

powódki do działu recyklingu wynikała z dwóch zasadniczych okoliczności: „z jednej

strony pozwana Spółdzielnia potrzebowała czasu na przygotowanie dla powódki

stanowiska, na które została prawomocnie przywrócona, a które było zajęte przez

osobę objętą ochroną, z drugiej strony istniała realna i uzasadniona potrzeba

pokierowania działem recyklingu w związku z zamiarem jego likwidacji, do czego

niewątpliwe powódka nadawała się w stopniu o wielu wyższym, niż zajmujący to

stanowisko M. R.”.

Postępowanie pozwanej w spornym zakresie było, w ocenie Sądu drugiej

instancji, nie tylko zgodne z dyspozycjami art. 42 § 4 k.p., ale było też „działaniem

racjonalnym, a w każdym razie materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie

dawał wystarczających podstaw do tego, żeby uznać, że pozwana Spółdzielnia

czyniła wszystko by przywracającego powódkę wyroku nie wykonać”. Nie było

podstaw do przypisania pozwanej złej woli w tym zakresie, „jeżeli uwzględni się

opisane wyżej złożone problemy z jego prostym wykonaniem. Materiał dowodowy

zebrany w sprawie daje niewątpliwe podstawy do przyjęcia, iż Spółdzielnia

przystąpiła do wykonania wyroku przywracającego powódkę do pracy”. Istotną

okolicznością w niniejszej sprawie był również data rozwiązania przez powódkę

stosunku pracy z pozwaną, którego bezspornie dokonała 4 lipca 2013 r. przed

planowanym w tymże dniu posiedzeniem Rady Nadzorczej, która miała rozważać

między innymi powrót powódki na stanowisko głównej księgowej w związku z

odmową podjęcia przez nią pracy przez okres 3 miesięcy w dziale recyklingu.

6

„W aspekcie całokształtu okoliczności sprawy”, Sąd Apelacyjny przychylił się do

twierdzeń apelacji pozwanej, że powódka nie podjęła pracy w rozumieniu art. 57 §

1 k.p., a tym samym nie spełniła koniecznej przesłanki do nabycia wynagrodzenia

za czas pozostawania bez pracy. W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny na zasadzie

art. 386 § 1 k.p.c. dokonał stosownej zmiany zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej

instancji.

W skardze kasacyjnej powódka zarzuciła naruszenie przepisów prawa

materialnego: 1/ art. 57 § 1 i 2 k.p. - przez błędną wykładnię polegającą na jego

niezastosowaniu do ustalonego stanu faktycznego i nieuzasadnione uznanie, że

„nie podjęła pracy w rozumieniu wskazanego przepisu tj. nie miała zamiaru

wykonywania pracy i nie pozostawała do dyspozycji pracodawcy podczas gdy

zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, że powódka dostała urlop

wypoczynkowy u dotychczasowego pracodawcy po ustaleniu z nim, że jak zostanie

przywrócona do pracy zgodnie z wyrokiem rozwiąże stosunek pracy z

dotychczasowym pracodawcą, stawiła się do pracy u pozwanej, poddała się

badaniom lekarskim, czekała w siedzibie pracodawcy gotowa wykonywać pracę na

stanowisku na jakie została przywrócona bądź innej pracy odpowiadającej jej

kwalifikacjom w sytuacji rzeczywistej potrzeby pracodawcy”; 2/ błędną wykładnię

art. 48 § 2 k.p., polegającą na uznaniu, że nierozwiązanie umowy w trybie art. 48 §

2 k.p. stanowiło okoliczność przesądzającą o braku woli wykonywania pracy u

pozwanego pracodawcy, „gdy w rzeczywistości jest to jedynie uprawnienie

przywróconego pracownika i z przeprowadzonego postępowania wynika, że

powódka ustaliła z dotychczasowym pracodawcą, że rozwiąże umowę za

porozumieniem w sytuacji faktycznego przywrócenia jej do pracy u poprzedniego

pracodawcy”;

3/ art. 42 § 4 k.p. - przez błędną wykładnię i niewłaściwe uznanie, że

przeniesienie pracownika do innej pracy nie jest zależne od kwalifikacji pracownika

i potrzeb pracodawcy, ponieważ „Sąd rozstrzygający sprawę uznał, że powódka

poradziłaby sobie z zakresem powierzonych jej czasowo obowiązków nie odnosząc

się przy tym do jej kwalifikacji. Ponadto Sąd uznał, że istniała potrzeba pracodawcy

w zakresie czasowego przeniesienia powódki do innej pracy bez ustalenia

7

niezbędnego stanu faktycznego w tym zakresie – stanowisko, na które ją

przeniesiono było obsadzone a pozwana miała również inne stanowiska księgowe”;

4/ niewłaściwe zastosowanie art. 39 i art. 177 k.p. oraz art. 48 Prawa

Spółdzielczego przez przyjęcie, że „prezes zarządu pozwanej jako osoba chroniona

w świetle 177 k.p. nie może w ramach uprawnień do kierowania pozwaną dopuścić

powódki jako osoby chronionej w świetle 39 k.p. do pracy na stanowisku głównej

księgowej (przez nią zajmowanym) bez decyzji Rady Nadzorczej”.

Ponadto skarżąca naruszenie: - art. 231 k.p.c. przez „jego zastosowanie i

oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia na domniemaniach faktycznych

niestanowiących wniosków logicznie wynikających z prawidłowo ustalonych faktów

stanowiących jego przesłanki oraz sprzecznych z zasadami doświadczenia

życiowego, tj.: 1/ fakt nierozwiązania przez powódkę z nowym pracodawcą

stosunku pracy w trybie art. 48 § 2 k.p. nie mógł być motywowany obawą o

kontynuację przez Spółdzielnię z nią stosunku pracy; 2/ pozwany pracodawca

uprawniony był do powierzenia powódce czasowo obowiązków w dziale recyklingu

podczas, gdy w niniejszym postępowaniu nie ustalono stanu faktycznego

niezbędnego do wysuwania takiego wniosku; 3/ kondycja pozwanej Spółdzielni

realnie oceniana nie gwarantuje w dłuższej perspektywie stabilności wynagrodzeń

co wskazuje w świetle zasad doświadczenia życiowego, że powódka nie kierowała

się znacznie wyższym wynagrodzeniem otrzymywanym u pozwanej, a w

konsekwencji nie miała zamiaru wykonywania pracy na rzecz pozwanej; 4/powódka

nie miała zamiaru wykonywania pracy, gdyż odczuwała niekomfortową sytuację

wracając do Spółdzielni, z której została dyscyplinarnie zwolniona za wykazane

poważne naruszenia podczas gdy powyższe okoliczności były przedmiotem

rozstrzygnięcia sądu w sprawie o przywrócenie do pracy i zostały już ocenione we

wskazanym postępowaniu jako niestanowiące rażącego naruszenia prawa; 5/

moment złożenia przez powódkę oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę

świadczy o tym, że obawiała się ona zmiany decyzji Rady Nadzorczej w sprawie jej

czasowego przesunięcia do działu recyklingu i powierzenia jej obowiązków głównej

księgowej, co ma rzekomo stanowić o braku zamiaru wykonywania pracy”,

- art. 382 k.p.c. i 316 k.p.c. wskutek oparcia wyroku na stanie faktycznym,

który nie miał „oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym polegającym na

8

nieuwzględnieniu faktu, że pozwana nie odwołała się od rozwiązania umowy o

pracę bez wypowiedzenia w trybie art. 55 § 11

k.p. z powodu niewypłacenia

wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy i niezgodnym z prawem

przeniesieniem powódki do innej pracy w trybie art. 42 § 4 k.p., co świadczy, że

uznała rozwiązanie za uzasadnione i zgodne z prawem”.

Skarżąca sformułowała następujące zagadnienia prawne przemawiające za

przyjęciem skargi kasacyjnej do rozpoznania: „1/ Czy po fakcie zgłoszenia

gotowości do pracy w trybie art. 57 § 1 k.p. polegającym na stawieniu się do pracy,

wykonywaniu poleceń pracodawcy, podjęciu działań pracodawcy świadczących o

reaktywacji stosunku pracy (min. zastosowaniu wobec powódki kary porządkowej),

kwestionowaniu prawidłowości działań pracodawcy w zakresie czasowego

powierzenia innych obowiązków i odmowie wykonywania powierzonej pracy, ale

jednocześnie stawianiu się w siedzibie pracodawcy, można skutecznie podważać

rzeczywisty zamiar wykonywania pracy przez przywróconego pracownika? W jakim

okresie czasu po faktycznym zgłoszeniu się do pracy przywróconego pracownika

można oceniać jego zamiar wykonywania pracy? 2. Czy pracownik przywrócony do

pracy na mocy wyroku sądowego odmawiający podjęcia powierzonej w trybie

art. 42 § 4 k.p. pracy jako niezgodnej z prawem (niezgodnej z kwalifikacjami,

doświadczeniem i nie wynikającej z rzeczywistych potrzeb pracodawcy) ale

stawiający się w dotychczasowym miejscu świadczenia pracy może być uznany za

niepodejmującego pracy w świetle art. 57 § 2 k.p., tj. nie mający zamiaru

wykonywania pracy?”. Ponadto wskazała na potrzebę wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości dotyczących oceny przesłanki zamiaru

wykonywania pracy przez przywróconego do pracy pracownika „jako jednej z

czterech wypracowanych przez wykładnię prawa przesłanek decydujących o

gotowości do pracy, rozumianych jako ‘podjęcie pracy’ w znaczeniu art. 57 § 1 k.p. i

warunkujących prawo do wynagrodzenia za czas pozostawania do pracy”.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w

całości i orzeczenie o oddaleniu apelacji strony pozwanej, alternatywnie domagała

się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania oraz zasądzenia od pozwanej na rzecz powódki kosztów

procesu kosztów zastępstwa prawnego za postępowanie kasacyjne oraz

9

postępowanie przed sądem drugiej instancji, w tym postępowanie zażaleniowe,

według norm przepisanych i zwolnienie powódki od kosztów sądowych w części w

zakresie opłaty od skargi kasacyjnej z uwagi na jej trudną sytuację materialną i

niemożność poniesienia opłaty bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie.

W odpowiedzi na skargę pozwana wniosła o wydanie postanowienia o

odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na brak spełnienia

ustawowych przesłanek określonych przepisem art. 3989

§ 1 pkt 4 k.p.c.,

ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie od powódki

na rzecz pozwanej kosztów postępowania według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została przyjęta i rozpoznana na posiedzeniu niejawnym,

pomimo wniosku skarżącej o przeprowadzenie rozprawy, ponieważ wyjaśnienie

sformułowanych w skardze kasacyjnej zagadnień prawnych pozostawało w sferze

weryfikacji ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego wyroku, co

wykluczało możliwość ich abstrakcyjnego wyjaśnienia. Ponadto i przede wszystkim

wyjaśnianie postawionych zagadnień prawnych nie miało wpływu na osąd

zgłoszonego przez skarżącą roszczenia o wynagrodzenie za czas pozostawania

bez pracy, tj. od 5 lutego 2011 r. (daty uznanego za niezgodne z prawem

rozwiązanie bez wypowiedzenia stosunku pracy) do 23 lipca 2013 r. (podjęcia

przez skarżącą zatrudnienia u innego pracodawcy - Fundacji […]).

W poddanej weryfikacji kasacyjnej sprawie istotne było to, że skarżąca po

wydaniu prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego z dnia 18 czerwca 2013 r.,

zgłosiła ustnie i na piśmie gotowość niezwłocznego podjęcia pracy na stanowisku

głównej księgowej. Pozwany pracodawca nie zmierzał do odmowy wykonania

prawomocnego wyroku przywracającego skarżącą do pracy ani nie odmówił jej

ponownego zatrudnienia, skoro skierował ją na profilaktyczne badania lekarskie w

celu stwierdzenia zdolności do pracy „na stanowisku kierownika, specjalisty ds.

księgowości - praca przy komputerze”, ale po przełożeniu wymaganego dokumentu

o zdolności do wykonywania takiej pracy skarżąca „została do dnia 26 czerwca

2013 r. zwolniona z obowiązku świadczenia pracy przez prezes zarządu”, która

10

ówcześnie zajmowała także stanowisko głównej księgowej, z którego niezgodnie z

prawem - według prawomocnego wyroku przywracającego do pracy - została

zwolniona skarżąca. Wymienione okoliczności świadczyły i przekonywały o

ponownym zatrudnieniu skarżącej, która - po uzyskaniu prawomocnego wyroku

przywracającego ją do pracy u strony pozwanej - zgłosiła gotowość niezwłocznego

podjęcia pracy w rozumieniu art. 48 § 1 w związku z art. 57 § 3 k.p., a także podjęła

tę pracę w znaczeniu prawnym art. 57 § 1 k.p., ponieważ została skierowana na

badania lekarskie w celu sprawdzenia jej zdolności do wykonywania pracy na

poprzednich warunkach pracy i płacy, a po przedstawieniu wymaganego

dokumentu lekarskiego była następnie zwolniona z obowiązku świadczenia pracy

do 26 czerwca 2013 r., w którym to dniu stawiła się do pracy na stanowisku, na

które została przywrócona prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego.

Okoliczności te potwierdzało zgłoszenie przez skarżącą w dniu 24 czerwca 2013 r.

gotowości do wykonywania pracy na poprzednich warunkach pracy i płacy, tj. na

stanowisku, na które została przywrócona prawomocnym wyrokiem sądowym, a

także podjęcie tej pracy w znaczeniu prawnym art. 57 § 1 k.p. Taki stan rzeczy

potwierdzało skierowanie skarżącej w celu uzyskania profilaktycznego

zaświadczenia lekarskiego z zdolności do pracy w księgowości oraz zwolnienie

skarżącej z obowiązku wykonywania pracy do dnia 26 czerwca 2013 r. na prawnie

reaktywowanym poprzednim stanowisku zatrudnienia, które zostało udzielone

skarżącej po przedłożeniu pozytywnego profilaktycznego zaświadczenia

lekarskiego o zdolności do pracy na stanowisku „kierownik, specjalista

d/księgowości - obsługa komputera”. Dopiero w dniu 26 czerwca 2013 r. prezes

pozwanej wręczyła skarżącej pismo o przeniesieniu jej w trybie art. 42 § 4 k.p. na

okres 3 miesięcy na stanowisko kierownika działu recyklingu, którego nieprzyjęcie

przez skarżącą stało się kontestowanym w skardze kasacyjnej pretekstem do

zaakceptowanej zaskarżonym wyrokiem odmowy wypłacenia skarżącej

dochodzonego wynagrodzenia za „dawny” okres pozostawania bez pracy,

pozostający w związku i wynikający z uznanego prawomocnym wyrokiem za

niezgodne z prawem dyscyplinarne rozwiązanie stosunku pracy.

Obowiązek niezwłocznego zgłoszenia przez pracownika przywróconego

prawomocnym wyrokiem sądowym do pracy na poprzednich warunkach pracy i

11

płacy ma przede wszystkim znacznie prawne, a nie faktyczne, co oznacza, że nie

zawsze wymagane jest faktyczne podjęcie pracy po prawomocnym przywróceniu

do pracy. Przeszkodą w faktycznym podjęciu pracy może być na przykład

potwierdzona okresowa niezdolność przywróconego pracownika do pracy lub opór

pracodawcy w wykonaniu orzeczenia przywracającego do pracy. Także zwolnienie

przez pracodawcę z obowiązku świadczenia pracy pracownika przywróconego

prawomocnym wyrokiem do pracy na poprzednich warunkach zatrudnienia stanowi

(„równoważy”) podjęcie pracy przez przywróconego do pracy na poprzednich

warunkach zatrudnienia w rozumieniu art. 48 § 1 w związku z art. 57 § 1 i 3 k.p

(por. uchwałę - zasadę prawną - składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia

28 maja 1976 r., V PZP 12/76, OSNCP 1976 nr 9, poz. 187, oraz wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 5 czerwca 2007 r., III PK 10/07, LEX nr 898862).

Powyższe okoliczności oznaczały, że Sąd drugiej instancji bezpodstawnie i

błędnie ocenił zgłoszenie przez skarżącą gotowości niezwłocznego podjęcia pracy

w dniu 24 czerwca 2013 r., a także zwolnienie jej z obowiązku świadczenia pracy

do dnia 26 czerwca 2013 r., z którego skarżąca nie mogłaby być zwolniona bez

uprzedniego podjęcia pracy w rozumieniu art. 48 § 1 w związku z art. 57 § 1 i 3 k.p.,

przez pryzmat bezpodstawnej i nieuprawnionej - w ocenie tego Sądu - odmowy

podjęcia przez skarżącą dopiero w dniu 26 czerwca 2013 r. innej pracy

(na okresowo powierzonym jej w trybie art. 42 § 4 k.p. stanowisku kierownika działu

recyklingu). Tymczasem kontrowersje dotyczące odmowy czasowego podjęcia

innej powierzonej skarżącej dopiero w dniu 26 czerwca 2013 r. nie miały

zasadniczego znaczenia dla osądzenia roszczenia o wynagrodzenie za „przeszły”

czas pozostawania bez pracy skarżącej w okresie od 5 lutego 2011 r. do 23 lipca

2012 r. W tym zakresie skarżąca powołała się na prawomocny wyrok

przywracający ją do pracy i zgłosiła w dniu 24 czerwca 2013 r. gotowość

niezwłocznego podjęcia zatrudnienia na poprzednim stanowisku głównej księgowej,

a zatem podjęła tę pracę w rozumieniu art. 57 § 1 k.p., skoro pozwany pracodawca

skierował ją na badania profilaktyczne, po których zwolnił skarżącą z obowiązku

wykonywania pracy na poprzednich warunkach pracy i płacy do 26 czerwca 2013 r.

Oznaczało to, zgłoszenie przez pracownika gotowości niezwłocznego podjęcia

pracy po uprawomocnieniu się orzeczenia o przywróceniu do pracy na poprzednich

12

warunkach pracy i płacy reaktywuje stosunek pracy, jeżeli pracodawca kieruje

przywróconego do pracy pracownika na profilaktyczne badania lekarskie, a po ich

odbyciu zwalnia go, choćby przejściowo, z obowiązku wykonywania zatrudnienia.

W przedmiotowej sprawie pozwany pracodawca dopiero w dniu 26 czerwca

2013 r. powierzył skarżącej na okres 3 miesięcy do wykonywanie pracy na innym

stanowisku zatrudnienia (kierownika działu recyklingu). Odmowa skarżącej podjęcia

tej innej powierzonej skarżącej pracy nie miała zasadniczego znaczenia prawnego

w sporze o wynagrodzenie za czas niewykonywania pracy i przy dokonaniu

prawidłowego osądu roszczenia o wynagrodzenie za miniony („dawny”) okres

pozostawania bez pracy (od 5 lutego 2011 r. do 23 lipca 2012 r.). Negatywne

stanowisko skarżącej, która stanowczo kontestowała okresowe skierowanie jej do

innego zatrudnienia, mogłoby podlegać weryfikacji tylko w razie skierowania jej do

powierzonej jej w trybie art. 42 § 4 k.p. innej pracy już w dniu 24 czerwca 2013 r. po

zgłoszeniu gotowości podjęcia pracy na stanowisku głównej księgowej. Natomiast

odmowa skarżącej przyjęcia polecenia skierowania w dniu 26 czerwca 2013 r. do

przejściowego wykonywania powierzonej jej innej pracy podlegałaby ocenie

prawnej tylko w przypadku zgłoszenia potencjalnego roszczenia, o którym mowa w

art. 81 § 1 k.p., tj. roszczenia o wynagrodzenie z tytułu gotowości do pracy od dnia

odmowy podjęcia tej innej pracy, co wszakże usuwało się spod przedmiotu osądu

roszczenia o wynagrodzenie za miniony („przeszły”) czas pozostawania bez pracy,

którego skarżąca dochodziła na innej podstawie prawnej (art. 57 § 1 k.p.).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Apelacyjny powinien zapoznać się

z orzeczeniami wydanymi w sprawie skarżącej przeciwko pozwanej o przywrócenie

do pracy, a w szczególności z uzasadnieniem wyroku Sądu Okręgowego z 18

czerwca 2013 r., przywracającego skarżącą do pracy w pozwanej Spółdzielni,

którego sentencja nie zawierała formuły przywrócenia do pracy „na poprzednich

warunkach pracy i płacy”. Ponadto należy ujawnić przyczyny, dla których w

wymienionym nie orzeczono o wynagrodzeniu za czas pozostawania bez pracy.

Równocześnie, ze względu na skomplikowane uwarunkowania faktyczno-prawne

osądzanego sporu - Sąd Apelacyjny powinien przede wszystkim dążyć do

ugodzenia spornych stron także po to, aby ugodzona rekompensata nie

doprowadziła do zapaści finansowej lub upadłości likwidacyjnej strony pozwanej,

13

która znajduje się w „krytycznej” kondycji finansowej, ani - w konsekwencji - do

potencjalnego pozbawienia miejsc pracy zatrudnionych przez stronę pozwaną

innych osób niepełnosprawnych. Także skarżąca powinna rozważyć możliwe

trudności z wyegzekwowaniem zasądzonego roszczenia w razie potencjalnego

postawienia strony pozwanej w stan upadłości likwidacyjnej. W razie niemożliwości

zawarcia ugody sądowej Sąd drugiej instancji powinien rozważyć zasądzenie

dochodzonego roszczenia w „stosownej” wysokości po uwzględnieniu

skomplikowanych okoliczności sprawy, w tym z potencjalnym odwołaniem się do

klauzuli „korygującej” wysokość zasądzanego roszczenia z art. 8 k.p.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy wyrokował jak w sentencji na

podstawie art. 39815

k.p.c.

kc