I BP 13/14

Sygn. akt I BP 13/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 grudnia 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jolanta Frańczak (przewodniczący)

SSN Zbigniew Hajn (sprawozdawca)

SSN Maciej Pacuda

w sprawie z powództwa E. W.

przeciwko Powiatowemu Zespołowi […] w T.

o odszkodowanie i wynagrodzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 8 grudnia 2015 r.,

skargi strony pozwanej o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G.

z dnia 24 października 2013 r.,

oddala skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego wyroku.

UZASADNIENIE

Powódka E. W. w pozwie skierowanym przeciwko Powiatowemu Zespołowi

[…]domagała się zasądzenia na jej rzecz: odszkodowania za wypowiedzenie

warunków pracy i płacy przez pracodawcę z naruszeniem przepisów prawa w

2

wysokości 3-miesięcznego wynagrodzenia, tj. 8.905,77 zł brutto, wynagrodzenia

(wyrównania) w kwocie 3.893,49 zł brutto za okres od 27 grudnia 2009 r. do 12

kwietnia 2010 r., a ponadto kwoty, która przysługiwałaby jej z tytułu zasiłku

chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego, gdyby pracowała na stanowisku

głównej księgowej za okres od 1 kwietnia do 26 grudnia 2009 r. w wysokości

wyliczonej przez biegłego sądowego z zakresu rachunkowości oraz zasądzenia

kosztów sądowych.

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów sądowych z

kosztami zastępstwa procesowego.

Wyrokiem z 14 listopada 2012 r. Sąd Rejonowy oddalił powództwo w całości

i obciążył powódkę koszami postępowania sądowego.

Sąd ustalił, że powódka pracowała jako główna księgowa w Zespole Szkół

[…]. 30 września 2008 r. Rada Powiatu podjęła uchwałę o utworzeniu 1 grudnia

2008 r. Powiatowego Zespołu […] (dalej: PZOFO lub „Zespół”) do obsługi

ekonomiczno-finansowej szkół prowadzonych przez Powiat T. W praktyce

prowadziło to do likwidacji stanowisk głównych księgowych w każdej szkole,

przejęciu ich w trybie art. 231

k.p. przez PZOFO z zadaniami w zakresie obsługi

ekonomiczno-finansowej. Większość księgowych zdecydowała się na zmianę pracy

i przejście do nowoutworzonego Zespołu. Powódka nie zadeklarowała, że chce

przejść do Zespołu. Dotychczasowy pracodawca powódki, naruszając przepisy

prawa pracy, rozwiązał z nią umowę o pracę za 3- miesięcznym wypowiedzeniem.

Powódka pozostała bez pracy i dowiedziała się, że nie ma możliwości jej

zatrudnienia w PZOFO. W tej sytuacji wystąpiła do Sądu Rejonowego w T.

przeciwko PZOFO z powództwem o ustalenie, że od 1 stycznia 2009 r. została jako

pracownik przejęta w trybie art. 231

k.p. przez Zespół i jest z nim związana

stosunkiem pracy. Uwzględniając to powództwo, Sąd Rejonowy ustalił

prawomocnym już wyrokiem, że powódka pozostaje w zatrudnieniu w PZOFO,

poczynając od 1 stycznia 2009 r. PZOFO rozpoczęło działalność 1 stycznia 2009 r.

Od 17 lipca 2010 r. w Zespole pracowało 6 osób na stanowisku specjalistów ds.

księgowo-finansowych oraz jedna osoba na stanowisku głównej księgowej. Nowy

pracodawca, rozstrzygając kto ma zostać główną księgową w Zespole, jako kryteria

wyboru przyjął: wykształcenie, staż pracy na stanowisku głównego księgowego,

3

predyspozycje do zajmowania kierowniczego stanowiska i, jako kryterium

decydujące - umiejętność obsługi komputera. Spośród wszystkich pracowników

najwyższe kwalifikacje miała H. K. i pozytywnie wyróżniała się na tle innych.

Pozostałe osoby zatrudniono na stanowiskach specjalistów ds. księgowo-

finansowych. Wykonują one tożsamą pracę z dotychczasową praktycznie za te

samo wynagrodzenie, tylko pod innym szyldem, każdej przydzielono szkoły, których

finansami się zajmuje. Główna księgowa sprawuje nadzór nad specjalistami. 8

kwietnia 2010 r. uprawomocnił się wyrok w sprawie IV P ../09, na mocy którego

ustalono, że powódka pozostaje w zatrudnieniu w PZOFO, poczynając od 1

stycznia 2009 r. 9 kwietnia 2010 r. powódka zgłosiła pozwanemu, że jest w

gotowości do pracy. Pozwany wyznaczył jej dzień rozpoczęcia pracy na 12 kwietnia

2010 r. Pozwany z jednej strony musiał respektować wyrok sądowy, z drugiej

jednak, stanowisko głównej księgowej w Zespole, który działał już od ponad roku,

było obsadzone. Kwalifikacje H. K., która została zatrudniona na tym stanowisku

były nieporównywalnie wyższe od kwalifikacji powódki. W dniu, w którym powódka

stawiła się do pracy, pracodawca skierował do niej pismo w sprawie zawarcia

porozumienia co do zmiany warunków pracy i płacy, na które powódka, podobnie

jak na kolejne pismo z 20 maja 2010 r., nie odpowiedziała. Wobec tego 9 czerwca

2010 r. przygotowano wypowiedzenie zmieniające, które wręczono E. W. Warunki

pracy zmieniono z 3-miesiecznym okresem wypowiedzenia, który upłynął 30

września 2010 r. Jako przyczynę wypowiedzenia zmieniającego wskazano

likwidację stanowiska głównej księgowej Zespołu Szkół […] w trybie art. 32 ust. 1

ustawy o związkach zawodowych (jednolity tekst: Dz.U z 2001 r. Nr 79, poz. 854 z

późn. zm.) w związku z art. 23 ustawy o pracownikach samorządowych (Dz.U z

2008 r. Nr 223, poz. 1458 z późn. zm.), art. 5 ust. 5 oraz art. 10 ust. 3 ustawy art. 5

ust. 5 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych

zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn

niedotyczących pracownika (Dz.U z 2003 r. Nr 90, poz. 844) - powoływanej dalej

jako „ustawa z 2003 r. - oraz art. 231

k.p. Jednocześnie w wypowiedzeniu

zmieniającym określono nowe stanowisko powódki - „specjalista ds. księgowo-

finansowej” oraz wskazano jednostki, których obsługa księgowo- finansowa będzie

w zakresie jej obowiązków służbowych oraz zawarto informację, że otrzymywane

4

wynagrodzenie na nowym stanowisku nie będzie niższe od dotychczasowego, tj.

3.003 zł. Powódka, jak to określił Sąd Rejonowy, była członkiem MOZ NSZZ […] i

miała chroniony stosunek pracy. Zaliczenie powódki do kategorii pracowników

chronionych w rozumieniu art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych nie było

kwestionowane przez stronę przeciwną. Po zgłoszeniu przez nią 9 kwietnia 2010 r.

gotowości do pracy pozwany, mając świadomość, że stanowisko głównej księgowej

Zespołu Szkół […], które zajmowała zostało zlikwidowane oraz, że ma ona

chroniony stosunek pracy, powołując się na w/w fakty, skierował 30 kwietnia 2010 r.

do KM NSZZ […] pismo-informację o zamiarze wypowiedzenia powódce

dotychczasowych warunków pracy w zakresie zmiany stanowiska, z zachowaniem

3-miesięcznego okresu wypowiedzenia, po upływie którego E. W. będzie

zatrudniona na stanowisku specjalisty ds. księgowo-finansowych, przy zachowaniu

wynagrodzenia za pracę na dotychczasowym poziomie. Pismem z 12 maja 2010 r.

związek zawodowy nie wyraził zgody na wypowiedzenie powódce warunków pracy.

Jednocześnie w piśmie wskazano, że zakład przejmujący pracowników w trybie art.

231

k.p. (a takim był PZOFO) ma obowiązek zatrudnić powódkę na takim samym

stanowisku lub innym równorzędnym pod względem rodzaju pracy i

zaszeregowania. Pozwany w kolejnym piśmie z 7 czerwca 2010 r., skierowanym do

KM NSZZ […], podniósł, że w wypadku powódki, mimo że ma chroniony stosunek

pracy, nie ma obowiązku uzyskania zgody związków zawodowych, gdyż jak wynika

z „art. 32 pkt. 2” ustawy o związkach zawodowych, ustawodawca dopuszcza

możliwość jednostronnej zmiany przez pracodawcę warunków pracy lub płacy na

niekorzyść pracownika określonego w pkt. 1, w sytuacji, gdy dopuszczają to

odrębne przepisy. W ocenie pozwanego, takimi przepisami szczególnymi, w

wypadku powódki, są art. 5 ust. 5 oraz art. 10 ust. 3 ustawy art. 5 ust. 5 w związku

z art. 10 ust. 1 ustawy z 2003 r.

Sąd Rejonowy ponadto ustalił, że 31 marca 2009 r., po 3-miesięcznym

okresie wypowiedzenia ustał stosunek pracy powódki z dotychczasowym

pracodawcą - Zespołem Szkół […]. Od 1 kwietnia do 26 grudnia 2009 r., E. W.

przebywała na zwolnieniu lekarskim i świadczeniu rehabilitacyjnym. W tym okresie

otrzymywała zasiłek chorobowy, a następnie świadczenie rehabilitacyjne - wypłacał

je ZUS. Równolegle przed Sądem Rejonowym prowadzone było postępowanie

5

sądowe o ustalenie pozostawania powódki w zatrudnieniu u pozwanego.

Postępowanie to, ze względu na złożoną apelację, prawomocnie zakończyło się

dopiero 8 kwietnia 2010 r. Sąd ustalił, że powódka, na skutek przejęcia w trybie art.

231

k.p., jest od 1 stycznia 2009 r. pracownikiem pozwanego. Do czasu

zakończenia postępowania w sprawie IV P …/09 nie mogła wykonywać pracy.

Dyrektor Zespołu w sprawie E. W. konsultował się z Państwową Inspekcją Pracy,

na okoliczność zasad wypłacania powódce wynagrodzenia za okres od

zakończenia pobierania świadczenia rehabilitacyjnego do dnia zgłoszenia się do

pracy, tj. za okres od 27 grudnia 2009 r. do 12 kwietnia 2010 r. PIP zasugerowała

zastosowanie art. 81 k.p. i takie stanowisko przyjął pozwany. Zgodnie z tym

przepisem wypłacono powódce wynagrodzenie za sporny okres. Powódka nie

zgadzała się z tym, twierdząc, że skoro została przywrócona do pracy u pozwanego

przez sąd, to przysługuje jej 100% wynagrodzenia, a pracodawca wypłacił jej

zaniżone pensje (tzw. „postojowe”). Wyliczona hipotetycznie różnica zarobków

wynosiła 3.893,49 zł brutto. Powódka w okresie od 1 kwietnia do 26 grudnia 2009 r.

przebywała na zwolnieniu lekarskim oraz na świadczeniu rehabilitacyjnym. W

związku z tym, że 31 marca 2009 r. ustało jej zatrudnienie w Zespole Szkół […],

przebywając na zwolnieniu otrzymywała zasiłek chorobowy obliczany i wypłacany

przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Wypłacany powódce zasiłek chorobowy i

świadczenie rehabilitacyjne (od 28 września do 26 grudnia 2009 r.) naliczone były

w sposób prawidłowy.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd pierwszej instancji uznał, że

powódka podlegała ochronie na podstawie art. 32 „pkt 1 ppkt 1” (powinno być „ust.

1 pkt 1”) i „ppkt. 2” (powinno być „pkt 2”) ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach

zawodowych, z których wynika, że pracodawca bez zgody zarządu organizacji

związkowej nie może wypowiedzieć, rozwiązać stosunku pracy lub zmienić

jednostronnie na niekorzyść pracownika warunków pracy lub płacy imiennie

wskazanym uchwałą zarządu jego członkiem lub innym pracownikiem będącym

członkiem danej zakładowej organizacji związkowej, upoważnionym do

reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy albo organu lub osoby

dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy, z

wyjątkiem gdy dopuszczają to odrębne przepisy. Takimi odrębnymi przepisami nie

6

są w okolicznościach sprawy art. 10 i art. 5 ust. 3-7 ustawy z dnia 13 marca 2003 r.

o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z

przyczyn niedotyczących pracowników. Przepisy te mają bowiem zastosowanie w

razie konieczności rozwiązania stosunku pracy z przyczyn niedotyczących

pracowników przez pracodawcę zatrudniającego co najmniej 20 pracowników, a

pozwany w momencie zgłoszenia się powódki do pracy w kwietniu 2010 r.

zatrudniał 7 osób. W rezultacie Sąd Rejonowy uznał, że pozwany pracodawca nie

uszanował faktu, że powódka ma chroniony stosunek pracy i mimo braku zgody

związków zawodowych wręczył jej wypowiedzenie zmieniające.

Pomimo to Sąd uznał, że ze względu na wyjątkowe okoliczności sprawy, a

szczególnie brak kwalifikacji powódki do zajmowania stanowiska głównej księgowej

Zespołu i niedopuszczalność pozbawienia tego stanowiska zajmującej je osoby,

roszczenie powódki o zasądzenie odszkodowania z tytułu niezgodnego z prawem

wypowiedzenia warunków pracy należało oddalić jako nieuzasadnione.

Za niezasadne Sąd pierwszej instancji uznał także żądanie wypłaty

wynagrodzenia (wyrównania) za okres od 27 grudnia 2009 r. do 12 kwietnia 2010 r.

Sąd wskazał, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w sprawie IV P …/09

ustalono, że powódka pozostaje w zatrudnieniu w Zespole od 1 stycznia 2009 r.,

gdyż została przejęta przez nowego pracodawcę w trybie art. 231

k.p. Nie została

więc „przywrócona do pracy” w rozumieniu art. 45, 47 k.p. Dlatego nie mają

uzasadnienia twierdzenia powódki, że pracodawca winien jej wypłacić za sporny

okres na podstawie art. 47 k.p. 100% wynagrodzenia i jej żądania wypłaty różnicy w

zarobkach w kwocie 3.893,49 zł. Właściwą podstawę wyliczenia wynagrodzenia

powódce w spornym okresie stanowi natomiast art. 81 k.p., a takie, w prawidłowej

wysokości zostało powódce wypłacone.

Odnośnie do żądania wypłacenia należnych w prawidłowej wysokości kwot

zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego za okres od 1 kwietnia do 26

grudnia 2009 r., Sąd Rejonowy oparł się o ustalenia dokonane na podstawie opinii

biegłego z zakresu rachunkowości, który jednoznacznie wypowiedział się, że w/w

świadczenia zostały właściwie naliczone i wypłacone powódce w spornym okresie.

Powódka nie kwestionowała tej opinii i przyjęła wnioski biegłego do wiadomości. Z

tego względu Sąd Rejonowy również to żądanie oddalił.

7

Sąd Okręgowy wyrokiem zaskarżonym rozpoznawaną skargą, wydanym

wskutek apelacji powódki: w pkt I zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji częściowo

w punkcie 1 w ten sposób, że zasądził od pozwanej na rzecz powódki 9.543,60 zł

tytułem odszkodowania za niezgodne z prawem wypowiedzenie warunków pracy i

płacy i oddalił powództwo co do zapłaty wyrównania wynagrodzenia za okres od 27

grudnia 2009 r. do 12 kwietnia 2010 r. oraz w całości w punktach 2, 3 i 4 w ten

sposób, że nakazał pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa - Sąd Rejonowy

477,33 zł tytułem opłaty sądowej, od uiszczenia której powódka była zwolniona; w

pkt II odstąpił od obciążenia powódki kosztami postępowania za obie instancje; w

pkt III oddalił apelację w pozostałym zakresie.

Sąd Okręgowy uznał za własne ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji,

nie podzielając jednocześnie stanowiska tego Sądu w kwestii niezasadności

roszczenia o odszkodowanie za wypowiedzenie warunków pracy i płacy z

naruszeniem przepisów przez pozwanego. Sąd odwoławczy zaakceptował wywód

Sądu Rejonowego uznający niezgodność z prawem wypowiedzenia powódce

warunków pracy i płacy, jako dokonanego z naruszeniem art. 32 ust. 1 pkt 1 i 2

ustawy o związkach zawodowych oraz art. 38 § 1 w związku z art. 42 § 1 k.p.,

wskazując, że w tej sytuacji powódka miała roszczenie wynikające z art. 45 § 1 k.p.

Sąd Okręgowy nie zgodził się z poglądem Sądu pierwszej instancji, że wyjątkowe

okoliczności sprawy mogły usprawiedliwić bezprawność działania pracodawcy.

Gdyby bowiem zgodzić się z tym rozumowaniem, to art. 32 ustawy o związkach

zawodowych byłby martwy, a ochrona z niego wynikająca iluzoryczna. W rezultacie

Sąd Okręgowy uznał, że w opisanym zakresie apelacja jest uzasadniona i

zasługuje na uwzględnienie.

Natomiast w pozostałym zakresie Sąd Okręgowy, podzielając argumentację

Sądu Rejonowego, uznał apelację za niezasadną.

Przeciwko powyższemu wyrokowi pozwany pracodawca wniósł skargę o

stwierdzenie jego niezgodności z prawem częściowo w punkcie 1 wyroku, tj. w

zakresie zasądzenia od skarżącego na rzecz powódki 9 543,60 zł.

Skarżący zarzucił wyrokowi Sądu Okręgowego naruszenie: (1) art. 251

ust. 2

ustawy o związkach zawodowych, przez nieuwzględnienie jego zastosowania w

przedmiotowym wypadku; (2) art. 32 z art. 251

ust. 2 ustawy o związkach

8

zawodowych, przez jego błędne zastosowanie i uznanie, że w konkretnym wypadku

zachodziła konieczność uzyskania zgody zarządu organizacji związkowej; (3) art. 5

ust. 5 i art. 10 ustawy z 2003 r., przez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że

nie mogą być uwzględnione w niniejszej sprawie; (4) orzecznictwa w zakresie

przedmiotu sprawy, przez wydanie przez Sąd wyroku niezgodnego z uchwałą

siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2012 r., w sprawie III PZP

7/12, zgodnie z którym nieprzedstawienie przez zakładową organizację związkową

informacji, o której mowa w art. 251

ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o

związkach zawodowych powoduje, że nie są wadliwe czynności podjęte przez

pracodawcę bez wymaganego współdziałania z tą organizacją, aż do dnia

przedstawienia tej informacji.

W uzasadnieniu podstaw skargi podniesiono także zarzuty niesłusznego

zasądzenia od pozwanego Zespołu odszkodowania z tytułu bezprawnego

wypowiedzenia zmieniającego oraz nadużycia prawa przez „Uznanie konieczności

uzyskania zgody zarządu organizacji związkowej” na wypowiedzenie powódce

warunków pracy i płacy.

Skarżący wniósł o stwierdzenie niezgodności wskazanego wyżej wyroku

Sądu Okręgowego z art. 251

ust. 2 ustawy i 32 ustawy o związkach zawodowych,

art. 5 i art. 10 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach

rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących

pracowników oraz z uchwalą siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia

2012 r., PZP 7/12, w wyniku czego po stronie skarżącego powstała szkoda

finansowa polegająca na konieczności wypłaty na rzecz strony przeciwnej kwoty w

wysokości 9.543,60 zł, a także o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz

skarżącego kosztów niniejszego postępowania, w tym kosztów zastępstwa

procesowego, według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona z przedstawionych niżej względów.

Po pierwsze, skarżący nie dostrzega, że zgodnie z art. 39813

§ 2 w związku z

art. 42412

k.p.c., w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi nie jest

9

dopuszczalne powoływanie nowych faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest

związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego

orzeczenia. W rezultacie tego niedopatrzenia, skarżący, bez podniesienia zarzutów

naruszenia przepisów postępowania, oparł zarzut naruszenia art. 251

ust. 2 ustawy

o związkach zawodowych na własnym ustaleniu/stwierdzeniu, niemającym oparcia

w podstawie faktycznej zaskarżonego wyroku i w ogóle nierozważanym przez Sądy

orzekające w sprawie, zgodnie z którym, Międzyzakładowa Organizacja Związkowa

nie przedstawiła w wymaganym ustawowo terminie skarżącemu informacji, o której

mowa w art. 251

ustawy o związkach zawodowych. Skarżący twierdzi, że podnosił

tę okoliczność w trakcie postępowania apelacyjnego, lecz jak wyżej wskazano, nie

przedstawił zarzutów naruszenia prawa procesowego, których zasadność mogłaby

ewentualnie uzasadniać zarzut naruszenia wymienionego wyżej przepisu prawa

materialnego. W tym stanie rzeczy rozważany zarzut, jako oparty na własnych

ustaleniach faktycznych skarżącego, należy uznać za bezpodstawny.

Po drugie, nie można uznać zasadności zarzutu naruszenia art. 5 ust. 5 i art.

10 ustawy z 2003 r. przez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż nie mogą być

uwzględnione w niniejszej sprawie. Skarżący wywodzi, że zgodnie z art. 32 ust. 1

ustawy o związkach zawodowych pracodawca nie może bez zgody zarządu

zakładowej organizacji związkowej zmienić jednostronnie warunki pracy lub płacy

na niekorzyść pracownika chronionego, z wyjątkiem sytuacji gdy przewidują to

odrębne przepisy. Z treści tego przepisu wynika zatem, że ochrona tego

pracownika może być ograniczona w przepisach szczególnych. Takimi przepisami

są art. 5 ust. 5 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy z 2003 r., z których wynika, że w

okresie objęcia pracownika szczególną ochroną przed wypowiedzeniem lub

rozwiązaniem stosunku pracy pracodawca może jedynie wypowiedzieć mu

dotychczasowe warunki pracy i płacy. Istnieje zatem możliwość dokonania

wypowiedzenia warunków pracy i płacy działaczowi związkowemu w przypadku,

gdy istnieją przyczyny niedotyczące tej osoby. Pełnomocniczka skarżącego

przyznaje, że ustawa także w zakresie określonym w art. 10 ma zastosowanie do

pracodawców, którzy zatrudniają co najmniej 20 pracowników, jednakże uważa, że

należy mieć na uwadze cel, który przyświecał ustawodawcy przy wprowadzeniu

takiej regulacji. W ocenie skarżącego chodzi przede wszystkim o to, by uchronić

10

mniejszych i - co za tym idzie - biedniejszych pracodawców przed wypłacaniem

odpraw zwalnianym pracownikom. Dlatego zasada z art. 5 ust. 5 winna mieć na

zasadzie analogii zastosowanie także do mniejszych pracodawców, ponieważ nie

ma uzasadnienia prawnego, aby w sprawie dotyczącej złagodzenia praw

pracowników chronionych ze względu na działalność związkową przez

umożliwienie pracodawcy dokonania jednostronnej zmiany warunków pracy dla

pracownika chronionego traktować małych pracodawców inaczej niż pracodawców

zatrudniających co najmniej 20 pracowników.

Zarzut ten należy uznać za nieuzasadniony. Ustawa z 2003 r. wyraźnie

stanowi, że stosuje się ją do „rozwiązania przez pracodawcę zatrudniającego co

najmniej 20 pracowników stosunków pracy z przyczyn niedotyczących

pracowników, w drodze wypowiedzenia dokonanego przez pracodawcę, a także na

mocy porozumienia stron” (art. 1 ust. 1). Warunek ten w odniesieniu do

dopuszczalności zastosowania art. 5 ust. 3-7 do zwolnień indywidualnych z

przyczyn wskazanych w ustawie został wyraźnie potwierdzony w art. 10 ust. 1. W

tej sytuacji uznanie przez Sąd Okręgowy, że odrębnymi przepisami, o których

mowa w art. 31 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych nie są w okolicznościach

sprawy art. 10 i art. 5 ust. 3-7 ustawy z 2003 r., skoro pozwany pracodawca w

momencie zgłoszenia się powódki do pracy w kwietniu 2010 r. zatrudniał 7 osób,

mieści się w granicach wykładni. Nawet gdyby uznać, że wykładnia proponowana

przez skarżącego jest bardziej trafna, to wykładni przyjętej w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku nie można by zarzucić kwalifikowanego naruszenia prawa.

Należy w związku z tym przypomnieć, że zgodnie z ukształtowanym stanowiskiem

Sądu Najwyższego, skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia może być skuteczna tylko wtedy, gdy wskazane w niej naruszenie

prawa ma charakter kwalifikowany i elementarny. Skarga nie może być rozumiana

jako środek prowadzący do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych w

odniesieniu do każdego wadliwego wyroku (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego

z dnia 4 grudnia 2001 r., SK 18/00, Dz.U. Nr 145, poz. 1638). Zważywszy, że przy

wydawaniu każdego orzeczenia sądowego dokonywana jest wykładnia

stosowanego prawa, z istoty swej otwarta na wiele możliwych interpretacji, za

niezgodne z prawem można uznać tylko orzeczenie oczywiście sprzeczne z ogólnie

11

przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo takie, które zostało wydane w wyniku

wykładni oczywiście błędnej lub wadliwego zastosowania prawa, widocznych bez

głębszej analizy prawniczej. Niezgodność prawomocnego orzeczenia z prawem

może zatem wynikać tylko z oczywistych błędów sądu, spowodowanych rażącym

naruszeniem zasad wykładni lub stosowania prawa W związku z tym nie można

stwierdzić niezgodności z prawem orzeczenia opartego na przepisie prawa, którego

treść dopuszcza możliwość różnych interpretacji i gdy za każdą z nich przemawiają

uzasadnione argumenty (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z 9 marca 2006 r.,

II BP 6/2005, OSNP 2007 nr 3-4, poz. 42, z 18 stycznia 2006 r., II BP 1/05 i z 13

grudnia 2005 r., II BP 3/05, niepublikowane; z 31 marca 2006 r., IV CNP 25/05,

OSNC 2007 nr 1, poz. 17 i z dnia 4 stycznia 2007 r., V CNP 132/06, Biuletyn SN

2007 nr 4, s. 14). Z tego względu niezgodność orzeczenia z prawem powodująca

odpowiedzialność odszkodowawczą Państwa musi polegać na oczywistej obrazie

prawa. Nie jest nią natomiast wybór jednej z możliwych interpretacji przepisów

prawa, choćby a posteriori okazała się nieprawidłowa (wyrok Sądu Najwyższego z

24 lipca 2006 r., I BP 1/2006, OSNP 2007 nr 15-16, poz. 216 i tam powołane

orzeczenia). Tezę, że niezgodność z prawem prawomocnego orzeczenia musi być

oczywista, rażąca i kwalifikowana, potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z

27 września 2012 r., SK 4/11 (OTK-A 2012 nr 8, poz. 97, LexisNexis nr 3968688).

Po trzecie, podniesiony w uzasadnieniu skargi zarzut niesłusznego

zasądzenia od pozwanego Zespołu odszkodowania z tytułu bezprawnego

wypowiedzenia zmieniającego nie spełnia warunku prawidłowego przytoczenia

podstaw skargi i ich uzasadnienia (art. 4245

§ 1 pkt 3 k.p.c.). Pełnomocniczka

pozwanego nie formułuje zarzutu naruszenia przepisów prawa, które zostały w ten

sposób naruszone (np. powołanych w podstawie zaskarżonego wyroku art. 45 § 1

w związku z art. 42 § 1 k.p.), co uniemożliwia Sądowi Najwyższemu kontrolę

zgodności z prawem zasądzenia odszkodowania. Podobną wadą obarczony jest

także zarzut nadużycia prawa przez „Uznanie konieczności uzyskania zgody

zarządu organizacji związkowej” na wypowiedzenie powódce warunków pracy i

płacy. Także w tym wypadku nie wskazano w uzasadnieniu skargi przepisu prawa,

który został zdaniem skarżącego naruszony. Co więcej, z treści uzasadnienia tego

zarzutu wynika, że zdaniem skarżącego nadużycia prawa dopuścił się Sąd

12

Okręgowy. Tymczasem, w świetle art. 8 k.p., który mógłby ewentualnie stanowić

podstawę zarzutu nadużycia prawa, może się go dopuścić nosiciel prawa

podmiotowego (np. powód), a sądowi można zarzucić jedynie nieuwzględnienie

faktu nadużycia.

Po czwarte, w świetle art. 244

k.p.c., „skargę można oprzeć na podstawie

naruszeń prawa materialnego lub przepisów postępowania, które spowodowały

niezgodność wyroku z prawem (…)”. Bezpodstawny jest zatem zarzut „naruszenia

orzecznictwa w zakresie przedmiotu sprawy…”.

Wobec powyższego Sąd Najwyższy, na podstawie 42411

k.p.c., orzekł jak w

sentencji.

kc