WK 9/15

Sygn. akt WK 9/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 listopada 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Marek Pietruszyński (przewodniczący)

SSN Jan Bogdan Rychlicki

SSN Jerzy Steckiewicz (sprawozdawca)

Protokolant : Marcin Szlaga

przy udziale prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej płk. Jarosława

Ciepłowskiego

w sprawie cyw. P. F., po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na rozprawie w dniu 10

listopada 2015 r., kasacji wniesionej przez Naczelnego Prokuratora Wojskowego na

korzyść od wyroku b. Sądu Wojsk Lotniczych w P. z dnia 1 czerwca 1982 r.

1. uchyla zaskarżony wyrok i uniewinnia P. F. od zarzucanego

mu przestępstwa,

2. koszty procesu ponosi Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Były Sąd Wojsk Lotniczych w P., wyrokiem z dnia 1 czerwca 1982 r., po

rozpoznaniu sprawy cywila P. F., oskarżonego o przestępstwo z art. 48 ust. 3 w zw.

z art. 48 ust. 2 Dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym w zb. z art. 273

2

§ 2 k.k. w zw. z art. 270 § 1 k.k. z 1969 r., uznał wyżej wymienionego, winnym tego,

że:

„w styczniu i lutym 1982 r. w P., w swoim mieszkaniu opracował i sporządził za

pomocą maszyny do pisania, po czym przechowywał w celu rozpowszechniania -

wykonane przez siebie drukowane ulotki zawierające fałszywe wiadomości mogące

wywołać niepokój publiczny lub rozruchy, a także lżące naczelne organy PRL,

bowiem w swej treści nawoływały do rozruchów i dezinformowały społeczeństwo w

zakresie działalności organów władzy w czasie obowiązywania stanu wojennego ",

to jest, popełnienia przestępstwa z art. 48 ust. 3 w zw. z art. 48 ust. 2 Dekretu z

dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym w zb. z art. 273 § 2 k.k. z 1969 r. i za

czyn ten skazał go na podstawie art. 273 § 2 k.k. na karę roku i trzech miesięcy

pozbawienia wolności.

Na podstawie art. 12 ust. 2 w zw. z art. 2 Dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o

postępowaniach szczególnych w sprawach o przestępstwa i wykroczenia w czasie

obowiązywania stanu wojennego, Sąd odstąpił od stosowania w przedmiotowej

sprawie trybu postępowania doraźnego. P. F. wymierzoną mu karę pozbawienia

wolności odbył od dnia 5 lutego 1982 r. do dnia 7 stycznia 1983 r. Na mocy

postanowienia b. Sądu Okręgu Wojskowego w W. z dnia 03 stycznia 1983r.,

skazany został warunkowo zwolniony z odbycia reszty orzeczonej kary, z

jednoczesnym wskazaniem okresu próby do dnia 03 stycznia 1984 r. Były Sąd

Wojsk Lotniczych w P., postanowieniem z dnia 24 października 1989 r., na

podstawie art. 1 ustawy z dnia 29 maja 1989 r. o przebaczeniu i puszczeniu w

niepamięć niektórych przestępstw i wykroczeń, postanowił przebaczyć P. F.

popełnienie opisanego wyżej przestępstwa i puścić w niepamięć skazanie za ten

występek oraz zarządził zatarcie skazania za ten czyn.

Kasację na korzyść P. F. wywiódł Naczelny Prokurator Wojskowy zarzucając

wyrokowi b. Sądu Wojsk Lotniczych w P. z dnia 1 czerwca 1982 r. rażące

naruszenie prawa materialnego, to jest art. 48 ust. 3 w zw. z art. 48 ust. 2 Dekretu z

dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym w zb. z art. 273 § 2 k.k. z 1969 r., wobec

przyjęcia przez Sąd orzekający, że skazany dopuścił się przestępstwa

zakwalifikowanego z wyżej wymienionych przepisów, podczas gdy z okoliczności

3

sprawy wynikało, że wymieniony skazany swoim zachowaniem nie wyczerpał

znamion przypisanego mu czynu. W konsekwencji skarżący postulował o uchylenie

zaskarżonego wyroku i uniewinnienie P. F. od popełnienia przypisanego mu

przestępstwa.

Sąd Najwyższy uznając kasację za uzasadnioną zważył, co następuje:

Podniesiony przez autora kasacji zarzut rażącej obrazy przepisów prawa

materialnego, a to art. 48 ust. 3 w zw. z art. 48 ust. 2 Dekretu z dnia 12 grudnia

1981r. o stanie wojennym w zb. z art. 273 § 2 k.k. z 1969 r. jest trafny. Analiza

materiału dowodowego zebranego w przedmiotowej sprawie prowadzi do wniosku,

że zachowanie skazanego nie wyczerpywało znamion przypisanego mu

przestępstwa, a tym samym jego skazanie było niesłuszne.

Na wstępie rozważań odnotować należy, że kluczową kwestią w sprawie P.

F. była prawno – karna ocena ujawnionych w trakcie śledztwa ulotek, które ten

posiadał przy sobie podczas zatrzymania przez funkcjonariusza Milicji

Obywatelskiej, jak również ich kopii przetrzymywanych przez niego w miejscu

zamieszkania. Rozstrzygającym o winie jest zatem udzielenie odpowiedzi na

pytanie, czy treść i charakter tych dokumentów - sporządzonych, powielonych i

przenoszonych przez skazanego - uznana być mogła za fałszywą, czyli niezgodną

z rzeczywistością; nadto czy interpretacja dokonanych w nich zapisów mogła być

uznana za lżenie, wyszydzanie bądź też poniżanie naczelnych organów Polskiej

Rzeczpospolitej Ludowej i ówczesnego ustroju politycznego.

W świetle argumentów przywołanych w kasacji, skonfrontowanych z

materiałem dowodowym sprawy, na wszystkie te pytania należy odpowiedzieć

przecząco.

Analiza treści ulotek, jak słusznie podniesiono w kasacji, nie zawierała „

wiadomości” w rozumieniu art. 48 Dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie

wojennym, a więc informacji o faktach, a była jedynie swoistym emocjonalnym

manifestem (sprzeciwem) młodego człowieka skierowanym przeciwko ówczesnej

rzeczywistości. Nie była to więc sfera faktów, a uczuć, ocen, czy komentarzy ich

4

autora formułowana często w sposób infantylny i przy użyciu słów, których P. F., jak

przyznał na rozprawie, znaczenia często nie rozumiał (np. junta).

Należy zwrócić też uwagę na fakt, że w ówczesnej sytuacji, w której

radykalnie ograniczono swobody obywatelskie, sformułowania jakimi posłużył się P.

F. nie były odosobnione w obiegu społecznym.

Treść ulotek, co należy podkreślić raz jeszcze, była swoistą, o silnym

zabarwieniu emocjonalnym, odpowiedzią młodego człowieka na radykalne

ograniczenie praw obywatelskich przez ówczesne władze, które to ograniczenia

sprzeczne były nawet z Konstytucją PRL, nie mówiąc już o uregulowaniach

Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (patrz wyrok TK z

dnia 16 marca 2011 r., K 35/08).

Reasumując, zachowanie P. F. nie wypełniało ustawowych znamion

przypisanego mu przestępstwa i dlatego orzeczono, jak na wstępie.

kc