WO 17/15

Sygn. akt: WO 17/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 listopada 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Wiesław Błuś (przewodniczący)

SSN Jerzy Steckiewicz

SSN Andrzej Tomczyk (sprawozdawca)

Protokolant Marcin Szlaga

przy udziale prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej płk. Zbigniewa

Badelskiego,

w sprawie W. G., po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na posiedzeniu w dniu 26

listopada 2015 r. wniosku prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej o

wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgu

Wojskowego w B. z dnia 15 stycznia 1982 r.,

1. wznawia postępowanie w sprawie W. G. zakończone

prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgu Wojskowego w B. z dnia

15 stycznia 1982 r.;

2. uchyla zaskarżony wyrok i na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.

umarza postępowanie w sprawie;

3. kosztami procesu obciąża Skarb Państwa.

2

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 15 stycznia 1982 r. Sąd Okręgu Wojskowego w B. uznał W.

G. za winnego dopuszczenia się czynu zakwalifikowanego z art. 304 § 1 k.k. z 1969

r., polegającego na tym, że „od 13 grudnia 1981 r., mimo wprowadzenia stanu

wojennego nie stawił się do służby w Komendzie Zawodowej Straży Pożarnej w O.,

lecz z zamiarem trwałego uchylania się od tej służby pozostawał w miejscu

swojego zamieszkania do dnia 29 grudnia 1981 r., kiedy to został zatrzymany przez

funkcjonariuszy MO.

Za tak opisane i zakwalifikowane przestępstwo Sąd ten wymierzył mu:

a) na podstawie art. 304 § 1 k.k. z 1969 r. w zw. z art. 4 ust. 1 dekretu z dnia 12

grudnia 1981 r. o postępowaniach szczególnych w sprawach o przestępstwa

i wykroczenia w czasie obowiązywania stanu wojennego (Dz.U. Nr 29, poz.

156; dalej: dekret o postępowaniach szczególnych) karę 3 lat pozbawienia

wolności;

b) na podstawie art. 4 ust. 4 dekretu o postępowaniach szczególnych karę

dodatkową pozbawienia praw publicznych na okres 2 lat.

Orzekł też o kosztach postępowania, w tym o opłatach, a nadto określił

początek odbywania orzeczonej kary pozbawienia wolności na dzień 29 grudnia

1981 r.

Wyrok ten zapadł w postępowaniu doraźnym (rozdział I dekretu o

postępowaniach szczególnych), tym samym uprawomocnił się w dniu wydania (art.

1 ust. 1 pkt 1 i art. 13 ust. 3 dekretu o postepowaniach szczególnych).

W dniu 26 października 2015 r. do Sądu Najwyższego – Izby Wojskowej

wpłynął wniosek prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej o wznowienie

postępowania zakończonego opisanym wyrokiem, w którym zawarto żądanie

wznowienia postępowania w sprawie W. G. oraz uchylenia zaskarżonego wyroku i

umorzenia postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. Jako podstawę

wniosku skarżący wskazał art. 540 § 2 k.p.k. w zw. z art. 542 § 1 k.p.k. w zw. z art.

547 § 3 k.p.k. i art. 673 k.p.k.

3

W uzasadnieniu tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia podniesiono, że

do żądania wznowienia postępowania w tej sprawie upoważnia analiza jej akt

(SoW ../82 Sądu Okręgu Wojskowego w B.) w powiązaniu z treścią wyroku

Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2011 r. (sygn. K. 35/98), który „…uznał

m.in. za niezgodny z Konstytucją dekret z dnia 12 grudnia 1981 r. o

postępowaniach szczególnych”. Jak dalej wywiódł skarżący „dekret ten zawierał

szereg przepisów naruszających konstytucyjne prawa i wolności obywateli. Były to

przepisy proceduralne, wprowadzające tryb doraźny, na gruncie których sąd

obowiązany był orzekać w każdym przypadku środek zapobiegawczy w postaci

tymczasowego aresztowania oraz pozbawiać oskarżonego prawa do zaskarżenia

wyroku zwyczajnym środkiem odwoławczym. Dekret ten zawierał także normy

materialnoprawne zaostrzające kary wymierzane w postępowaniach karnych oraz

obligujące sąd do orzekania kary dodatkowej pozbawienia praw publicznych”.

Cytowane okoliczności – zdaniem skarżącego – przesądzają, że podstawa

wniosku oraz zawarte w nim żądania są uzasadnione mimo nieobjęcia podstawy

skazania – art. 304 § 1 k.k. z 1969 r. przywoływanym wyrokiem Trybunału

Konstytucyjnego. Powołał się też na dotychczasowe orzecznictwo Sądu

Najwyższego w podobnych sprawach.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek o wznowienie postępowania uznać należy za zasadny. Jak wynika

bowiem z jednolitego orzecznictwa Sądu Najwyższego Izby Wojskowej, fakt

nieobjęcia przywoływanym w uzasadnieniu wniosku wyrokiem Trybunału

Konstytucyjnego przepisów uchwały Rady Państwa z dnia 12 grudnia 1981 r. w

sprawie wprowadzenia stanu wojennego ze względu na bezpieczeństwo państwa

(Dz.U. Nr 29, poz. 155), którymi rozszerzono zakres odpowiedzialności karnej osób

pełniących służbę w obronie cywilnej lub w jednostkach zmilitaryzowanych według

przepisów odnoszących się do żołnierzy w czynnej służbie wojskowej, a in concreto

podstawy skazania W. G. – art. 304 § 1 k.k., nie może powodować utraty z pola

widzenia, że postępowanie w sprawie toczyło się w reżymie postępowania

doraźnego ze wszystkimi jego konsekwencjami, że w podstawach wymiaru kar:

zasadniczej i dodatkowej Sąd pierwszej instancji powołał przepisy dekretu o

4

postępowaniach szczególnych – dekretu uznanego przez Trybunał Konstytucyjny

za niezgodny z Konstytucją. Nie ulega więc wątpliwości, że Sąd Okręgu

Wojskowego w B., wydając zaskarżony wyrok, stosował przepisy uznane za

niezgodne z Konstytucją i tym samym orzeczenie to „wydane zostało” również na

podstawie takich przepisów. Powoduje to, że przesłanka z art. 540 § 2 k.p.k. w

rozpoznawanej sprawie zaistniała, a taka konstatacja obligowała Sąd Najwyższy do

uwzględnienia wniosku prokuratora.

Z przytoczonych więc powodów orzeczono jak na wstępie.

kc