WA 12/15

Sygn. akt: WA 12/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 listopada 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Wiesław Błuś (przewodniczący)

SSN Jerzy Steckiewicz (sprawozdawca)

SSN Andrzej Tomczyk

Protokolant : Marcin Szlaga

przy udziale prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej płk. Zbigniewa

Badelskiego

w sprawie płk. w st. spocz. M. K., ppłk. rez. K. W., ppłk. rez. W. St. i cyw. A. S.

oskarżonych z art. 231 § 2 k.k., art. 271 § 3 k.k. i inne, po rozpoznaniu w Izbie

Wojskowej na rozprawie w dniach 29 października i 26 listopada 2015 r., apelacji

wniesionej na niekorzyść przez prokuratora od wyroku Wojskowego Sądu

Okręgowego w W. z dnia 24 marca 2015 r., oraz zażalenia obrońcy oskarżonego A.

S. w przedmiocie kosztów procesu

1. zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy,

2. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokata A. K.

Kancelaria Adwokacka kwotę 885,60 zł (osiemset osiemdziesiąt

pięć złotych i sześćdziesiąt groszy), w tym 23% podatku VAT, za

pomoc prawną świadczoną z urzędu na rzecz ppłk. rez. W. S.

przed Sądem Najwyższym,

3. koszty sądowe postępowania odwoławczego ponosi Skarb

Państwa.

2

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 marca 2015 r., Wojskowy Sąd Okręgowy w W.

uniewinnił czterech oskarżonych, a mianowicie:

I. płk w st. spocz. M. K.

oskarżonego o to, że:

„bliżej nieustalonego dnia pomiędzy 28 maja, a 31 maja 1996 r. w W. będąc

funkcjonariuszem publicznym - żołnierzem, pełniącym służbę na stanowisku Szefa

Oddziału […] działając w krótkich odstępach czasu z góry powziętym zamiarem w

celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez przedsiębiorstwo „P.” Sp. z o.o., nie

dopełnił swoich obowiązków wynikających z pełnionej funkcji w ten sposób, że

zaakceptował opracowane przez ppłk K. W. orzeczenie z dnia 31 maja 1996 r. o

zakończeniu prac wdrożeniowych nad 9 mm pistoletami wojskowymi […]

opracowanymi przez Wojskowy Instytut Techniczny […], a wykonanymi przez

przedsiębiorstwo P. Sp. z o.o. w ramach pracy Badawczo-Rozwojowej i

Wdrożeniowej o kryptonimie „P.", pomimo nie zweryfikowania wszystkich Założeń

Taktyczno - Technicznych, podczas badań partii próbnej 9 mm pistoletów

wojskowych […], które w trakcie badań kwalifikacyjnych partii prototypowej pistoletu

wojskowego W. nie zostały spełnione tj. konstrukcji, ilości zacięć, wytrzymałości

części i niezawodności - wbrew wytycznym z dnia 7 października 1995 r. Dyrektora

Departamentu Rozwoju Wdrożeń MON, które w punkcie 9 stanowiły, iż „w procesie

kontroli i nadzoru eliminować należy przypadki braku przewidzianych normami, o

których mowa w pkt. 1, niektórych warunków technicznych lub też braku

sprawdzenia spełnienia tych warunków technicznych w programach badań

kwalifikacyjnych i zdawczo - odbiorczych. Szczególną uwagę należy zwrócić na

wymagania dotyczące niezawodności, odporności całkowitej oraz wytrzymałości i

odporności na działanie czynników środowiskowych, a także na wymagania

dotyczące bezpieczeństwa”, w wyniku czego niezasadnie zakończono prace

wdrożeniowe nad 9 mm pistoletami wojskowymi […], oraz zatwierdził do produkcji

seryjnej na podstawie Orzeczenia z dnia 31 maja 1996 r. „Warunki Techniczne do

pistoletów wojskowych W.”, które w „Wymaganiach Technicznych” w pkt. 4

oznaczonym jako „Wymagania niezawodnościowe”, w ppkt. 4.3 określały ilość

3

zacięć z winy pistoletu podczas badań broni dużą ilością strzałów nie może

przekraczać 0,5%, kiedy zatwierdzone w dniu 30 lipca 1992r. przez płk K. J. - Szefa

[…] na 9 mm pistolet wojskowy stanowiły w pkt. 6 oznaczonym jako „Wymagania

niezawodnościowe”, a następnie w ppkt. 6.3, że ilość zacięć z winy pistoletu

podczas badań broni dużą ilością strzałów nie powinna przekraczać 0,3 %, oraz

które w „Metodach Kontroli" w pkt. 3 w „Metodyce przeprowadzania badań

oddziaływania czynników środowiskowych" w ppkt. 3.7 określonym jako „Badanie

odporność na pył dynamiczny” stanowiły, że „Pistolet z załadowanym magazynkiem

schowany do futerału pełnego umieszcza się w komorze, w której nawiewany jest

strugą powietrza o prędkości 4-5 m/s przez 45 min. piasek o wielkości ziaren do 20

µm i koncentracji 1,7 - 1,8 g/m3

w temperaturze otoczenia 30 - 35°C. Po badaniu

należy sprawdzić niezawodność działania mechanizmów przez oddanie 3 strzałów.

Wynik badania uznaje się za pozytywny, jeżeli nie wystąpiły żadne zacięcia", kiedy

zatwierdzone w dniu 30 lipca 1992r. przez płk K. J. - Szefa […] na 9 mm pistolet

wojskowy […] stanowiły w wymaganiach eksploatacyjnych i naprawczych w ppkt.

7.1.1 że „Pistolet powinien być odporny na działanie następujących narażeń

zgodnie z normą […] ... pył dynamiczny - piasek o wielkości ziaren do 200 fam i

koncentracji 1,7 - 1,8 g/m3

, nawiewany przez 0,75 h strugą powietrza o prędkości 4-

5 m/s w temperaturze otoczenia 303 - 308 K /30 - 35 0

C/” w wyniku, czego firma

„P.” Sp. z o.o. uzyskała w latach 1997 - 2007 korzyść majątkową w postaci

zamówień publicznych na zakup pistoletów W., czym działał na szkodę interesu

publicznego”,

tj. o popełnienie przestępstwa określonego w art. 231 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w

zw. z art. 4 § 1 k.k.;

II. ppłk rez. K. W.

oskarżonego o to, że:

1/ „w bliżej nie ustalonych dniach w okresie pomiędzy 22 marca a 31 maja 1996 r.

w Łodzi, będąc funkcjonariuszem publicznym - żołnierzem pełniącym służbę w

Departamencie […] Ministerstwa Obrony Narodowej nie dopełnił ciążących na nim

obowiązków, poświadczając nieprawdę co do okoliczności mających znaczenia

prawne, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez przedsiębiorstwo „P.” Spółka

z o.o., w ten sposób, że jako członek komisji wyznaczonej Decyzją Dyrektora

4

Departamentu […] z dnia 22 marca 1996 r. do przeprowadzenia badań partii

próbnej 9 mm pistoletów wojskowych W. wraz z przewodniczącym komisji oraz

innymi członkami tej komisji tj. ppłk W. S., cyw. A. S. oraz dwoma ustalonymi

osobami, nie dokonał zgodnie z wyżej wymienioną decyzją sprawdzenia zgodności

charakterystyk i parametrów partii 9 mm pistoletów wojskowych W. z założeniami

taktyczno - technicznymi i warunkami technicznymi, oraz oceny przygotowania

producenta do produkcji seryjnej, a następnie podpisał sprawozdanie z

przeprowadzonych badań zdawczo - odbiorczych partii próbnej pistoletu

wojskowego W., w którym sformułowano wnioski, iż partia próbna 9 mm pistoletów

wojskowych W. została wykonana zgodnie z wymogami zawartymi w dokumentacji

technicznej, niezawodność działania broni, żywotność i wytrzymałość części

spełniły wymagania Tymczasowych Wymagań Technicznych, a przedsiębiorstwo P.

jest przygotowane do podjęcia produkcji seryjnej pistoletów W. - które to wnioski

nie polegały na prawdzie, ponieważ przeprowadzone w okresie od 01 października

1996 r. do 31 stycznia 1997 r. badania eksploatacyjno-wojskowe pistoletów W. o nr

[…] wykazały, iż pistolety wojskowe W. były wykonane niezgodnie z dokumentacją

konstrukcyjną, przejawiały tendencje do zacinania się dochodzącą do 2,56 %

strzałów oraz posiadały niewłaściwą siłę nacisku na język spustowy i były tożsame

z wnioskami uzyskanymi podczas badań kwalifikacyjnych partii prototypowej

pistoletu wojskowego W., przeprowadzonych w dniach 12 czerwca 1995 r. - 07

lipca 1995 r., które miały być usunięte do dnia 30 września 1995 r., w wyniku czego

firma „P.” Sp. uzyskała korzyść majątkową w kwocie 148 600 zł, czym działał na

szkodę interesu publicznego”,

tj. o popełnienie przestępstwa określonego w art. 231 § 2 k.k. w zb. z art. 271 § 3

k.k. w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 4 § 1 k.k.;

2/ „bliżej nieustalonego dnia pomiędzy 28 maja 1996 r. a 31 maja 1996 r. w W.

będąc funkcjonariuszem publicznym - żołnierzem pełniącym służbę w

Departamencie […] Ministerstwa Obrony Narodowej działając w celu osiągnięcia

korzyści majątkowej przez firmę „P.” Sp. z o.o. nie dopełnił ciążących na nim

obowiązków wynikających z pełnionej funkcji w ten sposób, że opracował

orzeczenie z dnia 31 maja 1996 r. o zakończeniu prac wdrożeniowych nad 9 mm

pistoletami wojskowymi […] opracowanymi przez Wojskowy Instytut Techniczny, a

5

wykonanymi przez przedsiębiorstwo P. Sp. z o.o. w ramach pracy badawczo-

rozwojowej i wdrożeniowej o kryptonimie „P.”, pomimo nie zweryfikowania

wszystkich wymagań Założeń Taktyczno - Technicznych, podczas badań partii

próbnej 9 mm pistoletów wojskowych W., które w trakcie badań kwalifikacyjnych

partii prototypowej pistoletu wojskowego W. nie zostały spełnione tj. konstrukcji,

ilości zacięć, wytrzymałości części i niezawodności - wbrew wytycznym z dnia 7

października 1995 r. Dyrektora Departamentu Rozwoju Wdrożeń MON, które w

punkcie 9 stanowiły, iż „w procesie kontroli i nadzoru eliminować należy przypadki

braku przewidzianych normami, o których mowa w pkt. 1, niektórych warunków

technicznych lub też braku sprawdzenia spełnienia tych warunków technicznych w

programach badań kwalifikacyjnych i zdawczo - odbiorczych. Szczególną uwagę

należy zwrócić na wymagania dotyczące niezawodności, odporności całkowitej

oraz wytrzymałości i odporności na działanie czynników środowiskowych, a także

na wymagania dotyczące bezpieczeństwa”, w wyniku czego niezasadnie

zakończono prace wdrożeniowe nad 9 mm pistoletami wojskowymi […], a firma „P.”

Sp. z o.o. 16 na podstawie orzeczenia Departamentu Rozwoju i Wdrożeń z dnia 31

maja 1996 r. uzyskała w latach 1997 - 2007 korzyść majątkową w postaci

zamówień publicznych na zakup pistoletów W., natomiast odniósł on korzyść

majątkową w wysokości 19402,45 zł z tytułu wynagrodzenia projektu wynalazczego

zgłoszonego przez Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia w dniu 31 lipca 1995 r.

w Urzędzie Patentowym RP jako wynalazek pt. „Pistolet” - „Patent nr […]", czym

działał na szkodę interesu publicznego”,

tj. o popełnienie przestępstwa określonego w art. 231 § 2 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k.;

III. ppłk rez. W.S.

oskarżonego o to, że:

„w bliżej nieustalonych dniach w okresie pomiędzy 22 marca a 31 maja 1996 r. Ł.

oraz W. będąc funkcjonariuszem publicznym - żołnierzem pełniącym służbę w

Wojskowym Instytucie Technicznym nie dopełnił ciążących na nim obowiązków,

poświadczając nieprawdę co do okoliczności mających znaczenia prawne, w celu

osiągnięcia korzyści majątkowej przez przedsiębiorstwo „P.” Spółka z o.o. w ten

sposób, że jako członek komisji wyznaczonej Decyzją Dyrektora Departamentu […]

MON z dnia 22 marca 1996 r. do przeprowadzenia badań partii próbnej 9 mm

6

pistoletów wojskowych W. wraz z przewodniczącym komisji oraz innymi członkami

tej komisji tj. ppłk K. W., cyw. A. S. oraz dwoma ustalonymi osobami nie dokonał

zgodnie z wyżej wymienioną decyzją sprawdzenia zgodności charakterystyk i

parametrów partii 9 mm pistoletów wojskowych W. o numerach […] z założeniami

taktyczno - technicznymi i warunkami technicznymi oraz oceny przygotowania

producenta do produkcji seryjnej, a następnie podpisał sprawozdanie z

przeprowadzonych badań zdawczo - odbiorczych partii próbnej pistoletu

wojskowego W., w którym sformułowano wnioski, iż partia próbna 9 mm pistoletów

wojskowych W. została wykonana zgodnie z wymogami zawartymi w dokumentacji

technicznej, niezawodność działania broni, żywotność i wytrzymałość części

spełnia wymagania Tymczasowych Wymagań Technicznych, a przedsiębiorstwo P.

jest przygotowane do podjęcia produkcji seryjnej pistoletów W. - które to wnioski

nie polegały na prawdzie, ponieważ przeprowadzone w okresie od 01 października

1996 r. do 31 stycznia 1997 r. badania eksploatacyjno-wojskowe pistoletów W. o

numerach od […] wykazały, iż pistolety wojskowe W. były wykonane niezgodnie z

dokumentacja konstrukcyjną, posiadały niewłaściwą siłę nacisku na język spustowy

oraz przejawiały tendencję do zacinania się dochodzącą do 2,56 % strzałów i były

tożsame z wnioskami uzyskanymi podczas badań kwalifikacyjnych partii

prototypowej pistoletu wojskowego W., przeprowadzonych w dniach 12 czerwca

1995 r. - 07 lipca 1995 r., które miały być usunięte do dnia 30 września 1995 r., w

wyniku, czego firma „P.” Sp. z o.o. w 1996 r. uzyskała korzyść majątkową w kwocie

148 600 zł, czym działał na szkodę interesu publicznego,

tj. o popełnienie przestępstwa określonego w art. 231 § 2 k.k. w zb. z art. 271 § 3

k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k;

IV. cyw. A. S.

oskarżonego o to, że:

1/ „w bliżej nieustalonych dniach w okresie pomiędzy 22 marca a 31 maja 1996 r. w

Łodzi, będąc członkiem komisji wyznaczonej Decyzją Dyrektora Departamentu

[…]z dnia 22 marca 1996 r. do przeprowadzenia badań partii próbnej 9 mm

pistoletów wojskowych W., nie dopełnił ciążących na nim obowiązków,

poświadczając nieprawdę co do okoliczności mających znaczenia prawne, w celu

osiągnięcia korzyści majątkowej przez przedsiębiorstwo „P.” Spółka z o.o. , w ten

7

sposób, że wraz z przewodniczącym komisji oraz innymi członkami tej komisji tj.

ppłk K. W., ppłk W. S. oraz dwoma ustalonymi osobami nie dokonał zgodnie z

wyżej wymienioną decyzją sprawdzenia zgodności charakterystyk i parametrów

partii 9 mm pistoletów wojskowych W. o numerach od […] z założeniami taktyczno

– technicznymi oraz oceny przygotowania producenta do produkcji seryjnej, a

następnie podpisał sprawozdanie z przeprowadzonych badań zdawczo -

odbiorczych partii próbnej pistoletu wojskowego W., w którym sformułowano

wnioski, iż partia próbna 9 mm pistoletów wojskowych W. została wykonana

zgodnie z wymogami zawartymi w dokumentacji technicznej, niezawodność

działania broni, żywotność i wytrzymałość części spełnia wymagania

Tymczasowych Wymagań Technicznych, przedsiębiorstwo P. jest przygotowane do

podjęcia produkcji seryjnej pistoletów W., które to wnioski nie polegały na prawdzie,

ponieważ przeprowadzone w okresie od 01 października 1996 r. do 31 stycznia

1997 r. badania eksploatacyjno-wojskowe broni o numerach od […] wykazały, iż

pistolety wojskowe W. były wykonane niezgodnie z dokumentacją konstrukcyjną,

posiadały niewłaściwą siłę nacisku na język spustowy, przejawiały tendencję do

zacinania się dochodzące do 2,56 % strzałów i były tożsame z wnioskami

uzyskanymi podczas badań kwalifikacyjnych partii prototypowej pistoletu

wojskowego W., przeprowadzonych w dniach 12 czerwca 1995 r. - 07 lipca 1995 r.,

a które miały być usunięte do dnia 30 września 1995 r., w wyniku czego firma „P.”

Sp. z o.o. w 1996 r. uzyskała korzyść majątkową w kwocie 148 600 zł, czym działał

na szkodę interesu publicznego”,

tj. o popełnienie przestępstwa określonego w art. 231 § 2 k.k. w zb. z art. 271 § 3

k.k. w zw. z art. 21 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k.;

2/ „w dniu 14 sierpnia 1997 r. w Ł. pełniąc obowiązki prezesa przedsiębiorstwa „P."

Sp. z o.o., poświadczył w dokumencie nieprawdę co do okoliczności mających

znaczenia prawne, poprzez złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie w

postaci „Oświadczenia przedsiębiorstwa „P.” Spółka z o.o. 16 dotyczącego pistoletu

wojskowego W." wraz z ustaloną osobą z […] Rejonowego Przedstawicielstwa

Wojskowego, w którym poświadczył, że firma „P.” wprowadziła zalecenia i

propozycje wynikające ze „Sprawozdania z badań eksploatacyjno - wojskowych

partii próbnej” zatwierdzonego przez Zastępcę Szefa Sztabu Generalnego WP w

8

dniu 29 kwietnia 1997 r., które to okoliczności nie polegały na prawdzie, w

następstwie czego wymienione oświadczenie zostało przedłożone przez firmę „P.”

Spółka z o.o. wraz z ofertą za pismem z dnia 18.08.1997 r. do Departamentu […]

MON, w wyniku czego w dniu 15 września 1997 r. zawarto umowę o wartości 1 464

000,00 zł, na zakup pistoletu W.”,

tj. o popełnienie przestępstwa określonego w art. 271 § 3 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k.;

3/ „bliżej nieustalonego dnia, lecz nie później niż w dniu 28 lutego 2000 r. w Ł.

będąc Członkiem Zarządu/Zastępcą Prezesa przedsiębiorstwa „P.” Spółka z o.o.,

działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez wyżej wymienioną spółkę

wspólnie i porozumieniu z dwoma ustalonymi żołnierzami z […]. Rejonowego

Przedstawicielstwa Wojskowego opracował Kartę Zmian dokumentacji

konstrukcyjnej i Warunków Technicznych pistoletu W.”, która to w pozycji 28, pkt

2.2.5.6 dokonywała zmiany maksymalnej wartości siły nacisku na język spustowy

niezbędnej do oddania strzału z wartości określonej maksymalnie na 30 N, na

wartość określoną na 30 N + 30 % uzasadniając powyższą zmianę

doprowadzeniem do zgodności z Kryterium Technicznym Wyrobu – […]

zatwierdzonym decyzją Dyrektora Departamentu Rozwoju i Wdrożeń Ministerstwa

Obrony Narodowej z dnia 11 stycznia 1999 r. będąc do tego nieuprawnionym,

ponieważ zgodnie z § 2 ust. 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 czerwca

1994 r. w sprawie zakresu i trybu stosowania przepisów ustawy o badaniach i

certyfikacji do wyrobów produkowanych w kraju i importowanych wyłącznie na

potrzeby obronności i bezpieczeństwa państwa\ a także właściwości organów w

tych sprawach (Dz.U. nr 80 poz. 370) Kryterium Techniczne Wyrobu, jest innym

dokumentem normalizacyjnym, który stanowi podstawę - zgodnie z

Rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 lutego 1997 r. w sprawie

wyrobów specjalnych, które nie mogą być nabywane bez certyfikacji (Dz.U. nr 15,

poz. 87) - do oceny wyrobu specjalnego jakim jest pistolet W. i które to Kryterium

Techniczne Wyrobu było opracowane na podstawie dokumentacji techniczno-

konstrukcyjnej, zatwierdzonej do produkcji seryjnej przez Szefa Oddziału

[…]Ministerstwa Obrony Narodowej orzeczeniem 6 z dnia 31 maja 1996 r., w

wyniku czego przedsiębiorstwo „P.” uzyskało w latach 2000 - 2007 korzyść

majątkową w postaci zamówień publicznych na zakup pistoletów W.”,

9

tj. o popełnienie przestępstwa określonego w art. 231 § 2 k.k. w zb. z art. 21 § 2

k.k.;

Apelację od tego orzeczenia wniósł prokurator Wojskowej Prokuratury

Okręgowej i zarzucił:

„1/ obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 231 § 2 k.k. oraz art. 271 § 3

k.k., polegającą na uznaniu przez Sąd I instancji, że oskarżeni swoim zachowaniem

opisanym w sentencji aktu oskarżenia nie wyczerpali ustawowych znamion czynów

stypizowanych w tychże przepisach, podczas gdy prawidłowa ocena

zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a zwłaszcza zgromadzonych w

sprawie dokumentów daje podstawę do przyjęcia odmiennego wniosku,

2/ błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający

wpływ na jego treść, a polegający na przyjęciu przez Sąd I instancji, że badania

zdawczo - odbiorcze partii próbnej pistoletów W. odbywały się w odniesieniu do

wymagań zawartych w „Tymczasowych Wymaganiach Technicznych na wykonanie

i odbiór 9 mm pistoletu wojskowego […]", nie zaś w odniesieniu do „Założeń

Taktyczno -Technicznych na 9 mm pistolet wojskowy […]",

3/ obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, a

mianowicie art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k. i art. 424 § 1 k.p.k., poprzez ich wadliwe

zastosowanie i wydanie wyroku bez przeprowadzenia w uzasadnieniu

zaskarżonego orzeczenia dogłębnej oceny zebranego w toku postępowania

materiału dowodowego, w sytuacji występowania sprzeczności pomiędzy

zeznaniami świadków : [...] a wyjaśnieniami oskarżonych oraz nie wskazaniu przez

Sąd I instancji, które dowody uznał za wiarygodne, a którym takiej wiarygodności

odmówił oraz dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych,

4/ obrazę przepisu postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, a

mianowicie art. 391 § 1 k.p.k. polegającą na zaniechaniu odczytania i ujawnienia

przez Sąd I instancji na rozprawie poprzednio złożonego w postępowaniu

przygotowawczym o sygn. akt. Pg. Śl. …/07 przez świadka A. K. zeznania w

charakterze świadka, w sytuacji gdy świadek ten przesłuchany na rozprawie

głównej oświadczył, że pewnych okoliczności nie pamięta”.

10

Podnosząc te zarzuty apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy Wojskowemu Sądowi Okręgowemu do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy uznając apelację za nieuzasadnioną zważył, co następuje.

Apelacja, już pod względem formalnym, jest nieprawidłowa, bowiem

jednocześnie stawia zarzut obrazy prawa materialnego oraz przepisów

postępowania, gdy tymczasem kwestia prawidłowości wykładni i zastosowania

prawa materialnego staje się aktualna dopiero wówczas, gdy ustalenia faktyczne

zostały dokonane i nie kwestionuje się ich zasadności. Kolejność i wynikająca z niej

logika zarzutów powinna być zatem inna, bowiem dopiero wtedy, gdy zostanie

ustalone, iż prawo procesowe nie zostało naruszone i sąd prawidłowo ustalił stan

faktyczny sprawy, zasadny staje się zarzut prawidłowości z kwalifikacji prawnej

czynów.

To pierwsze zastrzeżenie pod adresem wniesionego przez prokuratora

środka odwoławczego; dalsze to bardzo ogólna, a miejscami chaotyczna i przez to

niezrozumiała argumentacja mająca potwierdzać postawione zarzuty apelacyjne.

Ten ostatni zarzut wynika z faktu, że autor apelacji do swoich rozważań nie

wprowadził żadnej systematyki, miesza poszczególne wątki sprawy oraz zarzuty,

przywołuje fragmenty bardzo specyficznej i specjalistycznej dokumentacji

technicznej (często posługując się jedynie jej symbolami) – bywa, że dosyć

przypadkowo, nie przyporządkowując jej treści do poszczególnych zarzutów albo

czyni to w sposób niezwykle ogólny, a przez to trudny do zweryfikowania. Mówiąc

wprost apelacja odbiega od wymogów, które powinien spełniać „podmiot fachowy”,

którym jest oskarżyciel publiczny.

W przeciwieństwie do tej wstępnej oceny apelacji (szczegóły w dalszej

części uzasadnienia) zaskarżony wyrok już na pierwszy ogląd wydaje się klarowny,

bowiem w sposób uporządkowany i systematyczny omawia wszystkie kwestie

związane z przedstawionymi oskarżonym zarzutami.

Wojskowy Sąd Okręgowy w swoich rozważaniach najpierw omówił i

wstępnie ocenił ogół zgromadzonych w sprawie dowodów, osobowych i w postaci

dokumentów, a następnie, w sposób szczegółowy, łącząc poszczególne czyny,

dokonał ich weryfikacji. Wyodrębnił zatem poszczególne wątki sprawy i omówił je

11

obszernie w sposób, który pozwala prześledzić tok rozumowania Sądu i ocenić

zasadność wyciągniętych wniosków.

Sąd Najwyższy uznaje za trafne ustalenia Sądu, a jego uzasadnienie za

przekonujące.

Ad. pkt. 2 apelacji (czyny zarzucane: płk. w st. spocz. M. K. i ppłk. K. W. pkt.

2 aktu oskarzenia).

Sformułowany w tym punkcie zarzut jest bardzo ogólny, nie podaje się

bowiem w nim jaki konkretnie przepis został naruszony, kiedy to miało miejsce oraz

jaki to mogło mieć wpływ na powstanie ewentualnej szkody, a jedynie stwierdza się,

iż Sąd I instancji dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na tym,

że „ badania zdawczo – odbiorcze pistoletu odbyły się w odniesieniu do wymagań

zawartych w „Tymczasowych Wymaganiach Technicznych (dalej TWT) na

wykonanie i odbiór 9 mm pistoletu wojskowego […]”, nie zaś w odniesieniu do

„Założeń Taktyczno Technicznych (dalej ZTT) na 9 mm pistolet wojskowy […].

Wskazanej kwestii Wojskowy Sąd Okręgowy poświęcił dużo uwagi, bowiem

rozważania jej dotyczące obejmują kilkanaście stron uzasadnienia. Na tym tle

argumentacja zawarta w środku odwoławczym jest powierzchowna i

niedostatecznie uzasadniona, bowiem przedstawia bardzo pobieżną i subiektywną

wersję zdarzeń będących przedmiotem osądu.

Przede wszystkim, jak już to zostało stwierdzone, postawiony w tym punkcie

apelacji zarzut oraz jego uzasadnienie są zbyt ogólne i nie uwzględniają szeregu

istotnych okoliczności, a mianowicie: Proces konstruowania pistoletu, a następnie

wdrażania go do użytku był długotrwały (ponad cztery lata) i w jego trakcie

powoływano szereg komisji (większość bez udziału oskarżonych), celem oceny

postępu prac oraz zgodności z założeniami konstrukcyjnymi i przydatnością broni.

Już ta, bezsporna okoliczność, którą jednak pominięto w apelacji, nie czyni

odpowiedzialności oskarżonych za czyny opisane w akcie oskarżenia oczywistą i

nie budzącą zasadniczych wręcz wątpliwości zwłaszcza, iż żaden z oskarżonych

(wykonawca dokumentu, czy asygnujący go) nie przesądzał ostatecznie o mocy

jego obowiązywania, bowiem był on jeszcze zatwierdzany (ostatecznie) przez

instancję zwierzchnią, wysoko usytuowaną w hierarchii wojska.

12

Trzeba też zauważyć, że oba opracowania, tj. ZTT i TWT, chociaż zostały

wykonane w Wojskowym Instytucie Technicznym, to różniły się dosyć znacznie

wymaganiami (parametrami), jakich oczekiwano od mającej być wyprodukowanej

broni, np. co do dopuszczalnej ilości zacięć pistoletu. (szerzej k. 46 – 47 wyroku).

W toku śledztwa nie wyjaśniono przyczyny tych rozbieżności.

Ponadto, jak ustalił Sąd, czemu autor apelacji gołosłownie zaprzecza, nie

było regulacji wartościującej te dokumenty, a zatem żaden z nich nie był

priorytetowy.

Wojskowy Sąd Okręgowy słusznie podniósł w zaskarżonym wyroku, że

realizacja projektu związanego z wyprodukowaniem nowego pistoletu dla wojska

przebiegała w kilku etapach, w ramach których przeprowadzane były szczegółowe

badania mające na celu bieżące monitorowanie postępu prac. Były to: badania

kwalifikacyjne partii prototypowej i związane z nimi badania odbiorcze

wyprodukowanej broni oraz badania eksploatacyjne. Do tych badań powoływane

były zespoły specjalistów, które działały w oparciu o odrębne i indywidualne

programy, ale również kierowały się wymogami zawartymi w programach zawartych

w TWT i ZTT. Ustaleniom tym apelacja nie zaprzeczyła, tym samym postawiony w

niej w pkt. 2 zarzut jest nieuzasadniony.

Ad. pkt 3 apelacji - brak w zaskarżonym wyroku dogłębnej oceny dowodów z

zeznań wymienionych w niej świadków.

Również i w tym przypadku uzasadnienie tego zarzutu jest bardzo

lakoniczne i mało konkretne (za wyjątkiem zeznań Z. S.), bowiem poświęcono mu

zaledwie kilka bardzo ogólnych zdań, które sprowadzały się do konstatacji, że

według oceny tych świadków wynik badań pistoletu dyskwalifikował tę broń, jako

niespełniającą wszystkich założonych standardów (patrz k. 11 apelacji).

Analizując postawiony w apelacji zarzut należy na wstępie zauważyć (co

zdaniem Sądu Najwyższego potwierdza wyrażony wcześniej pogląd o daleko

idącym nieuporządkowaniu środka odwoławczego), że w zarzucie apelacji

wskazano, iż Sąd nie ocenił zeznań 9 świadków, zaś w uzasadnieniu, w części

dotyczącej tych osób argumentacji, mowa jest jedynie o 4 świadkach (k. 11).

Ponadto, autor apelacji oceniając wartość procesową poszczególnych

dowodów wyraźnie wskazał na „prymat” dowodów z dokumentów (patrz zarzut

13

pierwszy apelacji), a nie zeznań świadków, którzy w znaczącej liczbie nie mieli

bezpośredniego kontaktu z projektowaniem pistoletów, ani ich testowaniem.

Podobne założenie przyjął Sąd rozpoznający sprawę, który wyraził pogląd i

uzasadnił go (k. 43 i dalsze), że szczególne znaczenie przy ustalaniu stanu

faktycznego miały dokumenty, a zeznania świadków jedynie „walor pomocniczy”.

Taką ocenę tych dowodów Sąd Najwyższy akceptuje, wynikała ona bowiem z

następujących okoliczności:

W sprawie, jak słusznie podkreślił Sąd, świadkami były bądź osoby

bezpośrednio związane z konstruowaniem broni, jej weryfikacją (głównie polegała

ona na „przestrzeliwaniu” pistoletów), bądź „osoby zajmujące eksponowane

stanowiska w strukturach MON”. Pierwsi ze świadków w wielu przypadkach

opracowywali sprawozdania z przeprowadzanych badań. Było ich wiele i zawierały

one szczegółowe opisanie postępu prac nad bronią ze wskazaniem, w jakim

zakresie jej wymogi konstrukcyjne niezgodne były m. inn. z Założeniami Taktyczno

– Technicznymi. Poza tym każde takie sprawozdanie zawierało wytyczne

wskazujące na niezbędne poprawki i uzupełnienia, które należało uwzględnić w

toku dalszych prac, przy czym kolejne sprawozdania zawierały nie tylko bieżącą

ocenę testowanych pistoletów, ale również odnosiły się do wytkniętych wcześniej

niedoskonałości wraz z ustosunkowaniem się, czy wcześniej wykazane braki, czy

niesprawności, zostały usunięte.

Zagadnieniom tym Wojskowy Sąd Okręgowy poświecił wiele miejsca w

uzasadnieniu swojego orzeczenia (k. 2 – 19) omawiając i oceniając oraz wskazując

konkretnie kiedy i jakie badania zostały przeprowadzone, kto w nich uczestniczył ,

jak również wnioski wysnute na podstawie tych dokumentów.

Przeciwstawienie się tej obszernej argumentacji w apelacji przez ogólne

tylko stwierdzenie, że badania zdawczo - odbiorcze partii próbnej pistoletów oparto

wyłącznie o wymagania zawarte w dokumencie o nazwie „Tymczasowe

Wymagania Techniczne”, jest całkowicie nieuzasadnione. Tym samym, jako

bezpodstawny należało uznać zarzut obrazy art. 7 k.p.k., 410 k.p.k. i art. 424 § 1

k.p.k. Należy też podkreślić, że autor apelacji, wbrew treści art. 438 pkt 2 k.p.k.,

stawiając zaskarżonemu orzeczeniu zarzut obrazy przepisów postępowania, nie

wykazał jaki mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia.

14

Jak już zaznaczono wyżej, jedynym świadkiem oskarżenia, któremu w

apelacji poświecono nieco więcej uwagi, niż pozostałym, był Z. S., który miał

zeznać, że nie wszyscy członkowie komisji zdawczo – odbiorczej w trakcie

testowania pistoletów na poligonie strzelali z broni (wskazuje się oskarżonego A.

S.), a mimo to protokół końcowy stwierdzający, że broń działała „bez zacięć” został

podpisany przez wszystkich. Zeznania te, które zresztą są we fragmentach

cytowane w apelacji (k. 14) nie są jednoznaczne. W innym bowiem miejscu

świadek zeznaje odmiennie twierdząc, że „wszyscy członkowie komisji (również Z.

S. – uwaga SN) strzelali z pistoletów (i pili alkohol). Autor apelacji wątku

związanego a alkoholem nie rozwija, nie wiadomo zatem, czy miał on wpływ na

ostateczną treścią sprawozdania, ani nawet, czy działo się to na poligonie, bowiem

na tę okoliczność świadek stwierdził jedynie, iż „wieczorem w hotelu… wspólnie

spożywaliśmy wódkę…”. Jedno jest natomiast pewne, co zresztą ujawniło się na

rozprawie, a mianowicie, że wymieniony świadek, jak sam zeznał, szczegółowo nie

analizował sprawozdania, zdając się na innych członków komisji, których uznawał

za specjalistów od broni palnej.

Należy podkreślić, że ten wątek sprawy, jak i inne związane z zeznaniami

świadków Wojskowy Sąd Okręgowy analizował przez pryzmat wyjaśnień

oskarżonych, którym dał wiarę, szczegółowo uzasadniając swoje stanowisko.

Drugą grupę świadków, a mianowicie wyższą kadrę dowódczą, Wojskowy

Sąd Okręgowy określił, jako quasi - biegłych. Świadkowie ci nie uczestniczyli w

żaden sposób ani w konstruowaniu broni, ani jej testowaniu. Posiadali wiedzę w

określonych, ściśle specjalistycznych dziedzinach i w oparciu o nią , mimo że byli

świadkami, a nie biegłymi, mieli odpowiadać na stawiane im przez

przesłuchujących pytania. Przesłuchania te, o czym niżej, przebiegały w sposób

szczególny.

Zarzut 4 – obraza art. 391 § 1 k.p.k. polegająca na zaniechaniu odczytania

na rozprawie zeznań świadka A. K., złożonych w toku postępowania

przygotowawczego w dniu 13 sierpnia 2008 r.

Zarzut ten jest słuszny, ale jego autor, poza sformułowaniem go, ani słowem nie

próbował uzasadnić, a w szczególności wykazać, że obraza wskazanego przepisu

mogła mieć wpływ na treść zapadłego orzeczenia.

15

Sąd Najwyższy nie dopatruje się takiego wpływu.

Złożone w dniu 13 sierpnia 2008 r. zeznania świadka A. K. są bardzo krótkie,

kilkuzdaniowe, a wyeksponowany przez prokuratora w apelacji ich fragment,

sprowadza się wyłącznie do enigmatycznego stwierdzenia, że zdaniem świadka

sprawozdanie z wyników badań okresowych pistoletów, z uwagi na „ brak wyników

z badań wymaganych „Kryterium Technicznym Wyrobu […]”, nie może być

miarodajne.

W ocenie Sądu Najwyższego przywołane zeznania były uzupełnieniem

innych, złożonych wcześniej tj. 10 marca 2008 r. Wówczas to świadek obszernie

zeznawał, szczegółowo opisując jakie kryteria należało uwzględnić oceniając

sprawność pistoletu. Stwierdził (na podstawie dokumentów – uwaga SN), że

opracowane Kryteria Techniczne Wyrobu (KTW) nie zawsze były zgodne z

obowiązującymi normami.

Z apelacji nie wynika kto owe Kryteria opracowywał.

Zeznania wymienionego świadka z dnia 10 marca 2008 r. Wojskowy Sąd

Okręgowy odczytał, zgodnie z treścią art. 391 k.p.k. Ustosunkowując się do nich . K.

podał, że jego zeznania miały charakter teoretyczny, bowiem nie uczestniczył w

żadnych testach praktycznych związanych z testowaniem broni.

Ponadto zeznał, co potwierdza tezę Sądu, że wielu świadków zajmujących

ważne stanowiska w strukturze MON (świadek był szefem Oddziału […] ) de facto

przesłuchiwanych było w charakterze quasi biegłego. Przesłuchania te odbywały

się w szczególny i niedopuszczalny prawem sposób.

Świadek zeznał bowiem, iż przesłuchujący go „nie przedstawił mu, co jest

przedmiotem sprawy”, a „w momencie kiedy uchylałem się od odpowiedzi, zagroził

mi, że uchylanie się od odpowiedzi jest karalne ze względu na pełnioną przeze

mnie funkcję”.

Na marginesie należy dodać, że żadna ze stron nie wnosiła o uzupełnienie

przewodu sądowego.

Nie kwestionując prawidłowości ustaleń faktycznych w zaskarżonym

apelacją wyroku, kwestia niewyczerpania przez oskarżonych znamion zarzucanych

im czynów, staje się bezprzedmiotowa. Nie ma potrzeby rozwijania tego wątku,

16

zwłaszcza w sytuacji, w której Wojskowy Sąd Okręgowy obszernie się do niej

odniósł w swoim orzeczeniu.

Sąd Najwyższy uznaje za celowe i konieczne zwrócenie uwagi na jeszcze

dwa, pominięte w apelacji zagadnienia.

Po pierwsze. Pomimo deklaracji, że apelacja dotyczy całego wyroku, nie

zostały zaskarżone dwa czyny zarzucane A. S., opisane w pkt. 2 i 3 aktu

oskarżenia. Pierwszy z nich miał wyczerpywać dyspozycję art.271 § 3 k.k.,

natomiast drugi art. 231 § 2 k.k. Oba te przestępstwa miały być popełnione w

formie kwalifikowanej, przez to, że sprawca działał w celu osiągnięcia korzyści

majątkowej.

Oba zarzucane czyny, w ocenie Sądu Najwyższego, są niedookreślone,

bowiem nie wynika z nich, że takie pobudki działanie rzeczywiście miały miejsce.

W przypadku czynu 2 w ogóle nie ma mowy o osiągnięciu korzyści przez

kogokolwiek, a w czynie 3 , chociaż stwierdzono, że korzyść miała uzyskać spółka

PREXER, to jednak nie określono jej wysokości, nawet w przybliżeniu.

Druga uwaga związana jest z wystąpieniem prokuratora przed Sądem

Najwyższym, który za główny zarzut pod adresem oskarżonych uznał to, że

pistolety opracowane przez nich konstrukcyjnie, przetestowane i ostatecznie

wyprodukowane, okazały się nieprzydatne dla potrzeb wojska.

Odnosząc się do tej kwestii trzeba przede wszystkim stwierdzić, że

zagadnienie to nie było przedmiotem zarzutów przedstawionych oskarżonym, a

więc Sąd nie musiał dociekać, czy pistolety były” dobre”, czy „złe”, a ponadto należy

zauważyć, iż owa broń jest od wielu lat na wyposażeniu wojska i jak dotąd nie ma

żadnych informacji, że może być wymieniona na inny jej rodzaj.

Utrzymując zaskarżony wyrok w mocy, co oczywiste, dotyczył on również

rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów procesu kwestionowanych przez obrońcę A.

S.

Rozstrzygając o kosztach, Sąd na podstawie art. 632 pkt 2 k.p.k. oraz art.

633 k.p.k. orzekł, że przypadającą na osk. A. S. ¼ tych kosztów ponosi Skarb

Państwa. Podobnie orzekł w odniesieniu do pozostałych uniewinnionych,

obciążając Skarb Państwa ¼ kosztów na nich przypadających.

17

Na to postanowienie obrońca A. S. złożył zażalenie, w którym zarzucił

rażące naruszenie art. 632 pkt 2 k.p.k. „przez orzeczenie, że Skarb Państwa ponosi

koszty w określonych częściach, a nie w stosunku do każdego z uniewinnionych w

całości w sprawie” oraz art. 633 k.p.k. przez wskazanie tego przepisu jako

podstawy rozstrzygnięcia.

W związku z przytoczonymi zarzutami obrońca wniósł o zmianę

postanowienia o kosztach w stosunku do A. S. przez orzeczenie, że na podstawie

art. 632 pkt 2 k.p.k. koszty procesu ponosi Skarb Państwa.

W uzasadnieniu zażalenia, jego autor, stwierdził, że podjęte przez Sąd

rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów „stwarza niepewność m.in. co do tego czy

konsekwencją nie będzie ponoszenie kosztów w pozostałej części ¾ przez

uniewinnionego oskarżonego…”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wojskowy Sąd Okręgowy swoje orzeczenie o kosztach oparł o dwa przepisy,

art. 632 pkt. 2 k.p.k. stwierdzający, że w razie uniewinnienia oskarżonego, w

sprawach z oskarżenia publicznego koszty procesu ponosi Skarb Państwa oraz art.

633 k.p.k. stanowiący, że koszty procesu przypadające od kilku oskarżonych

zasądza się od każdego z nich według zasad słuszności, mając w szczególności na

względzie koszty związane ze sprawą każdego z nich.

Z porównania tych przepisów wynika, że pierwszy z nich dotyczy sytuacji, w

której oskarżony (oskarżeni) został uniewinniony, zaś w drugim, że kilku z nich

zostało skazanych, a zatem orzekając o kosztach procesu sąd powinien je

zróżnicować, mając w szczególności na uwadze okoliczności wskazane w tym

przepisie (zasada słuszności).

W rozpoznawanej sprawie wszyscy oskarżeni zostali uniewinnieni, a zatem

przypadającymi na każdego z nich kosztami procesu powinien był być „obciążony”

Skarb Państwa.

Wojskowy Sąd Okręgowy orzekając o kosztach procesu przepis ten powołał

oraz dodatkowo (niepotrzebnie) również art. 633 k.p.k.

Błąd ten nie miał jednak i nie może mieć żadnego wpływu na treść

rozstrzygnięcia odnośnie kosztów procesu związanych z osk. A. S., bowiem jest

ono jasne i nie nasuwa żadnych wątpliwości, tym samym niebezpieczeństwo, że

18

wymieniony oskarżony mógłby ponosić koszty przypadające na współoskarżonych

jest nierealne, zwłaszcza że je również „będzie ponosił” Skarb Państwa.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, orzeczono, jak na wstępie.

kc