SDI 36/15

Sygn. akt SDI 36/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 grudnia 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący)

SSN Józef Dołhy (sprawozdawca)

SSN Kazimierz Klugiewicz

Protokolant Anna Kuras

przy udziale Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Naczelnej Rady Adwokackiej,

w sprawie adwokata A. K.,

obwinionego z § 1 ust. 1 i 2, § 8 i § 12 Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności

Zawodu,

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 18 grudnia 2015 r.

kasacji, wniesionej przez obrońcę obwinionego,

od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury

z dnia 21 lutego 2015 r.

utrzymującego w mocy orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w […]

z dnia 14 maja 2014 r.,

uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy

orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w […] i na

podstawie art. 17 § 1 pkt 6 kpk w zw. z art. 88 ust. 3 ustawy -

Prawo o adwokaturze postępowanie w sprawie umarza, a

2

kosztami postępowania za I i II instancję obciąża Izbę Adwokacką

w […], zaś kosztami postępowania kasacyjnego - Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Orzeczeniem Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w […] z dnia 14 maja

2014 r. obwiniony adw. A. K. uznany został za winnego tego, że w okresie od 7

kwietnia 1998 r. do końca czerwca 1998 r. w L., działając wspólnie i w

porozumieniu z innymi osobami, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w

krótkich odstępach czasu, utrudniał postępowanie karne prowadzone przez

Prokuraturę Rejonową, dotyczące rozboju na osobie K. A., pomagając sprawcom w

uniknięciu odpowiedzialności karnej, w ten sposób, że nakłaniał K. A. do złożenia

nieprawdziwych zeznań dotyczących okoliczności zdarzenia, pomagał mu w

złożeniu takowych zeznań udzielając wskazówek, a także sporządził pisemną

instrukcję dla K. A., co do sposobu zmiany zeznań, a następnie w bliżej

nieustalonym dniu we wrześniu 2000 r., chcąc oby K. A. w toku postępowania

przed Sądem Okręgowym złożył nieprawdziwe zaznania co do okoliczności rozboju

dokonanego na jego osobie, nakłaniał go do tego, przy czym w chwili popełnienia

zarzuconego mu czynu miał w stopniu znacznym ograniczoną zdolność

pokierowania swoim postępowaniem, tj. czynu naruszającego § 1 ust. 1 i 2, § 8 i §

12 Zbioru zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu w zw. z art. 80 ustawy.

Prawo o adwokaturze, i za to na postawie art. 81 ust 1 pkt 6 ustawy – Prawo o

adwokaturze wymierzył karę wydalenia z adwokatury.

W odwołaniu od tego orzeczenia obwiniony podniósł zarzuty naruszenia

przepisów postępowania – art. 327 § 2 k.p.k. w zw. z art. 95n ustawy Prawo o

adwokaturze, art. 413 § 1 pkt 4 i § 2 pkt 1, art. 424 § 1 pkt 2, art. 170 § 1 k.p.k. w

zw. z art. 95n, art. 89 ust. 2, art. 86 tej ustawy.

Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury, orzeczeniem z dnia 21 lutego 2015 r.,

utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.

Od tego orzeczenia kasację wniósł obrońca obwinionego adw. A. K.

zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na treść

orzeczenia, a polegające na obrazie:

3

1) art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 95 n

ustawy Prawo o adwokaturze poprzez zaakceptowanie sytuacji, w której obwiniony

bronił się sam na wszystkich etapach postępowania dyscyplinarnego, włącznie z

postępowaniem przed Wyższym Sądem Dyscyplinarnym Adwokatury, pomimo że z

uwagi na istniejące wątpliwości co do jego poczytalności (vide: sentencja

orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego I instancji) musiał mieć obrońcę, nawet

ustanowionego z urzędu przez organ postępowania;

2) art. 6 k.p.k. w zw. z art. 117 § 2 in fine k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k. w zw. z

art. 95 n ustawy Prawo o adwokaturze przez naruszenie, a w istocie pozbawienie

obwinionego prawa do osobistego udziału w rozprawie odwoławczej przed

Wyższym Sądem Dyscyplinarnym Adwokatury w dniu 21 lutego 2015 r. w sytuacji,

gdy obwiniony w sposób należyty usprawiedliwił swoje niestawiennictwo na

rozprawie, wnosząc jednocześnie o jej odroczenie;

3) art. 433 § 2 w zw. z art. 327 § 2 k.p.k. oraz w zw. z art. 95 n ustawy Prawo o

adwokaturze poprzez ograniczenie rozpoznania do pierwszego zarzutu z odwołania

obwinionego i błędne uznanie, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki do

wznowienia postępowania dyscyplinarnego uprzednio prawomocnie umorzonego w

fazie ad personom postanowieniem Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Rady

Adwokackiej z dnia 12 lutego 2007 r. w sytuacji, gdy należyta wykładnia prawna i

ocena stanu faktycznego sprawy winny doprowadzić do odmiennego wniosku, a w

konsekwencji do umorzenia postępowania na podstawie art. 327 § 4 k.p.k. w zw. z

art. 95 n ustawy Prawo o adwokaturze,

4) art. 86 i art. 89 ust. 1 i 2 ustawy Prawo o adwokaturze oraz art. 8 § 1 k.p.k. w

zw. z art. 95 n ustawy Prawo o adwokaturze - przez naruszenie zasady

samodzielności jurysdykcyjnej sądu dyscyplinarnego i nieuprawnione związanie się

oraz powoływanie się przez oba Sądy Dyscyplinarne na przebieg postępowania i

jego wyniki przed Sądami powszechnymi, traktowane wprost jako swoisty

prejudykat (str. 1-2 uzasadnienia orzeczenia I instancji oraz str. 3 uzasadnienia

orzeczenia II instancji), bez przeprowadzenia jakiegokolwiek własnego

postępowania dowodowego w ramach postępowania dyscyplinarnego, w sytuacji

niewątpliwego zatarcia skazania obwinionego w tamtych postępowaniach;

4

5) art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 95 n ustawy Prawo o adwokaturze - przez

nieprawidłowe uzasadnienie wyroku Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury,

zawierające wywody powielające i pogłębiające błędy, popełnione w I instancji, a

dotyczące w szczególności postępowania dowodowego w I instancji (niesłusznie

oddalone wnioski dowodowe obwinionego), aprobaty niedopuszczalnego

zastosowania kwalifikacji prawno-karnej deliktu przez Sąd Dyscyplinarny I instancji

(str.5 uzasadnienia).

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia a także

poprzedzającego go orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej i - w

przypadku podzielenia zarzutu podniesionego w punkcie 3) o umorzenie

postępowania w sprawie, a w przypadku uwzględnienia innych zarzutów niniejszej

kasacji:

- przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Dyscyplinarnemu Izby

Adwokackiej w […].

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Brak podstaw do przyjęcia, by w sprawie ujawniło się uchybienie stanowiące

bezwzględny powód odwoławczy w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.

Sąd Dyscyplinarny I instancji istotnie wskazał w opisie przewinienia

przypisanego obwinionemu, że „w chwili popełnienia zarzuconego mu czynu miał w

stopniu znacznym ograniczoną zdolność pokierowania swoim postępowaniem.”

Tego rodzaju sformułowania zawierał zarzut aktu oskarżenia przeciwko A. K. w

sprawie …/01 Sądu Rejonowego. W toku postępowania przed tym Sądem doszło

do wyjaśnienia kwestii poczytalności oskarżonego A. K., w następstwie czego, w

wyroku z dnia 22 czerwca 2005 r. przyjęto pełną poczytalność oskarżonego.

Oczywiste jest zatem, że doszło do wadliwego przeniesienia do opisu przewinienia

okoliczności ujętej w opisie aktu oskarżenia, w sytuacji gdy dla sądu

dyscyplinarnego wiążące było stanowisko wyrażone w wyroku skazującym. Z kolei

w toku postępowania dyscyplinarnego nie ujawniły się żadne okoliczności, które

wskazywałoby na jakiekolwiek wątpliwości co do poczytalności obwinionego.

Bezwzględna przyczyna odwoławcza zachodzi tylko wtedy, gdy wymienione w

5

przepisie art. 439 § 1 k.p.k. uchybienie istniało w rzeczywistości, a nie pozornie w

wyniku wadliwego ujęcia opisu czynu, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie.

Autor kasacji zasadnie jednak podniósł zarzut naruszenia przez Wyższy Sąd

Dyscyplinarny Adwokatury art. 6 k.p.k. w zw. z art. 117 § 2 k.p.k., tj. naruszenia

prawa obrony przez przeprowadzenie rozprawy odwoławczej w dniu 21 lutego 2015

r. pod nieobecność obwinionego, chociaż jego niestawiennictwo zostało

usprawiedliwione i zgłosił on wniosek o odroczenie rozprawy. Obwiniony

usprawiedliwił swoje niestawiennictwo na rozprawie odwoławczej przesyłając

stosowne zaświadczenie lekarskie wydane przez lekarza sądowego zgodnie z

przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 stycznia 2008 r. w

sprawie wzoru zaświadczenia wystawianego przez lekarza sądowego oraz wzoru

rejestru wystawionych zaświadczeń (Dz. U. z 2008 r. Nr 14 poz. 86 ze zm.).

Przedmiotowy dokument wystawił istotnie lekarz sądowy, zaś powzięte w tej mierze

wątpliwości sąd odwoławczy mógł usunąć poprzez proste czynności sprawdzające,

jak trafnie wykazał to autor kasacji.

W sytuacji gdy niestawiennictwo obwinionego jest należycie

usprawiedliwione i gdy jednocześnie wnosi on o odroczenie rozprawy odwoławczej,

to prowadzenie rozprawy w takiej sytuacji pod nieobecność obwinionego stanowi

uchybienie rażące i mające istotny wpływ na treść wydanego w takich

okolicznościach orzeczenia.

Uznanie powyższego zarzutu kasacji za zasadny pozwala na uwzględnienie

kasacji w tym zakresie, natomiast rozpoznanie pozostałych zarzutów kasacji uznać

należy za bezprzedmiotowe (art. 518 k.p.k. w zw. z art. 436 k.p.k.). Jednakże wydaniu

orzeczenia następczego, zgodnie z wnioskiem kasacji, sprzeciwia się zaistnienie

negatywnej przesłanki procesowej w postaci przedawnienia karalności. Zgodnie z

treścią art. 88 ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze, jeżeli czyn zawiera znamiona

przestępstwa, przedawnienie dyscyplinarne następuje dopiero z upływem okresu

przedawnienia karalności przestępstwa. Przypisane obwinionemu przewinienie

dyscyplinarne zawiera znamiona przestępstwa z art. 233 § 1 k.k. i z art. 239 § 1 k.k.

Przestępstwo z art. 233 § 1 k.k. zagrożone jest karą do 3 lat pozbawienia wolności,

natomiast występek z art. 239 § 1 k.k. zagrożony jest karą pozbawienia wolności od 3

miesięcy do lat 5. Zgodnie z art. 101 § 1 pkt 3 k.k. karalność występku zagrożonego karą

6

pozbawienia wolności przekraczającą 3 lata ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia

upłynęło lat 10. W myśl art. 102 k.k., w brzmieniu ustalonym przez ustawę z 20 lutego

2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 396), obowiązującym od 1 lipca 2015 r., termin ten ulega

przedłużeniu o kolejne 5 lat, jeżeli w okresie, o którym mowa w art. 101, wszczęto

postępowanie przeciwko osobie.

W realiach sprawy nakłanianie do fałszywych zeznań oraz poplecznictwo miały

miejsce w okresie od 7 kwietnia 1998 r. do końca czerwca 1998 r. oraz we wrześniu

2000 r. zatem karalność przestępstwa z art. 239 § 1 k.k. ustała z dniem 30 września

2015 r.

Mając powyższe na uwadze, należało uchylić zaskarżone orzeczenie oraz

utrzymane nim w mocy orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w […] i na

podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 88 ust. 3 ustawy – Prawo o adwokaturze

postępowanie w sprawie umorzyć.

eb