II KK 278/15

Sygn. akt II KK 278/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 października 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Józef Szewczyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Tomasz Grzegorczyk

SSN Andrzej Ryński

Protokolant Marta Brylińska

na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

w sprawie M. F.

skazanego z art. 288 § 1 k.k. i in.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 29 października 2015 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść

od wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w W.

z dnia 9 lutego 2015 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Rejonowemu rszawie do ponownego rozpoznania.

U Z A S A D N I E N I E

Wyrokiem nakazowym z dnia 18 kwietnia 2014 r., Sąd Rejonowy uznał

oskarżonego M. F. za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów:

 z art. 288 § 1 k.k. i za to skazał go na karę roku ograniczenia wolności

połączonej z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele

społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym;

2

 z art. 157 § 2 k.k. i za to skazał go na karę 10 miesięcy ograniczenia

wolności połączonej z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy

na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym.

Na podstawie art. 85 k.k. w zw. z art. 86 § 1 i § 3 k.k. wymierzył oskarżonemu karę

łączną roku i 6 miesięcy ograniczenia wolności połączonej z obowiązkiem

wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20

godzin w stosunku miesięcznym. Na podstawie art. 63 § 1 k.k. na poczet

orzeczonej kary ograniczenia wolności zaliczył oskarżonemu okres rzeczywistego

pozbawienia wolności w sprawie w dniach od 20 stycznia 2014 r. do dnia 21

stycznia 2014 r. przyjmując, że jeden dzień rzeczywistego pozbawienia wolności

jest równy dwóm dniom kary ograniczenia wolności i uznając karę ograniczenia

wolności za wykonaną w wymiarze 4 dni. Na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł

wobec oskarżonego obowiązek naprawienia szkody w całości poprzez zapłatę na

rzecz pokrzywdzonego L. C. kwoty 580 zł i zwolnił oskarżonego od ponoszenia

kosztów sądowych.

Od powyższego wyroku kasację na korzyść M. F. wniósł Prokurator

Generalny, zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia

naruszenie przepisu prawa karnego procesowego - art. 501 pkt 1 k.p.k. polegające

na wydaniu na posiedzeniu wyroku nakazowego w stosunku do oskarżonego M. F.,

pozbawionego wolności w innej sprawie, zamiast rozpoznania sprawy na zasadach

ogólnych na rozprawie. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Wyrokiem z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt II KK 272/14, Sąd

Najwyższy zaskarżony wyrok nakazowy Sądu Rejonowego uchylił i sprawę

przekazał temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

W postępowaniu ponownym Sąd Rejonowy w W. wyrokiem zaocznym z dnia

9 lutego 2015 r., uznał oskarżonego M. F. za winnego popełnienia zarzucanych mu

czynów:

 z art. 288 § 1 k.k. przy czym ustalił, że wartość strat wyniosła 450 zł i za to

skazał go na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności;

 z art. 157 § 2 k.k. i za to skazał go na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności.

3

Na podstawie art. 85 k.k. w zw. z art. 86 § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu karę

łączną 3 miesięcy pozbawienia wolności. Na zasadzie art. 63 § 1 k.k. na poczet

orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczył oskarżonemu okres rzeczywistego

pozbawienia wolności w sprawie od dnia 20 stycznia 2014 r. do dnia 22 stycznia

2014 r. przyjmując, że jeden dzień rzeczywistego pozbawienia wolności jest równy

jednemu dniowi kary pozbawienia wolności. Na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. zwolnił

w całości oskarżonego od zapłaty kosztów sądowych.

Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się w dniu 14

marca 2015 r.

Od powyższego wyroku kasację na korzyść M. F. wniósł Prokurator

Generalny, zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia

naruszenie przepisu prawa karnego procesowego - art. 443 k.p.k. polegające na

wydaniu wobec M. F. w postępowaniu ponownym orzeczenia surowszego niż

uchylone pomimo tego, że pierwszy z wydanych w sprawie wyroków zaskarżony

został wyłącznie na korzyść oskarżonego i nie zachodziły okoliczności określone w

art. 434 § 4 k.p.k. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna.

Przepis art. 443 k.p.k. zezwala na wydanie w postępowaniu ponownym

orzeczenia surowszego niż uchylone pod warunkiem, że orzeczenie to "było

zaskarżone na niekorzyść oskarżonego albo na korzyść oskarżonego w warunkach

określonych w art. 434 § 4 k.p.k.”.

Podkreślić trzeba, że w pierwotnie wydanym wyroku nakazowym z dnia 18

kwietnia 2014 r. Sąd Rejonowy skazał M. F. na kary roku i 10 miesięcy

ograniczenia wolności, oraz karę łączną roku i 6 miesięcy ograniczenia wolności.

Od tego wyroku kasację wywiódł Prokurator Generalny zaskarżając wyrok na

korzyść skazanego. Jak już wspomniano kasacja ta została uwzględniona

wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 16 października 2014 r., po stwierdzeniu

rażącego naruszenia prawa procesowego związanego z niedopuszczalnością

wydania na posiedzeniu wyroku nakazowego w stosunku do oskarżonego

4

pozbawionego wolności w innej sprawie (art. 501 pkt 1 k.p.k.). W rozpoznawanej

sprawie nie znajdował zastosowania art. 434 § 4 k.p.k.

W myśl art. 443 k.p.k. sytuacja M. F. w postępowaniu ponownym nie mogła

zatem ulec pogorszeniu w żadnym aspekcie, w tym co oczywiste, także w zakresie

wymierzonych mu kar jednostkowych i kary łącznej.

Sąd Rejonowy Warszawie rozpoznający ponownie sprawę przeoczył zakaz

płynący z art. 443 k.p.k. Orzekł bowiem za zarzucane oskarżonemu czyny z art.

288 § 1 k.k. i z art. 157 § 2 k.k. kary po 3 miesiące pozbawienia wolności i karę

łączną 3 miesięcy pozbawienia wolności. Tym samym w sposób oczywisty i rażący

naruszył w ponownym postępowaniu zakaz reformationis in peius. Naruszenie

wskazanego w kasacji przepisu art. 443 k.p.k. miało oczywisty i istotny wpływ na

treść zaskarżonego wyroku, skoro M. F. wymierzono karę zdecydowanie surowszą,

niż kara orzeczona wyrokiem nakazowym, zaskarżonym wyłącznie na jego korzyść.

Bez znaczenia pozostaje przy tym fakt, że ewentualna zamiana orzeczonej

pierwotnym wyrokiem w stosunku do M. F. kary ograniczenia wolności na

zastępczą karę pozbawienia wolności mogłaby łączyć się dla niego nawet z prawie

9-miesięcznym okresem izolacji. Jak trafnie zauważa Prokurator Generalny, dla

oceny czynionej w aspekcie przepisu art. 443 k.p.k. kluczowe znaczenie ma rodzaj

kar orzeczonych wyrokami podlegającymi porównaniu, nie zaś okoliczności

związane z hipotetycznym przebiegiem postępowania wykonawczego.

W konsekwencji, także obecnie wydany wyrok zaoczny dotknięty był

rażącym naruszeniem prawa, wskazanym w skardze Prokuratora Generalnego. Z

tego powodu Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowemu z dnia 9

lutego 2015 r. i sprawę przekazał temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Rozpoznając sprawę po raz trzeci Sąd a quo uwzględni procesowe implikacje

wynikające z kierunku zaskarżenia wyroków przez obie kasacje Prokuratora

Generalnego i uniknie uchybień, które stały się przyczyną dwukrotnego już

uwzględnienia kasacji. Ponadto weźmie pod uwagę wysokość minimalnego

wynagrodzenia za pracę w czasie orzekania w zakresie przestępstwa z art. 288 § 1

k.k.

Kierując się powyższą argumentacją Sąd Najwyższy orzekł, jak w części

dyspozytywnej wyroku.

5

kc