II CSK 68/15

Sygn. akt II CSK 68/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 listopada 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący)

SSN Marian Kocon (sprawozdawca)

SSN Karol Weitz

Protokolant Agnieszka Łuniewska

w sprawie z powództwa Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w W.

przeciwko S. S.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie

w Izbie Cywilnej w dniu 6 listopada 2015 r.,

skargi kasacyjnej pozwanego

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 6 czerwca 2014 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia

o kosztach postępowania kasacyjnego.

2

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Z. utrzymał w mocy

nakaz zapłaty, którym pozwany S. S. zobowiązany został do uiszczenia Agencji

Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. 85830,12 zł z odsetkami, a Sąd

Apelacyjny wyrokiem z dnia 6 czerwca 2014 r. apelację pozwanego od tego wyroku

oddalił. Ustalił, że pozwany nie uzupełnił wykształcenia rolniczego w sposób

zgodny z wymaganiami określonymi w załączniku do rozporządzenia Ministra

Rolnictwa z dnia 8 września 2004 r. w sprawie Uzupełnienia Sektorowego

Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego

oraz rozwój obszarów wiejskich 2004 – 2006" (Dz. U. Nr 207, poz. 2117), oraz że w

chwili zawarcia umowy nie miał wymaganego stażu pracy w gospodarstwie rolnym.

Uznał, że braki te nie mogły być uzupełnione przez nabycie odpowiedniego stażu

pracy w gospodarstwie rolnym w czasie trwania umowy, staż pracy bowiem miał

znaczenie jedynie przy ocenie uprawnień w chwili przyznawania pomocy. Po

podpisaniu umowy uzupełnienie wykształcenia mogło nastąpić tylko przez

uzyskanie formalnych kwalifikacji wymienionych we wspomnianym załączniku do

rozporządzenia. Odmienna wykładnia prowadziłaby do nielogicznych wniosków,

gdyż po upływie pięciu lat od uzyskania pomocy każdy rolnik miałby już za sobą

pięcioletni staż pracy w gospodarstwie rolnym.

Pozwany w skardze kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego wniósł

o uchylenie tego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zarzucił naruszenie art. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004

ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia nr 1257/1999

w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu

Orientacji i Gwarancji Rolnej EFOGR (Dz. U. UE L 2004 r., nr 153, poz. 30 ze zm. –

dalej też: „rozporządzenie Komisji nr 817/2004”) w związku z art. 8 ust. 1

rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie

wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji

i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającym i uchylającym niektóre

rozporządzenia (Dz. U. UE L 1999 r., nr 160, poz. 80 ze zm. – dalej też:

„rozporządzenie nr 1257/1999”) oraz w związku z art. 91 ust. 3 Konstytucji, art. 249

TWE i art. 2 Traktatu podpisanego w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r.

3

dotyczącego przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej (Dz. U.

z 2004 r. Nr 90, poz. 864 zał.) przez zastosowanie przepisów prawa polskiego,

które są niezgodne z prawem wspólnotowym, i przyjęcie, że rolnik mógł spełnić

wymagania odnoszące się do umiejętności i kompetencji zawodowych tylko przez

uzupełnienie wykształcenia, a nie mógł tego uczynić przez uzyskanie

odpowiedniego stażu pracy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Istota zarzutów skargi kasacyjnej oparta jest na poglądzie, że warunek

ustanowiony w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju

Wsi z dnia 8 września 2004 r. w sprawie Uzupełnienia Sektorowego Programu

Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz

rozwój obszarów wiejskich 2004 – 2006" (Dz. U. Nr 207, poz. 2117), zgodnie

z którym uzupełnienie – w okresie pięciu lat od rozpoczęcia działalności – braku

odpowiednich kwalifikacji zawodowych może nastąpić wyłącznie przez uzyskanie

wykształcenia określonego w załączniku nr 2 do tego rozporządzenia, a nie przez

uzyskanie stażu pracy w gospodarstwie rolnym, jest niezgodny z wymaganiami

ustanowionymi w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r.

w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu

Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre

rozporządzenia (Dz.U.UE L 1999 r., nr 160, poz. 80 ze zm.).

Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną podziela

przytoczony pogląd i celem uniknięcia zbędnych powtórzeń odwołuje się do jego

motywów przedstawionych w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia

23 stycznia 2014 r., II CSK 188/13 (OSNC 2014, nr 12, poz. 125), a jedynie dla

szczególnego zaakcentowania zauważa, że podnoszenie poziomu wykształcenia

jest wprawdzie pożądane, niemniej przytoczone wyniki regulacji przyjętej w prawie

krajowym nie zasługują na aprobatę. W rozporządzeniu Komisji nr 817/2004

pięcioletni okres dostosowawczy został wprowadzony w celu spełnienia wymagań

odnoszących się m.in. do umiejętności i kompetencji zawodowych, a nie w celu

podnoszenia ich poziomu. Wystarczające było więc osiągnięcie przez beneficjenta

w okresie dostosowawczym takich umiejętności i kompetencji zawodowych, jakie

były wymagane w chwili podejmowania indywidualnej decyzji o przyznaniu

4

wsparcia. Nie można tym samym wykluczyć możliwości spełnienia odnośnego

wymagania przez uzyskanie wymaganego stażu pracy w gospodarstwie rolnym.

Stanowisko takie – wbrew odmiennej ocenie Sądu Apelacyjnego – nie jest

nielogiczne, dlatego że „…po upływie pięciu lat od chwili uzyskania pomocy,

każdy rolnik miał za sobą pięcioletni staż pracy w gospodarstwie rolnym…”.

Nie ma pewności, że beneficjent przepracuje pięć lat w gospodarstwie, a jeżeli

faktycznie wytrwa, to uzyska taki staż pracy, jaki był wymagany w chwili podjęcia

decyzji o przyznaniu mu wsparcia. Program pomocy udzielanej ze środków

Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej – jak wynika

z rozporządzenia nr 1257/1999 – ma na celu ułatwienie młodym rolnikom

założenia przez nich gospodarstw rolnych i takiemu celowi miało służyć

wprowadzenie okresu dostosowawczego. Wyeliminowanie w prawie krajowym

możliwości uzupełnienia w tym okresie wymagania odpowiednich umiejętności

i kompetencji zawodowych przez uzyskanie stażu pracy w gospodarstwie rolnym

jest tym samym sprzeczne z celami i wymaganiami ustanowionymi

w rozporządzeniu nr 1257/1999 i prowadzi do istotnego pogorszenia sytuacji

młodych rolników.

Skoro Sąd Apelacyjny wyszedł z odmiennych założeń, to zaskarżony wyrok

nie mógł się ostać.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku.

eb