III KRS 65/15

Sygn. akt III KRS 65/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 października 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Józef Iwulski (przewodniczący)

SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca)

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z odwołania M. K.

od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 16 kwietnia 2015 r. w przedmiocie

przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego

Sądu Rejonowego w […], ogłoszonym w Monitorze Polskim […],

z udziałem K. M.

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 20 października 2015 r.,

oddala odwołanie

UZASADNIENIE

Krajowa Rada Sądownictwa uchwałą z 16 kwietnia 2015 r. postanowiła

przedstawić Prezydentowi RP z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na

stanowisku sędziego Sądu Rejonowego w […] kandydaturę K. M. i nie przedstawić

31 innych kandydatów. Przed uchwałą Zespół członków KRS wysłuchał 11

kandydatów i jednogłośnie rekomendował kandydaturę K. M. Uzyskała bardzo

2

dobrą ocenę kwalifikacyjną. Studia ukończyła z oceną bardzo dobrą, a egzamin

sędziowski złożyła z oceną dobrą. Posiada stopień naukowy doktora nauk

prawnych. Bardzo korzystnie zaprezentowała się podczas wideokonferencji, w

sposób swobodny i bardzo dojrzały odpowiadając na zadane pytania. Pozostałe

osoby biorące udział w konkursie nie posiadają wyższych kwalifikacji zawodowych.

Rada wybrała kandydatkę rekomendowaną przez Zespół. Wskazano na jej

doświadczenie wynikające z zatrudnienia na stanowisku etatowego aplikanta

sądowego, asystenta sędziego, znajomość języka obcego, działalność publikacyjną

i pracę w szkole wyższej. Kandydatka ma bardzo dobre opinie przełożonych i

sędziów. Kolegium Sądu Okręgowego w […] poparło ją 7 głosami z mocą 20

punktów przy 1 głosie przeciw a Zgromadzenie Ogólne Sędziów tego Sądu udzieliło

poparcia 20 głosami z mocą 40 punków przy 8 głosach przeciw. Uzyskała zatem

wysokie poparcie środowiska sędziowskiego jak na kandydatkę spoza Sądu

Okręgowego w […]. Niektóre z kandydatur nieprzedstawionych z wnioskiem o

powołanie uzyskały wyższe poparcie, jednakże kandydatury te nie są lepsze od

kandydatki przedstawionej z wnioskiem o powołanie. Wynik głosowania na

Kolegium i Zgromadzeniu Ogólnym nie odpowiada kwalifikacjom i doświadczeniu

zawodowemu tej kandydatki i „stanowi najprawdopodobniej wynik tego, że

kandydatka nie była znana członkom organów wyrażających opinię”. Rada wybrała

K. M. 15 głosami przy 2 głosach wstrzymujących się. Odwołująca się M. K. nie

uzyskał poparcia Rady (głosów za).

W odwołaniu M. K. zaskarżyła uchwałę o przedstawieniu Prezydentowi z

wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu sędziego Sądu Rejonowego w […]

kandydatury K. M. oraz w zakresie nieprzedstawiającej kandydatury skarżącej.

Zarzuciła naruszenie: - art. 2, 32 i 60 Konstytucji przez niezastosowanie reguł i

kryteriów wyboru, które odpowiadają zasadom równego dostępu do służby

publicznej, równego traktowania, zakazowi dyskryminacji oraz zasadom

demokratycznego państwa prawa urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości

społecznej, przez zaniechanie wysłuchania jej przez Zespół powołany przez KRS,

bez wskazania kryteriów negatywnych pominięcia skarżącej w procedurze

wysłuchania, jak również kryteriów pozytywnych, które skutkowały wytypowaniem

jedenastu spośród trzydziestu trzech kandydatów do wysłuchania, co uniemożliwia

3

weryfikację motywów, którymi kierował się Zespół rekomendując Radzie

wysłuchanie konkretnych kandydatów i pominięcie skarżącej; - art. 33 ust. 1 ustawy

o KRS przez niezbadanie materiałów sprawy i podjęcie uchwały bez

wszechstronnego rozważenia sprawy, z uwagi na niewysłuchanie skarżącej przed

podjęciem decyzji o udzielaniu rekomendacji oraz nieuwzględnienie przez KRS

opinii Kolegium oraz oceny Zgromadzenia Ogólnego Sędziów SO w […], co

skutkowało brakiem możliwości osobistego przedstawienia argumentów

przemawiających za kandydaturą skarżącej, oraz udzieleniem rekomendacji

kandydatce, która uzyskała dużo niższe poparcie organów kolegialnych

opiniujących w sprawie niż skarżąca; - art. 35 ust. 1 ustawy o KRS przez

zaniechanie przyjęcia, iż przy porównywalnych ocenach kandydatów, poczynionych

w oparciu o kryteria wynikające z kwalifikacji kandydatów, ich doświadczenia

zawodowego, opinii przełożonych, rekomendacji, publikacji, dominujące znaczenie

powinna mieć ocena Kolegium oraz Zgromadzenia, które to zaniechanie

doprowadziło do rekomendacji dla K. M., która uzyskała o wiele niższe poparcie niż

skarżąca.

W odpowiedzi Rada wniosła o oddalenie odwołania. Wskazała na

konieczność całościowej oceny ale również na podstawy uzasadniające

stwierdzenie, że skarżąca nie jest kandydatką lepszą czy bardziej odpowiednią od

kandydatki przedstawionej z wnioskiem o powołanie. Niezaproszenie na rozmowę z

Zespołem wynikało z wyboru osób posiadających najwyższe kwalifikacje zawodowe

i uzupełnienia materiału. Informacje uzyskane podczas wysłuchania nie miały

decydującego wpływu na wynik konkursu. Rada głosowała osobno nad każdą z

kandydatur.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzuty odwołania nie uzasadniają jego wniosku.

Powołane przepisy ustawy zasadniczej mają generalne pierwszeństwo,

jednak w tym przypadku znaczenie ma regulacja ustawy szczególnej, czyli z 12

maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (dalej jako ustawa), zwłaszcza, że

Rada jest organem osadzonym w Konstytucji (art. 186, 187). Sędziowie są

4

powoływani przez Prezydenta Rzeczypospolitej, na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa, na czas nieoznaczony (art. 179 Konstytucji).

Zasadniczy zarzut odwołania naruszenie prawa łączy z zaniechaniem

wysłuchania skarżącej przez Zespół powołany przez Radę, bez wskazania

kryteriów negatywnych, uzasadniających pominięcie jej w procedurze wysłuchania.

Zarzut nie jest zasadny, gdyż z ustawy nie wynika obowiązek wysłuchania każdego

kandydata. Przy niemałej liczbie kandydatów zrozumiałym jest, że nie zawsze jest

to konieczne, skoro kryteria wyboru nie wynikają z indywidualnej rozmowy lecz z

podstaw określonych w ustawie. Wedle tych kryteriów Zespół może zawęzić krąg

kandydatów, czyli przesłuchać tylko tych, którzy rokują na uzyskanie poparcia

Rady. Tak wszak zapisano w art. 35 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli na

stanowisko sędziowskie zgłosił się więcej niż jeden kandydat, zespół opracowuje

listę rekomendowanych kandydatów. Przy ustalaniu kolejności kandydatów na liście

zespół kieruje się przede wszystkim oceną kwalifikacji kandydatów, a ponadto

uwzględnia: 1) doświadczenie zawodowe, opinie przełożonych, rekomendacje,

publikacje i inne dokumenty dołączone do karty zgłoszenia; 2) opinię kolegium

właściwego sądu oraz ocenę właściwego zgromadzenia ogólnego sędziów.

Nie ma też regulacji, która wymagałaby podawania na tym etapie

uzasadnienia negatywnego czyli indywidualnego wyjaśnienia kandydatowi,

dlaczego nie został zaproszony do wysłuchania przez Zespół. Nie jest to konieczne

i potrzebne, gdyż ujawnienie ocen negatywnych, tym bardziej w niemałej liczbie

wobec wielu pominiętych kandydatów, nie jest ani celowe ani racjonalne. Gdyby

akceptować przeciwne rozumowanie, to w tym postępowaniu Zespół zamiast

skupić się na zasadniczym celu procedury wyboru, musiałby opracować kilkanaście

opinii negatywnych, od których nie służyłoby odwołanie na tym etapie.

Konsekwentnie Zespół musiałby podawać przyczyny braku dalszego awansu w

konkursie, czyli wobec tych kandydatów, których nie przedstawił Radzie. Byłoby to

kłopotliwe także dlatego, że stanowisko Zespołu jest kolegialne i poszczególni

członkowie nie muszą ujawniać swoich ocen w glosowaniu. Ponadto jest to etap

wstępny, gdyż ostatecznie decyduje głosowanie Rady. To zaś było jednoznacznie

korzystne dla osoby przedstawionej z wnioskiem o powołanie. Również na etapie

wyboru przez Radę decydują obiektywne kryteria określone w ustawie.

5

Przykładowo chodzi o wymienioną w pierwszej kolejności ocenę kwalifikacyjną. W

odpowiedzi na odwołanie skarżącej wskazano na arkusz ocen i zalecenie dalszego

doskonalenia kwalifikacji zawodowych i umiejętności wykonywania powierzonych

zadań.

Z tych samych powodów nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 33 ust. 1

ustawy, gdyż niewysłuchanie skarżącej nie jest równoznaczne z brakiem

wszechstronnego rozważania sprawy przez Radę. Procedura nie gwarantuje

każdemu kandydatowi wysłuchania przez Zespół i później przez Radę.

Nieuprawniony jest zarzut, iż niewysłuchanie pociągnęło dalsze naruszenie, czyli

podjęcie decyzji o rekomendacji, która nie uwzględnia wysokiego poparcia jakie

uzyskała skarżąca od Kolegium i Zgromadzenia Ogólnego Sędziów. Rzecz w tym,

że nie obowiązuje prosta zależność, iż kandydat z większym poparciem zawsze

wyprzedza kandydaturę z mniejszym poparciem. Takie pierwszeństwo nie wynika z

ustawy. Owszem poparcie środowiska nie jest bez znaczenia (zob. wyrok Sądu

Najwyższego 27 sierpnia 2014 r., III KRS 35/14, LEX nr 1530787), jednak nie musi

decydować jako kryterium rozstrzygające. Poparcie udzielone skarżącej choć było

wysokie, to jednak nie najwyższe. Rada uwzględnia szereg kryteriów i

pierwszeństwo uzyskuje ten, który w ocenie całościowej jest najlepszy. Głosowanie

Rady było zdecydowanie korzystane tylko dla kandydatki przedstawionej z

wnioskiem o powołanie. Poszczególne kryteria które są korzystniejsze dla

skarżącej, nie muszą więc podważyć całościowej oceny Rady.

Nie został naruszony art. 35 ustawy, gdyż nawet gdyby próbować założyć,

że oceny był porównywalne, to do Rady należy wybór kandydata najlepszego z

bardzo dobrych. Tu zaś w ocenie mogą przeważyć określone kryteria, a w tej

sprawie są one widoczne i weryfikowalne. Rada wskazała na pozytywne różnice,

które ma kandydatka przedstawiona z wniosek o powołanie. Kryteria oceny

przemawiające za kandydatką przedstawioną z wnioskiem o powołanie nie były

dowolne. Nie trzeba więc w tym miejscu szczegółowo ich powtarzać i zestawiać z

kandydaturą skarżącej, poczynając choćby od oceny z egzaminu sędziowskiego.

Reasumując Krajowa Rada Sądownictwa ma konstytucyjne prawo wyboru

kandydatów, których przedstawia Prezydentowi RP (jak sama podaje „najlepszych

z bardzo dobrych i dobrych”), dlatego Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do

6

zastępowania jej w tym wyborze, choć w postępowaniu odwoławczym może badać

przekroczenie uznania i przestrzeganie procedury w aspekcie równego traktowania

w dostępie do służby publicznej. Co do zasady znaczenie może mieć tylko

naruszenie przepisów, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (konkursu) - art.

3983

§ 1 pkt 2 k.p.c. w związku z art. 44 ust. 3 ustawy z 2011 r. o Krajowej Radzie

Sądownictwa. Kognicja Sądu Najwyższego ograniczona jest do kontroli stosowania

przez Krajową Radę Sądownictwa przepisów postępowania. Sąd Najwyższy nie ma

kompetencji do merytorycznego rozpatrywania kwalifikacji kandydata na sędziego

(wyrok Sądu Najwyższego 24 września 2014 r., III KRS 43/14, LEX nr 1541058).

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji, stosownie do

art. 39815

§ 1 k.p.c. w związku z art. 44 ust. 3 ustawy o KRS.

kc