III SW 89/15

Sygn. akt III SW 89/15

UCHWAŁA

Dnia 4 listopada 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

Prezes SN Teresa Flemming-Kulesza (przewodniczący)

SSN Jolanta Frańczak

SSN Beata Gudowska

SSN Zbigniew Hajn

SSN Józef Iwulski (sprawozdawca)

SSN Halina Kiryło

SSN Zbigniew Korzeniowski

SSN Jerzy Kuźniar

SSN Dawid Miąsik

SSN Zbigniew Myszka

SSN Maciej Pacuda

SSN Romualda Spyt

SSN Krzysztof Staryk

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

Protokolant Dominik Wajda

po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym w dniu 4 listopada 2015 r.,

z udziałem zastępcy Prokuratora Generalnego Roberta Hernanda i członka

Państwowej Komisji Wyborczej Krzysztofa Strzelczyka działającego z

upoważnienia Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej,

sprawy ważności referendum ogólnokrajowego przeprowadzonego w dniu 6

września 2015 r.,

na podstawie przedstawionych przez Państwową Komisję Wyborczą protokołu o

wyniku referendum i sprawozdania z przebiegu referendum ogólnokrajowego w

2

sprawach o szczególnym znaczeniu dla państwa oraz opinii wydanych w wyniku

rozpoznania protestów,

po uwzględnieniu obwieszczenia Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 7 września

2015 r. o wynikach głosowania i wyniku referendum przeprowadzonego w dniu 6

września 2015 r. (Dz.U. 2015, poz. 1375) oraz biorąc pod uwagę wnioski

Prokuratora Generalnego i Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej,

na podstawie art. 125 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 35

ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym (jednolity tekst:

Dz.U. z 2015 r., poz. 318) i art. 244 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks

wyborczy (Dz.U. Nr 21, poz. 112 ze zm.)

1. unieważnia głosowanie w obwodzie nr […] w […] w zakresie

dotyczącym pytania nr 3, uznając, że nie ma to wpływu na wynik

referendum,

2. stwierdza ważność referendum ogólnokrajowego

przeprowadzonego w dniu 6 września 2015 r., którego wyniki

zostały podane w obwieszczeniu Państwowej Komisji Wyborczej

z dnia 7 września 2015 r. o wynikach głosowania i wyniku

referendum przeprowadzonego w dniu 6 września 2015 r. (Dz.U.

2015, poz. 1375).

UZASADNIENIE

1. Podstawą prawną przeprowadzenia referendum ogólnokrajowego w sprawach o

szczególnym znaczeniu dla państwa jest art. 125 ust. 1 i 2 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej, a zasady i tryb jego przeprowadzania określa ustawa z

dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym (jednolity tekst: Dz.U. z 2015

r., poz. 318).

2. Zgodnie z art. 35 ustawy o referendum ogólnokrajowym, Sąd Najwyższy w

składzie całej Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych

rozstrzyga o ważności referendum, podejmując w tej sprawie uchwałę nie później

niż w 60 dniu od dnia ogłoszenia wyniku referendum. Uchwałę podejmuje się na

podstawie przedstawionych przez Państwową Komisję Wyborczą protokołu o

3

wyniku referendum i sprawozdania z przebiegu referendum ogólnokrajowego oraz

opinii wydanych przez Sąd Najwyższy w wyniku rozpoznania protestów (art. 244 §

1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy, Dz.U. Nr 21, poz. 112 ze zm.

w związku z art. 34 ust. 1 ustawy o referendum ogólnokrajowym).

3. W protokole o wyniku referendum Państwowa Komisja Wyborcza stwierdziła, że

w referendum wzięło udział 2.384.780 osób. Uprawnionych do głosowania było

30.565.826 osób, w referendum wzięła więc udział nie więcej niż połowa

uprawnionych do głosowania. Frekwencja wyniosła 7,80%. W związku z tym wynik

referendum nie jest wiążący.

4. W sprawozdaniu z przebiegu referendum ogólnokrajowego Państwowa Komisja

Wyborcza przedstawiła wniosek, że na podstawie posiadanych dokumentów z

głosowania i informacji o jego przebiegu, nie stwierdziła naruszeń prawa, które

mogły mieć wpływ na wyniki głosowania i wynik referendum ogólnokrajowego

przeprowadzonego w dniu 6 września 2015 r.

5. Do Sądu Najwyższego wpłynęło 13 protestów przeciwko ważności referendum.

5.1. Za zasadne Sąd Najwyższy uznał 2 protesty, wyrażając opinię, że naruszenie

przepisów ustawy o referendum ogólnokrajowym nie miało wpływu na wynik

referendum.

Za uzasadnione Sąd Najwyższy uznał:

- protest dotyczący naruszenia art. 25 ust. 2 pkt 7 oraz 28 ust. 1 i 2 ustawy o

referendum ogólnokrajowym w Komisji Obwodowej nr […] w […], wskutek błędnego

wykazania liczby odpowiedzi na pytanie nr 3 dotyczące wprowadzenia zasady

ogólnej rozstrzygania wątpliwości co do wykładni przepisów prawa podatkowego na

korzyść podatnika; w protokole Komisji Obwodowej stwierdzono, że 5 uczestników

referendum na to pytanie odpowiedziało "tak" a 107 osób "nie", podczas gdy

faktycznie było odwrotnie; Sąd Najwyższy uznał, że ten błąd nie miał wpływu na

wynik referendum, gdyż zdecydowana większość biorących udział w referendum w

skali kraju (94,51%) na to pytanie odpowiedziała "tak",

- protest dotyczący naruszenia art. 8 ust. 2 ustawy o referendum ogólnokrajowym

przez podwójne wpisanie tych samych czterech osób do więcej niż jednego spisu

osób uprawnionych do udziału w referendum (w obwodzie głosowania nr […] w

[…]) oraz wpisanie do takiego spisu osoby zmarłej (w obwodzie głosowania nr […]

4

w […]); Sąd Najwyższy uznał, że to naruszenie nie uzasadnia unieważnienia

głosowania w tych obwodach, gdyż nie spowodowało dwukrotnego głosowania

przez tę samą osobę ani oddania głosu za osobę zmarłą, a tym samym nie

spowodowało skutku w zakresie wyników głosowania w tych obwodach oraz nie

miało wpływu na wynik referendum.

5.2. Jako częściowo bezzasadny został oceniony 1 protest; dotyczyło to zarzutu

zarządzenia jednodniowego głosowania, co jest zgodne z art. 4 ust. 1 ustawy o

referendum ogólnokrajowym oraz zarzutu dopuszczenia się przestępstw przeciwko

referendum, gdyż protestujący nie wykazał konkretnych okoliczności stanowiących

znamiona przestępstw przeciwko referendum w rozumieniu art. 248-251 Kodeksu

karnego oraz art. 83 i art. 85-87 ustawy o referendum; w pozostałym zakresie

protest ten został pozostawiony bez dalszego biegu.

5.3. Bez dalszego biegu Sąd Najwyższy pozostawił 10 protestów. Co do 7

protestów było to spowodowane sformułowaniem w nich zarzutów niedotyczących

dopuszczenia się przestępstwa przeciwko referendum lub naruszenia przepisów

ustawy dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyniku

referendum (art. 33 ust. 1 ustawy o referendum ogólnokrajowym), co do 2

protestów wniesieniem ich przedwcześnie, czyli przed ogłoszeniem wyniku

referendum przez Państwową Komisję Wyborczą w Dzienniku Ustaw

Rzeczypospolitej Polskiej (art. 34 ust. 2 ustawy o referendum ogólnokrajowym), a 1

protest został złożony po terminie.

6. Prokurator Generalny wniósł o podjęcie uchwały stwierdzającej, że referendum

ogólnokrajowe w sprawach o szczególnym znaczeniu dla państwa, w którym

głosowanie przeprowadzono w dniu 6 września 2015 r. – jest ważne.

7. Przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej wniósł o uznanie referendum za

ważne.

8. Sąd Najwyższy uznał, że naruszenie przepisów ustawy o referendum

ogólnokrajowym w obwodzie głosowania nr […] w […] uzasadnia unieważnienie

głosowania w tym obwodzie w zakresie dotyczącym pytania nr 3, o czym orzeczono

na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy o referendum ogólnokrajowym (punkt 1

sentencji). Ze względu na skutek tego naruszenia w odniesieniu do liczby głosów

oddanych w referendum w skali kraju, unieważnienie głosowania w tym obwodzie

5

nie wpływa na wynik referendum (zgodnie art. 36 ust. 1 ustawy o referendum

ogólnokrajowym Państwowa Komisja Wyborcza skoryguje wyniki głosowania).

9. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 125 ust. 4 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 35 ustawy o referendum ogólnokrajowym i art.

244 § 1 Kodeksu wyborczego, orzeczono jak w punkcie 2 sentencji.

(eb)