IV CNP 13/15

Sygn. akt IV CNP 13/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 grudnia 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Antoni Górski (przewodniczący)

SSN Jan Górowski

SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi strony pozwanej

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku

Sądu Okręgowego w G.

z dnia 8 stycznia 2013 r.,

w sprawie z powództwa A. S., T. S.

i M. P.

przeciwko Gminie Miasta G.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 2 grudnia 2015 r.,

1. oddala skargę,

2. zasądza od pozwanej na rzecz powodów kwotę 1200

(jeden tysiąc dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego w postępowaniu przed Sądem Najwyższym.

2

UZASADNIENIE

Powodowie, po sprecyzowaniu żądania, domagali się zasądzenia

od Gminy Miasta G. kwoty 25.258 zł tytułem wynagrodzenia za korzystanie bez

tytułu prawnego z nieruchomości, której byli współwłaścicielami. Wyrokiem z dnia

18 listopada 2011 r. Sąd Rejonowy w G. zasądził na ich rzecz, solidarnie, kwotę

24.292,75 zł, oddalił powództwo co do kwoty 965,25 zł, umorzył w pozostałej części

postępowanie i orzekł o kosztach procesu. W motywach rozstrzygnięcia Sąd

Rejonowy ustalił, że w dniu 12 grudnia 1960 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady

Narodowej w G. wydało orzeczenie o wywłaszczeniu na rzecz Państwa – Dyrekcji

Budowy Osiedli Robotniczych w G. nieruchomości o powierzchni 5992 m2

wpisanej

w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w G. tom […] karta […] część parceli 314,

stanowiącej współwłasność poprzedników prawnych powodów. Następnie,

postanowieniem z dnia 14 września 1973 r. Prezydium WRN sprostowało

orzeczenie z dnia 12 grudnia w ten sposób, że zamiast nieruchomości

o powierzchni „5992 m2

wpisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w G.

tom […] karta […] część parceli 314” wpisano „2427 m2

położonej w G. przy ul. B.

i W. nr […] wpisanej w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego w G.

wykaz […] G. parcele nr 571/314 i 572/314”. Działki gruntu opisane

w postanowieniu o sprostowaniu są usytuowane w innym miejscu niż

nieruchomość objęta orzeczeniem z 12 grudnia 1960 r., tymczasem na tej

nieruchomości urządzono trawniki, boisko, piaskownicę a także drogi dojazdowe

do budynków, a Skarb Państwa został wpisany do księgi wieczystej jako właściciel.

Następnie, w wyniku decyzji komunalizacyjnej z dnia 7 kwietnia 1991 r. nr […],

własność została potwierdzona na rzecz pozwanego - Gminę Miasta G. W ocenie

Sądu Okręgowego, pozwany w okresie od 1 lutego 1997 r. do 31 stycznia 1998 r.

był samoistnym posiadaczem nieruchomości - stanowiącej współwłasność

powodów - w złej wierze, był zatem zobowiązany do uiszczenia na ich rzecz

wynagrodzenia za bezumowne korzystanie, które Sąd, korzystając z opinii biegłego

ustalił na kwotę 25.258 zł. Uznając tę kwotę za uzasadnioną, Sąd objął jednak

rozstrzygnięciem kwotę niższą z uwagi na skuteczny, co do okresu od 1 do 14

lutego 1997 r., zarzut przedawnienia roszczenia.

3

Apelacja pozwanego od tego wyroku została oddalona wyrokiem Sądu

Okręgowego w G. z dnia 8 stycznia 2013 r. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia

faktyczne Sądu pierwszej instancji i ich ocenę prawną. Wskazał, że powodowie

w toku procesu obalili domniemanie wynikające z art. 3 ustawy o księgach

wieczystych i hipotece, wykazali bowiem, że pozwany nie jest właścicielem

nieruchomości. Stwierdził, że decyzja komunalizacyjna jako powielająca

mechanicznie wpisy dotyczące własności, faktycznie nie objęła nieruchomości,

której powodowie byli współwłaścicielami, albowiem ich nieruchomość nie była

wywłaszczona.

Od wyroku Sądu Okręgowego pozwany złożył skargę o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego rozstrzygnięcia. Wywiódł, że Sąd naruszył

zasadę/obowiązek uwzględniania przez sądy powszechne skutków

prawnych decyzji administracyjnych przez co orzekł sprzecznie z ostateczną

prawomocną decyzją komunalizacyjną, na podstawie której skarżący pozostaje

właścicielem nieruchomości objętej żądaniem. Jako naruszone wskazał art. 2 § 3

k.p.c. i art. 16 § 1 k.p.a. Zarzucił nadto naruszenie art. 118 k.c. przez

nieuwzględnienie przedawnienia w odniesieniu do dalszej części roszczenia

i wykazując, że zasądzoną kwotę uiścił na rzecz pozwanych, domagał się

stwierdzenia niezgodności wyroku Sądu Okręgowego z prawem.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzuty skarżącego koncentrujące się na pominięciu przez Sąd Okręgowy

kwestii związania decyzją administracyjną są bezprzedmiotowe, ponieważ

decyzją nr 370 z dnia 27 lipca 2012 r. znak […], Minister Administracji i Cyfryzacji

stwierdził nieważność decyzji komunalizacyjnej Wojewody […] z dnia 17 kwietnia

1991 r. znak […]; decyzja ta stała się ostateczna w dniu 20 września 2012 r., co

wynika z nadanej jej klauzuli ostateczności. Stwierdzenie nieważności decyzji

administracyjnej ma moc wsteczną i eliminuje jej skutki prawne, tak jakby w ogóle

nie została ona podjęta. W tej sytuacji te zarzuty naruszenia prawa, które skarżący

wiązał ze skutkami decyzji komunalizacyjnej stanowiącej podstawę wpisu w

księdze wieczystej prawa własności na jego rzecz, jako bezprzedmiotowe,

uchylają spod rozważań Sądu Najwyższego.

4

Zarzut naruszenia art. 118 k.c nie został należycie uzasadniony, przy czym

nie jest jasne jakie okoliczności mają wskazywać brak zastosowania przez sąd tego

przepisu w odniesieniu do ostatecznie zasądzonego roszczenia. Powodowie

realizowali roszczenie o zapłatę za bezumowne korzystanie z nieruchomości

za oznaczony okres czasu. Okoliczność, że kwota tego roszczenia, związanego

z korzystaniem z nieruchomości w oznaczonym przedziale czasowym, w toku

procesu ulegała zmianie i w związku z tym doszło do zmiany żądania w zakresie

kwoty, nie prowadzi do wniosku o przedawnieniu roszczenia w części

przewyższającej kwotę pierwotnie dochodzoną (por. wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 6 kwietnia 2011 r. I CSK 684/09 nie publ.). Jeżeli natomiast stanowisko

skarżącego o przedawnieniu wiązać z faktem, w jakimś sensie podmiotowego

rozszerzenia żądania, ponieważ powodowie ostatecznie, z powołaniem się

na art. 209 k.c., domagali się zapłaty za korzystanie z całej nieruchomości, mimo

że pierwotnie ich żądanie wiązało się tylko z należnością obliczoną stosowanie

do ich udziału w nieruchomości, to i takie uzasadnienie zarzutu skargi naruszenia

art. 118 k.c. nie wpływa na rozstrzygnięcie. Przypomnieć bowiem należy,

że Sąd Najwyższy jest związany podstawami skargi i rozpoznaje ją w granicach

zaskarżenia (art. 42412

w związku z art. 39813

§ 1 k.p.c.). Tymczasem, ocena

trafności tak uzasadnionego zarzutu wymagałaby rozważenia czy nie doszło

do niezgodności wyroku z innymi, niepowołanymi jednak w skardze, innymi

przepisami prawa tak materialnego jak i procesowego. Tak więc zarzut naruszenia

zaledwie art. 118 k.c., przy przytoczonym wyżej uzasadnieniu tego zarzutu, był

daleko niewystarczający do podjęcia przez Sąd Najwyższy kontroli wyroku Sądu

Okręgowego w trybie art. 4241

k.p.c.

Z tych też względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 42411

§ 1 orzekł,

jak w sentencji.

O kosztach postępowania przed Sądem Najwyższym orzeczono

na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w związku z art. 101 § 1, art. 391 § 1

i art. 39821

k.p.c. oraz § 6 pkt i § 12 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców

prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej

5

udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn.: Dz. U.

z 2013 r., poz. 490).

eb