IV KK 327/15

Sygn. akt IV KK 327/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 listopada 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dariusz Świecki (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Michał Laskowski

SSN Roman Sądej

Protokolant Jolanta Grabowska

w sprawie H. J.

skazanego z art. 178a § 4 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

w dniu 19 listopada 2015 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego

od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w S.

z dnia 7 kwietnia 2015 r.

uchyla zaskarżony wyrok nakazowy i przekazuje sprawę

Sądowi Rejonowemu w S. do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

Wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w S., H.J. został uznany za

winnego popełnienia przestępstwa z art. 178a § 4 k.k., polegającego na tym, że w

dniu 7 lutego 2015 r., w S., kierował samochodem osobowym marki Opel Astra w

stanie nietrzeźwości - 0,38 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, z

jednoczesnym przyjęciem, że dopuścił się go będąc uprzednio prawomocnie

skazanym wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia 20 marca 2006 r., sygn. akt V K

2

2…/06 za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości i za to na

podstawie powyższego przepisu, przy zastosowaniu art. 58 § 3 k.k., wymierzono

grzywnę w wysokości 150 stawek dziennych po 20 każda, z orzeczeniem także

środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych

na okres 2 lat, na poczet którego zaliczono okres zatrzymania oskarżonemu prawa

jazdy oraz zasądzono koszty sądowe. Orzeczenie to nie zostało zaskarżone przez

żadną ze stron i uprawomocniło się w dniu 22 kwietnia 2015 r.

Z kasacją od tego wyroku na korzyść skazanego wystąpił Prokurator

Generalny, zarzucając rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie art.

500 § 1 i 3 k.p.k., polegające na wydaniu wyroku nakazowego, pomimo istnienia

wątpliwości odnoszących się do kwalifikacji prawnej czynu stanowiącego przedmiot

postępowania w kontekście uprzedniej karalności oskarżonego za przestępstwo z

art. 178a § 1 k.k., w wyniku czego doszło do obrazy art. 178a § 4 k.k. poprzez jego

niewłaściwe zastosowanie. Wywodząc w ten sposób, skarżący wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

Rejonowemu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest zasadna w oczywisty sposób, stąd też, jako wniesioną na

korzyść skazanego i uwzględnioną w całości, rozpoznano ją na posiedzeniu, o

jakim mowa w art. 535 § 5 k.p.k.

Wskazać trzeba, że w sprawie niniejszej, po wyrażeniu zgody przez H. J.,

prokurator skierował do Sądu Rejonowego akt oskarżenia z wnioskiem w trybie art.

335 § 1 k.p.k. (w brzmieniu sprzed nowelizacji, która weszła w życie z dniem 1 lipca

2015 r.) o skazanie tego oskarżonego za przestępstwo z art. 178a § 4 k.k. bez

przeprowadzenia rozprawy i wymierzenie mu za nie kary grzywny w wysokości 150

stawek dziennych po 20 zł każda oraz orzeczenia zakazu prowadzenia wszelkich

pojazdów mechanicznych na okres 2 lat. Na posiedzeniu w dniu 2 kwietnia 2015 r.,

Sąd Rejonowy postanowił „na mocy art. 343 § 7 k.p.k. i art. 500 k.p.k. nie

uwzględnić wniosku o skazanie bez rozprawy, albowiem istnieją wątpliwości co do

kwalifikacji prawnej czynu zaproponowanej w akcie oskarżenia i sprawę skierować

na posiedzenie w przedmiocie wydania wyroku nakazowego” (k. 33). Na kolejnym

posiedzeniu w dniu 7 kwietnia 2015 r., tym razem już w przedmiocie orzeczenia

3

wyrokiem nakazowym, Sąd Rejonowy postanowił „na mocy art. 343 § 7 k.p.k. nie

uwzględnić wniosku prokuratora o skazanie bez rozprawy albowiem zdaniem Sądu

wnioskowana kara nie jest właściwa; na mocy art. 500 k.p.k. rozpoznać sprawę w

postępowaniu nakazowym; uznać za ujawnione dowody wymienione w akcie

oskarżenia” (k. 34).

Wprawdzie – jak już wskazano wyżej – Sąd Rejonowy nabrał wątpliwości co

do kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego, jednak wbrew wymogowi art. 343 § 7

k.p.k. (w brzmieniu sprzed nowelizacji, która weszła w życie z dniem 1 lipca 2015 r.),

wobec uznania, że nie zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku prokuratora,

nie skierował jednak sprawy do rozpoznania na zasadach ogólnych, a więc na

rozprawie celem wyjaśnienia przywołanych wątpliwości, lecz przekazał ją do

rozpoznania w trybie nakazowym. Zgodnie zaś z regulacją art. 500 § 3 k.p.k., sąd

może wydać wyrok nakazowy jedynie wtedy, gdy na podstawie zebranych

dowodów okoliczności czynu i wina oskarżonego nie budzą żadnych wątpliwości,

co dotyczy w oczywisty sposób również kwestii kwalifikacji prawnej. W przeciwnym

wypadku koniecznym jest rozpoznanie sprawy na rozprawie głównej. Z tego

względu nie było właściwe skierowanie sprawy do trybu nakazowego. Z

niezrozumiałych też względów Sąd Rejonowy w protokole posiedzenia „w

przedmiocie orzeczenia wyrokiem nakazowym” podał, że na mocy art. 343 § 7 k.p.k.

nie uwzględnia wniosku prokuratora o skazanie bez rozprawy, skoro nie było to już

posiedzenie w trybie art. 343 k.p.k. Sąd ten stwierdził ponadto, że wnioskowana

kara nie była właściwa, co przy braku obecności stron na tym posiedzeniu

(podobnie zresztą jak podczas pierwszego posiedzenia z dnia 2 kwietnia 2015 r.),

nakazywało także skierowanie sprawy na rozprawę. To stanowisko Sądu jest przy

tym o tyle niezrozumiałe, że przecież ostatecznie oskarżonemu za przestępstwo z

art. 178a § 4 k.k. i tak została wymierzona kara zawnioskowana przez prokuratora.

Ponadto, na co słusznie w kasacji zwrócił uwagę Prokurator Generalny, Sąd

Rejonowy wyrokiem nakazowym wymierzył grzywnę w wymiarze 150 stawek

dziennych, choć stosownie do art. 502 § 1 k.p.k. orzec można grzywnę w

wysokości do 100 stawek dziennych albo do 200.000 złotych. Niewłaściwe było

również, z powołaniem się na treść art. 58 § 3 k.k. (w jego brzmieniu sprzed dnia 1

lipca 2015 r.), ograniczenie się do orzeczenia względem oskarżonego jedynie kary

4

grzywny, skoro art. 58 § 4 k.k. (w jego brzmieniu sprzed dnia 1 lipca 2015 r.)

wyraźnie wykluczał stosownie tego przepisu względem sprawcy przestępstwa z art.

178a § 4 k.k.

W kasacji Prokurator Generalny trafnie podniósł zarzut rażącego naruszenia

art. 178a § 4 k.k. H. J. został uprzednio skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w S.

z dnia 20 marca 2006 r. (V K 2…/06) za prowadzenie samochodu osobowego w

stanie nietrzeźwości, tj. za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k., za które wymierzono

mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej

wykonania na okres próby 2 lat oraz karę grzywny w wysokości 80 stawek

dziennych po 10 zł każda, z orzeczeniem także zakazu prowadzenia wszelkich

pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 3 lat, na poczet którego

zaliczono okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 19 września 2005 r. Wyrokiem

Sądu Okręgowego w K. z dnia 26 września 2006 r., orzeczenie to zostało

utrzymane w mocy. Z akt tej sprawy wynika, że H.J. uiścił grzywnę, jak również, że

wykonano względem niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich

pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 3 lat.

Mimo podnoszonych wątpliwości co do kwalifikacji prawnej, Sąd Rejonowy

nie wziął pod uwagę powyższych okoliczności. Mają one o tyle istotne znaczenie,

że zgodnie z treścią art. 76 § 1 k.k. skazanie ulega zatarciu z mocy prawa z

upływem 6 miesięcy od zakończenia okresu próby, zaś stosownie do jego § 2,

jeżeli wobec skazanego orzeczono grzywnę lub środek karny, to zatarcie skazania

nie może nastąpić przed ich wykonaniem, darowaniem albo przedawnieniem ich

wykonania. W realiach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że doszło z mocy prawa

do zatarcia skazania H. J. za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. Okoliczność ta

powinien zatem zostać wzięta przez Sąd pod uwagę. Oznacza ona bowiem, że nie

było dopuszczalne skazanie H. J. za przestępstwo z art. 178a § 4 k.k., co wchodzi

w rachubę przecież jedynie wtedy, gdy sprawca czynu określonego w art. 178a § 1

k.k. był wcześniej prawomocnie skazany za prowadzenie pojazdu mechanicznego

w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo za

przestępstwo określone w art. 173, 174, 177 lub art. 355 § 2 k.k., popełnione w

stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo dopuścił się czynu

określonego w art. 178a § 1 k.k. w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia

5

pojazdów mechanicznych orzeczonego w związku ze skazaniem za przestępstwo.

Taka sytuacja, mając na uwadze fakt zatarcia skazania H. J. za przestępstwo z art.

178a § 1 k.k., w sprawie niniejszej nie zachodziła. Nie mogą zatem w tym zakresie

okazać się przesądzające dane o karalności (k. 14 akt II K 6…/15). Tym samym,

Sąd Rejonowy dopuścił się zarzucanego w kasacji naruszenia art. 500 § 1 i 3 k.p.k.

przez rozpoznanie sprawy w postępowaniu nakazowym pomimo istnienia

wątpliwości co kwalifikacji prawnej czynu stanowiącego przedmiot postępowania, w

wyniku czego doszło do obrazy art. 178a § 4 k.k. poprzez jego niewłaściwe

zastosowanie.

Z tych wszystkich względów zaskarżony kasacją wyrok nakazowy ostać się

nie może i dlatego też Sąd Najwyższy uchylił go i przekazał sprawę Sądowi

Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Przy ponownym jej rozpoznaniu Sąd ten

weźmie pod uwagę powyższe wywody, pamiętając przy tym w dalszym

procedowaniu o kierunku kasacji, która spowodowała uchylenie wyroku.

Z tych wszystkich względów, orzeczono jak w wyroku.

kc