II KK 222/15

Sygn. akt II KK 222/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 listopada 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący)

SSN Tomasz Grzegorczyk (sprawozdawca)

SSA del. do SN Jerzy Skorupka

Protokolant Anna Janczak

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Aleksandra Herzoga,

w sprawie T. P.

skazanego z art. 223 § 1 i in. k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej

na rozprawie w dniu 19 listopada 2015 r.,

kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego

od wyroku Sądu Okręgowego w W.

z dnia 16 września 2014 r., utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w O.

z dnia 9 października 2013 r.,

uchyla zaskarżony wyrok w stosunku do T. P. i przekazuje

sprawę Sądowi Okręgowemu w W. do ponownego rozpoznania w

postępowaniu odwoławczym.

UZASADNIENIE

2

W sprawie niniejszej T. P. został, wyrokiem Sądu Rejonowego w O. z dnia 9

października 2013 r., uznany winnym popełnienia, wspólnie ze współoskarżonym w

tej sprawie, zarzucanego im przestępstwa z art. 223 § 1 w zb. z art. 157 § 2 w zw. z

art. 11 § 2 i art. 57a § 1 k.k. i skazany za to na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia

wolności, z orzeczeniem także nawiązki na rzecz pokrzywdzonego. Od wyroku tego

apelowali obrońcy obu oskarżonych, w tym obrońca T. P., który zarzucił obrazę

prawa procesowego, a to art. 5 § 2 i art. 7 k.p.k., oba w związku z art. 410 k.p.k.

oraz rażącą niewspółmierność orzeczonej kary. Po rozpoznaniu tych środków

odwoławczych, Sąd Okręgowy, wyrokiem z dnia 16 września 2014 r., utrzymał w

mocy zaskarżone orzeczenie, uznając obie apelacje za oczywiście bezzasadne.

Od prawomocnego wyroku Sądu odwoławczego kasację wywiódł w grudniu

2014 r. obrońca skazanego, podnosząc zarzuty obrazy art. 433 § 2 i art. 457 § 3

k.p.k. ze wskazaniem, że przekazane w dniu 12 listopada 2014 r. uzasadnienie

wyroku Sądu odwoławczego uniemożliwia mu odniesienie się do argumentacji tego

Sądu, jako że dotyczy ono wyłącznie drugiego z oskarżonych i brakuje w nim

wywodów, które analizowałyby zarzuty apelacji wniesionej na rzecz T. P.

Wywodząc w ten sposób, skarżący wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie

wyroków i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w pierwszej instancji. W

odpowiedzi na tę kasację, prokurator Prokuratury Okręgowej wniósł o jej oddalenie

jako oczywiście bezzasadnej. Natomiast na rozprawie kasacyjnej prokurator

Prokuratury Generalnej wystąpił o uchylenie zaskarżonego wyroku.

Rozpoznając tę kasację, Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja ta wskazuje na zaistnienie w tej sprawie uchybienia, które powinno

skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku.

Rzecz bowiem w tym, że w dniu 12 listopada 2014 r. obrońca rzeczywiście

otrzymał z Sądu Okręgowego uzasadnienie, które odnosiło się jedynie do

rozstrzygnięcia w tej sprawie kwestii związanych z apelacją współoskarżonego, a

nie samego T. P. W związku z powyższym wywiódł on w grudniu 2014 r. kasację, w

której zasadnie podnosił brak wypowiedzenia się Sądu drugiej instancji odnośnie do

powodów uznania apelacji jego autorstwa za oczywiście bezzasadną. W dniu 17

stycznia 2015 r. zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału Sądu odwoławczego,

kasacja ta została przyjęta, o czym obrońca został niezwłocznie powiadomiony (k.

3

32 i 53 tych akt). Już po jej przyjęciu, Przewodnicząca Wydziału uchyliła jednak, w

dniu 27 stycznia 2015 r., swoje zarządzenie o przyjęciu tej skargi, podnosząc, że

mimo złożonego w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia w części

dotyczącej T. P., pisemne motywy w tym zakresie nie zostały dotąd sporządzone, a

obrońcy przekazano omyłkowo uzasadnienie dotyczące drugiego ze

współoskarżonych i że w związku z tym nakazano sędziemu sporządzenie

uzasadnienia co do tego oskarżonego (k. 35 tych akt). Następnie zaś, po

sporządzeniu w lutym 2015 r. uzasadnienia we wskazanym wyżej zakresie,

przesłano je obrońcy, dołączając doń - podobnie jak to czyniono przy przesłaniu mu

pierwszego z uzasadnień - standardowe pouczenie o możliwości wywiedzenia

kasacji, a obrońca potwierdził jego otrzymanie w dniu 2 marca 2015 r. (k. 47-48). W

dniu 9 czerwca 2015 r. Przewodnicząca Wydziału Sądu Okręgowego wydała

zarządzenie o ponownym przyjęciu kasacji obrońcy oskarżonego T. Piętki,

wniesionej w grudniu 2014 r. (k. 64), jako że po dniu 2 marca 2015 r. obrońca ten

nie wywodził już żadnej innej kasacji. Wtedy to dopiero kasację tę doręczono także

prokuratorowi, stosownie do art. 530 § 1 k.p.k.

Przedstawiony wyżej sposób procedowania wskazuje na zaistnienie w tej

sprawie dość istotnych naruszeń prawa, które należy uznać za godzące w wymogi

rzetelnego procesu, w tym wypadku w stadium po samej rozprawie odwoławczej,

jako że wiążą się one z prawem oskarżonego do odwołania się w trybie kasacji od

prawomocnego wyroku skazującego. Standardy te bowiem, jeżeli system prawny

przewiduje kasację także tylko jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, powinny być

dochowane w zakresie wynikającym z ustawy. Nie budzi zaś wątpliwości w tej

sprawie, że mimo złożenia przez obrońcę, z zachowaniem terminów ustawowych,

wniosku o uzasadnienie wyroku, uzasadnienia takiego nie sporządzono we

właściwym czasie i przesłano obrońcy jedynie uzasadnienie dotyczące drugiego z

oskarżonych, którego on nie bronił. Dawało mu to asumpt ku temu, aby wywieść

kasację ze wskazaniem, że Sąd odwoławczy nie wypowiedział się w kwestii

apelacji strony, którą obrońca ten reprezentował. Złożona przezeń kasacja została

przyjęta przez uprawniony organ wewnątrzsądowy bez uprzedniego zbadania, czy

doszło do sporządzenia i doręczenia obrońcy uzasadnienia wyroku w zakresie

dotyczącym jego mandanta. Następnie zaś, gdy zorientowano się - po przyjęciu tej

4

skargi i powiadomieniu o tym samego jej autora – że zaistniał brak pisemnego

uzasadnienia, doszło do uchylenia przez Przewodniczącą Wydziału uprzedniej

decyzji o przyjęciu omawianego środka zaskarżenia.

Można by w tym miejscu stwierdzić, że w wyniku powyższej decyzji doszło

do naprawienia uprzednich nieprawidłowości przez sporządzenie nieistniejącego

dotąd uzasadnienia i przekazania go skarżącemu, z pouczeniem o możliwości

wniesienia teraz kasacji dla przeprowadzenia przez Sąd Najwyższy kontroli

prawidłowości orzeczenia wydanego przez Sąd odwoławczy, w aspekcie

ewentualnych naruszeń prawa materialnego lub procesowego. Skarżący zaś z tej

możliwości nie skorzystał. Podtrzymał tym samym zarzut poprzednio wniesionej

kasacji o braku ustosunkowania się Sądu do zarzutów apelacji, którą wnosił, choć

obecnie do zarzutów tych odniesiono się.

Rzecz jednak w tym, że samo postąpienie Przewodniczącej Wydziału

nastąpiło w sposób, którego procedura karna w ogóle nie przewiduje. W przypadku

bowiem kasacji, podobnie jak przy zwykłym środku odwoławczym, możliwe jest

tylko albo przyjęcie takiej skargi albo odmowa jej przyjęcia. Nie ma natomiast

możliwości zmiany przez organ uprawniony do podejmowania decyzji w kwestii

przyjęcia środka zaskarżenia uprzedniej decyzji w tym przedmiocie. Przyjęta

kasacja powinna być zatem przekazana Sądowi Najwyższemu, po uprzednim

doręczeniu jej odpisu prokuratorowi. Niedopuszczalne jest natomiast

sporządzanie uzasadnienia wyroku, którego do tej pory nie było, dopiero po

przyjęciu takiego środka zaskarżenia. Nie ma przy tym znaczenia, jaki był

powód dotychczasowego braku uzasadnienia wyroku w określonej części i

przekazania uprzednio autorowi kasacji uzasadnienia tego orzeczenia w

innym podmiotowo zakresie. Sąd nie może bowiem sporządzać uzasadnienia

wyroku, znając już treść skargi kasacyjnej, czyniąc to po uprzednim,

niezgodnym z prawem, uchyleniu decyzji o przyjęciu kasacji. Uzasadnienie

orzeczenia, gdy czyni się to na wniosek strony, powinno być sporządzone po

wpłynięciu takiego wniosku w terminie wynikającym z art. 457 § 1 k.p.k., z

uwzględnieniem art. 423 k.p.k., a więc w sytuacji, gdy w ogóle nie jest jeszcze

znane stanowisko strony w kwestii ewentualnego wywiedzenia

nadzwyczajnego środka zaskarżenia. Powyższy pogląd wynika zresztą także z

5

szeregu judykatów Sądu Najwyższego (zob. np. wyroki SN: z dnia 11 maja 2005 r.,

III KK 248/04, OSNKW 2005, z. 9, poz. 82, z dnia 8 września 2005 r., II KK 373/04,

LEX nr 200225, czy z dnia 4 kwietnia 2012 r., III KK 261/11, LEX nr 1163198). W

orzeczeniach tych wskazano, że ani uzupełnianie wcześniej sporządzonego

uzasadnienia, ani jego sporządzanie, nie jest możliwe po uprzednim przyjęciu

kasacji.

Poczynione wywody wskazują, że kasacja wniesiona w tej sprawie przez

obrońcę jest zasadna, jako że w momencie jej składania skarżący dysponował

uzasadnieniem, które nie odnosiło się w ogóle do apelacji, jaką wywiódł uprzednio

odnośnie do skazania oskarżonego, którego reprezentował, a uchylenie decyzji o

przyjęciu tej skargi było niezgodne z prawem procesowym. Zatem późniejsze

sporządzenie uzasadnienia odnoszącego się już do oskarżonego T. P. nie może

konwalidować tego uchybienia. Tym samym zaistniałe naruszenia dotyczą tylko

zaskarżonego wyroku Sądu odwoławczego. Dlatego też jedynie ten wyrok podlega

uchyleniu, z przekazaniem sprawy wskazanego wyżej oskarżonego do ponownego

rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

W ponownym postępowaniu odwoławczym w tej sprawie, Sąd Okręgowy

będzie musiał raz jeszcze rozpoznać apelację dotyczącą wskazanego wyżej

oskarżonego. Gdyby zaś w związku z wydanym wyrokiem wystąpiono o jego

uzasadnienie, sporządzić je z zachowaniem przepisów procedury karnej, zarówno

co do treści tej czynności, jak i terminu, w jakim powinno to nastąpić.

Z tych wszystkich względów orzeczono, jak w wyroku.

kc