SDI 42/15

Sygn. akt SDI 42/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 października 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Dariusz Świecki

SSN Stanisław Zabłocki

Protokolant Anna Kuras

przy udziale Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Naczelnej Rady Adwokackiej

Diany Walczanow

w sprawie adwokata T. W.

obwinionego z art. 80 ustawy z dnia 23 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze

(t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 615 ze zm.)

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 29 października 2015 r.

kasacji, wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości na niekorzyść obwinionego

od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury

z dnia 11 kwietnia 2015 r.,

uchylającego orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w […]

z dnia 16 czerwca 2014 r., i umarzającego postępowanie

w sprawie

1. uchyla zaskarżone orzeczenie i sprawę przekazuje

Wyższemu Sądowi Dyscyplinarnemu Adwokatury do ponownego

rozpoznania w postępowaniu odwoławczym;

2

2. zasądza na rzecz adw. J. D. – Kancelaria Adwokacka kwotę

738 (siedemset trzydzieści osiem) złotych, w tym 23% podatku

VAT, tytułem obrony z urzędu obwinionego na rozprawie przed

Sądem Najwyższym.

UZASADNIENIE

Sąd Dyscyplinarny Izby Adwokackiej w […] orzeczeniem z dnia 16 czerwca

2014 r. uznał obwinionego adwokata T. W. za winnego przewinienia

dyscyplinarnego z art. 80 u.p.a. w zw. z § 1 ust. 2 i § 4 Zbioru Zasad Etyki

Adwokackiej i Godności zawodu, stanowiącego jednocześnie przestępstwo

stwierdzone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 23 stycznia 2007 r.,

utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 26 czerwca 2007 r., ,

polegające na tym, że w okresie od marca 2003 r. do 23 listopada 2004 r., w […],

znęcał się psychicznie i fizycznie nad członkami swojej rodziny: żoną […]oraz jej

synem […] w ten sposób, że wszczynał kłótnie, w trakcie których groził im zabiciem,

spaleniem domu, oblewał ich zimną wodą, bił, dusił, pluł oraz groził

samookaleczeniem i popełnieniem samobójstwa, a w dniu 22 sierpnia 2004 r. pobił

[…], powodując u niego obrażenia ciała w postaci otarcia naskórka prawego

przedramienia oraz otarcia na lewej stronie żeber o długości 3-5 cm, które to

obrażenia spowodowały naruszenie narządów ciała na okres poniżej 7 dni,

zakwalifikowane z art. 207 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., i za to,

na podstawie art. 81 ust. 1 pkt 6 u.p.a. wymierzył temu obwinionemu karę

wydalenia z adwokatury.

Od tego orzeczenia odwołanie wniósł obwiniony. Podnosząc zarzuty

mającej wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia obrazy prawa procesowego,

błędu w ustaleniach faktycznych oraz rażącej niewspółmierności kary, wniósł o

uniewinnienie ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury orzeczeniem z dnia 11 kwietnia 2015

r., na podstawie art. 88 ust. 4 u.p.a. oraz art. 95n u.p.a. w zw. z art. 439 § 1 pkt 9

k.p.k. oraz art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. uchylił zaskarżone orzeczenie i postępowanie w

sprawie umorzył.

3

Orzeczenie Sądu drugiej instancji zostało zaskarżone kasacją Ministra

Sprawiedliwości na niekorzyść obwinionego. Podniesiono w niej następujące

zarzuty:

- obrazy przepisów prawa materialnego, mającej istotny wpływ na treść orzeczenia,

tj. art. 88 ust. 2 u.p.a. w zw. z art. 6 ustawy z dnia 7 listopada 2014 r. o zmianie

ustawy – Prawo o adwokaturze oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2014 r., poz.

1778) i w zw. z art. 102 k.k. w zw. z art. 101 § 1 pkt 4 k.k., polegającej na uznaniu,

że ustała karalność deliktu dyscyplinarnego zarzucanego obwinionemu podczas,

gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów prowadzi do odmiennego wniosku, gdyż

czyn zarzucany obwinionemu zawiera znamiona przestępstwa i przedawnienie

dyscyplinarne nie następuje wcześniej, niż przedawnienie przewidziane w ustawie

karnej;

- obrazy przepisów postępowania, mającej istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art.

17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 95 n u.p.a. przez umorzenie postępowania w

sprawie, mimo że nie nastąpiło przedawnienie karalności zarzuconego przewinienia

dyscyplinarnego.

Na podstawie tych zarzutów Minister Sprawiedliwości wniósł o uchylenie

zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Wyższemu Sądowi

Dyscyplinarnemu Adwokatury do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Ministra Sprawiedliwości jest zasadna.

Wyższy Sąd Dyscyplinarny, umarzając postępowanie odnośnie do

zarzucanego obwinionemu przewinienia dyscyplinarnego, rzeczywiście dopuścił się

obrazy przepisu art. 88 ust. 3 u.p.a. w zw. z art. 101 § 1 pkt 3 i art. 102 k.k. uznając,

że zatarcie skazania, o którym mowa w art. 76 k.k., stanowi okoliczność mającą

wpływ na bieg terminu przedawnienia deliktu dyscyplinarnego stanowiącego

jednocześnie przestępstwo. Sąd ten wadliwie ocenił konsekwencje prawne zatarcia

skazania, nie dostrzegając, że stwarza ono jedynie swoistą fikcję prawną,

nakazującą uznawanie skazanego za przestępstwo za osobę niekaraną. Nie budzi

przecież sporów pogląd Sądu Najwyższego, który podkreślił, że zatarcie w trybie

art. 76 k.k. skazania za przestępstwo, którego znamiona zawiera przewinienie

dyscyplinarne, nie stanowi przeszkody do wszczęcia i prowadzenia postępowania

4

dyscyplinarnego o taki czyn przeciwko adwokatowi, bowiem przedawnienie

odpowiedzialności zawodowej nie może nastąpić wcześniej, niż upływ okresów

wskazanych w art. 101 k.k. i art. 102 k.k. (postanowienie SN z dnia z dnia 4

stycznia 2011 r., SDI 32/10, OSNKW 2011/2/12, Biul.SN 2011/2/11).

Warto dodać, że zagadnienie prawne, jakie zarysowało się na tle realiów

procesowych niniejszej sprawy jest podobne do oceny skutków takiego zatarcia

skazania, na zakres odpowiedzialności karnej za występek określony w art. 244 k.k.

w sytuacji, gdy wobec sprawcy tego występku orzeczono prawomocnym wyrokiem

jeden ze środków karnych wymienionych w tym przepisie, lecz w dacie orzekania

za ten występek nastąpiło już zatarcie skazania za czyn z powodu którego ten

środek nałożono. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 28 października 2009 r., I

KZP 24/09 (OSNKW 2009/12/105, Prok.i Pr.-wkł. 2010/1-2/4, OSP 2010/4/37,

Biul.SN 2009/12/21-22) podkreślił, że w takiej sytuacji zespół znamion

przestępstwa z art. 244 k.k. nie został zdekompletowany, albowiem przepisy

Kodeksu karnego nie stwarzają żadnej podstawy normatywnej, aby będąca treścią

instytucji zatarcia skazania, fikcja prawna niekaralności znosiła te ustawowe

znamiona innych czynów zabronionych, które wynikają z poprzedniej karalności, w

sytuacji, gdy czyny te zostały popełnione przed zatarciem tego skazania i w czasie

obowiązywania określonego zakazu.

Powracając zatem do realiów przedmiotowej sprawy, należy zauważyć, że, o

ile nastąpiło przedawnienie występku spowodowania lekkiego uszczerbku na

zdrowiu, albowiem upłynął już 5-letni termin przedawnienia, określany na podstawie

art. 101 § 1 pkt 4 k.k., przedłużony o 5 lat na podstawie art. 102 k.k., to

przedawnienie karalności przestępstwa „ znęcania się „ jeszcze nie nastąpiło.

Biorąc pod uwagę końcową datę czynu (23 listopada 2004 r.), zgodnie z art. 101 §

1 pkt 3 k.k. i art. 102 k.k. nastąpi to 24 listopada 2019 r.

Trzeba też zauważyć, że wprawdzie termin przedawnienia występku z art.

157 § 2 k.k. upłynął, to jednak biorąc pod uwagę relację między znamionami

znęcania się, a znamionami lekkiego uszczerbku na zdrowiu, która uzasadniała

dokonanie kumulatywnej kwalifikacji prawnej czynu na podstawie art. 11 § 2 k.k.,

uprawnione jest uwzględnienie w ramach konstrukcji zarzucanego przewinienia

dyscyplinarnego także faktu spowodowania przez obwinionego lekkiego

5

uszczerbku na zdrowiu u pokrzywdzonego jako jednego z zachowań składających

się na przestępstwo wieloczynowe znęcania się. To, że czyn zabroniony, z uwagi na

dalej idący skutek, niż pozostałe akty przemocy obwinionego, obligował do

zastosowania kumulatywnej kwalifikacji prawnej z przepisem określającym typ

czynu zabronionego, o krótszym terminie przedawnienia, nie może powodować

wyłączenia go spod oceny dyscyplinarno-prawnej w kontekście przestępstwa, które

nie uległo jeszcze przedawnieniu.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wyższy Sąd Dyscyplinarny

Adwokatury, mając na względzie wyżej przedstawione stanowisko, przeprowadzi

ponownie postępowanie odwoławcze i rozstrzygnie w przedmiocie zasadności

odwołania wniesionego przez obwinionego.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd Najwyższy orzekł jak w

wyroku.

kc