SNO 75/15

Sygn. akt SNO 75/15

UCHWAŁA

Dnia 1 grudnia 2015 r.

Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny w składzie:

SSN Andrzej Stępka (przewodniczący)

SSN Jacek Gudowski

SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca)

Protokolant Katarzyna Wojnicka

w sprawie J. G.

sędziego Sądu Okręgowego

po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 1 grudnia 2015 r.,

zażalenia, wniesionego przez sędziego

na uchwałę Sądu Apelacyjnego - Sądu Dyscyplinarnego w […]

z dnia 14 września 2015 r.,

w przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej .

uchwalił:

uchylić zaskarżoną uchwałę i przekazać sprawę Sądowi

Apelacyjnemu - Sądowi Dyscyplinarnemu w […] do ponownego

rozpoznania.

UZASADNIENIE

Uchwałą z dnia 14 września 2015 r. Sąd Dyscyplinarny - Sąd Apelacyjny, po

rozpoznaniu wniosku Prokuratora Rejonowego w […], na podstawie art. 80 § 2c

ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (jedn. tekst:

Dz.U. z 2015 r., poz. 133 ze zm. – dalej: „p.u.s.p.”), zezwolił na pociągnięcie do

odpowiedzialności karnej sędziego Sądu Okręgowego w […] J. G. za czyn

polegający na tym, że w dniu 2 listopada 2014 r. w miejscowości […]na

2

skrzyżowaniu drogi krajowej […] nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w

ruchu drogowym w ten sposób, że jadąc jako kierujący samochodem osobowym

marki Honda Civic niedostatecznie obserwował przedpole jazdy w wyniku czego nie

ustąpił pierwszeństwa kierującemu samochodem osobowym marki Fiat Punto T. N.

na skutek czego pasażerka samochodu Fiat Punto A. N. doznała obrażeń ciała w

postaci stłuczenia głowy, zwichnięcia barku lewego ze złamaniem guzka większego

kości ramiennej oraz niedowładu nerwu promieniowego lewego skutkującego

naruszeniem czynności narządu ciała na okres powyżej 7 dni, tj. przestępstwa z art.

177 § 1 k.k.

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny ustalił, oprócz szczegółowych

okoliczności przebiegu wypadku drogowego, do którego doszło w dniu 2 listopada

2014 r., że J. G. jest sędzią Sądu Okręgowego, gdzie pełni funkcję […]. Jest sędzią

zaangażowanym, sumiennym i dobrym organizatorem pracy, a Wydział, którym

kieruje osiąga bardzo dobre wyniki. Jest on osobą bezkonfliktową, koleżeńską o

wysokiej kulturze osobistej. W dniu 11 września 2015 r. sędzia J. G. zawarł z

pokrzywdzoną ugodę i zapłacił A. N. kwotę 20 000 zł tytułem zadośćuczynienia i

uszczerbku na zdrowiu wywołanego wypadkiem komunikacyjnym. W ugodzie

określono, że świadczenie wypłacone pokrzywdzonej z tytułu ugody nie zamyka jej

drogi do dochodzenia roszczeń o zadośćuczynienie przeciwko PZU, u którego J. G.

miał wykupioną polisę dla posiadanego pojazdu. W ugodzie zawarto też

oświadczenie pokrzywdzonej, że wyraża ona zgodę na zawarcie ugody, iż wybacza

sprawcy J. G. oraz wnosi o umorzenie postępowania przygotowawczego. Ugoda

zawiera też pokwitowanie wypłaconej kwoty.

W ocenie Sądu Dyscyplinarnego - Sądu Apelacyjnego, ustalony na

podstawie akt głównych Prokuratury Rejonowej o sygn. akt Ds. …/14 stan

faktyczny nie budził wątpliwości. Nie budzi także wątpliwości, że J. G., kierujący

samochodem marki Honda Civic, naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu

drogowym poprzez nieudzielenie pierwszeństwa na prawidłowo oznakowanym

skrzyżowaniu (znakiem drogowym A-7 - „ustąp pierwszeństwa”), poruszając się

drogą podporządkowaną, nie ustąpił pierwszeństwa kierującemu Fiatem Punto

poruszającemu się drogą z pierwszeństwem przejazdu. W wyniku zderzenia

pojazdów A. N. doznała obrażeń skutkujących naruszeniem czynności narządów

3

ciała na okres powyżej siedmiu dni. Zostały więc wyczerpane znamiona

przestępstwa określone w art.177 § 1 k.k.

Sąd Dyscyplinarny – Sąd Apelacyjny uznał, że zachodzi dostatecznie

uzasadnione podejrzenie popełnienia przez sędziego przestępstwa, o którym mowa

w art. 80 § 2c p.u.s.p., w odniesieniu do czynu zabronionego, którego dotyczył

wniosek prokuratora. Przyjął, że ocena, czy stopień społecznej szkodliwości czynu

jest większy od znikomego powinna być dokonana przez organ wydający

merytoryczne rozstrzygnięcie. Dopiero po uzyskaniu zgody sądu dyscyplinarnego

na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej zaistnieją przesłanki do

kontynuowania postępowania dowodowego i po przesłuchaniu drugiego uczestnika

zdarzenia drogowego, prokurator dokonana pełnej, także w oparciu o informacje

uzyskane od sprawcy, oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu. Natomiast

okoliczności związane z zachowaniem J. G. po wypadku i podejmowane przez

niego działania mogą też skłonić prokuratora do złożenia wniosku o warunkowe

umorzenie postępowania, bądź Sąd rozpoznający sprawę może zastosować

instytucję określoną w art. 59a § 1 k.k. Okoliczności te mogą być także znaczące

dla przyszłego ewentualnego postępowania dyscyplinarnego.

Uchwała została zaskarżona zażaleniem przez sędziego J. G., który zarzucił

naruszenie art. 80 § 2c p.u.s.p. oraz art. 177 § 1 k.k. poprzez przyjęcie, że

zaistniały przesłanki warunkujące zezwolenie na jego pociągnięcie do

odpowiedzialności karnej oraz naruszenie art. 424 § 1 k.p.k. poprzez jego

niezastosowanie i zaniechanie wskazania szczegółowych przesłanek zaskarżonej

uchwały. W uzasadnieniu zażalenia skarżący, nie kwestionując dokonanych ustaleń

faktycznych, zarzucił nierozważenie przez Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny

stopnia społecznej szkodliwości czynu. Wskazał okoliczności, które jego zdaniem

uzasadniają ocenę, że stopień społecznej szkodliwości czynu skarżącego był

znikomy. Wniósł o zmianę zaskarżonej uchwały w ten sposób, aby odmówić

zezwolenia na pociągnięcie skarżącego do odpowiedzialności karnej, ewentualnie o

uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi Apelacyjnemu - Sądowi Dyscyplinarnemu.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

4

Zgodnie z art. 80 § 2c p.u.s.p., sąd dyscyplinarny wydaje uchwałę

zezwalającą na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, jeżeli zachodzi

dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez niego przestępstwa. W

orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się jednolicie, że zezwolenie na

pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej powinno być udzielane z

rozwagą po zbadaniu wszystkich okoliczności i po dokonaniu wnikliwej oceny, czy

przedstawione w postępowaniu dowody przez uprawniony organ w dostateczny

sposób uzasadniają podejrzenie popełnienia przez sędziego przestępstwa. Należy

mieć bowiem na względzie poważne skutki zarówno dla samego sędziego, jak

również dla wymiaru sprawiedliwości, jakie zawsze wiążą się z zezwoleniem na

pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej (por. m.in. uchwały Sądu

Najwyższego z dnia 16 września 2008 r., SNO 68/08, nie publ. oraz z dnia 27

stycznia 2009 r., SNO 95/08, nie publ.).

Według art. 1 § 2 k.k., nie stanowi przestępstwa czyn zabroniony, którego

społeczna szkodliwość jest znikoma. Nie może więc być uznany za przestępstwo

czyn, który wprawdzie wypełnia ustawowe znamiona przestępstwa, lecz którego

stopień społecznej szkodliwości czynu nie jest większy niż znikomy. W takiej

sytuacji, zgodnie z art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k., nie wszczyna się postępowania karnego,

a wszczęte umarza. W orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. m.in. uchwały z dnia

8 maja 2002 r., SNO 8/02, OSNKW 2002, nr 9-10, poz. 85, z dnia 16 września 2008

r., SNO 68/08, z dnia 12 października 2010 r., SNO 46/10, nie publ. oraz z dnia 9

października 2013 r., SNO 20/13, nie publ.) dominuje pogląd, do którego przychyla

się także Sąd Najwyższy w obecnym składzie, że obowiązkiem sądów

dyscyplinarnych w sprawie o podjęcie uchwały zezwalającej na pociągnięcie

sędziego do odpowiedzialności karnej, jest również dokonanie oceny, czy stopień

szkodliwości społecznej czynu zabronionego sędziego jest wyższy od znikomego,

gdyż warunkiem podjęcia uchwały zezwalającej na pociągnięcie sędziego do

odpowiedzialności karnej jest wykazanie w dostateczny sposób podejrzenia

popełnienia przez niego przestępstwa. Dotyczy to więc wykazania nie tylko istnienia

przesłanek podmiotowych i przedmiotowych określonego czynu zabronionego, ale

także cechy tego czynu, o której mowa w art. 1 § 2 k.k., od której spełnienia zależy

uznanie określonego zachowania wypełniającego ustawowe znamiona czynu

5

zabronionego za przestępstwo. Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny przyjmując, że

ocena stopnia szkodliwości społecznej czynu może nastąpić dopiero po wszczęciu

postępowania karnego zaniechał zbadania, czy w postępowaniu w sposób

dostateczny wykazano, iż stopień szkodliwości społecznej czynu, którego dotyczył

wniosek, jest większy niż znikomy. Ocena tego Sądu została w ten sposób

ograniczona jedynie do zbadania, czy w postępowaniu wykazano w sposób

dostateczny znamiona przedmiotowe i podmiotowe czynu określone w art. 177 § 1

k.k. Ich istnienie nie przesądza jednak w świetle art. 1 § 2 k.k., że dany czyn jest

przestępstwem.

W odniesieniu do uzasadnienia uchwały zezwalającej na pociągnięcie

sędziego do odpowiedzialności karnej znajduje odpowiednie zastosowanie art. 424

§ 1 k.p.k. określający elementy uzasadnienia wyroku wydanego w postępowaniu

karnym. W przedmiocie wniosku prokuratora orzeka sąd dyscyplinarny (art. 110 § 2

p.u.s.p.), który, zgodnie z art. 128 p.u.s.p., w kwestiach nieuregulowanych stosuje

odpowiednio przepisu kodeksu postępowania karnego (por. uchwały Sądu

Najwyższego z dnia 16 września 2008 r., SNO 68/08, z dnia 27 maja 2009 r., I KZP

5/09, OSNKW 2009, nr 7, poz. 51 oraz z dnia 9 października 2013 r., SNO 20/13).

Zastosowanie art. 424 § 1 k.p.k. w odniesieniu do uzasadnienia uchwały sądu

dyscyplinarnego wydanej na podstawie art. 80 § 2c p.u.s.p. oznacza konieczność

wypowiedzenia się tego sądu do wszystkich okoliczności mających znaczenie dla

rozstrzygnięcia o udzieleniu zezwolenia na pociągnięcie sędziego do

odpowiedzialności karnej, w tym więc także dokonania oceny, czy w postępowaniu

wykazano w stopniu dostatecznym, że stopień szkodliwości społecznej czynu

sędziego jest większy niż znikomy. Brak tej oceny w uzasadnieniu zaskarżonej

uchwały uniemożliwia przeprowadzenie kontroli prawidłowości stanowiska Sądu

Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego, że zachodziła przewidziana w art. 80 § 2c

p.u.s.p. podstawa do zezwolenia na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności

karnej za popełnienie przestępstwa z art. 177 § 1 k.c. Z tych przyczyn zarzuty

naruszenia art. 80 § 2c p.u.s.p. w zw. z art. 177 § 1 k.k. oraz art. 424 § 1 k.p.k. były

trafne. Uzasadniało to uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy Sądowi

Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnemu do ponownego rozpoznania. W

zaistniałej sytuacji nie było bowiem możliwe rozważanie wskazanych w

6

uzasadnieniu zażalenia okoliczności, które – zdaniem skarżącego – przesądzały o

tym, że stopień szkodliwości społecznej czynu nie był wyższy niż znikomy, dopiero

na etapie postępowania zażaleniowego

kc