II KK 344/15

Sygn. akt II KK 344/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 grudnia 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Małgorzata Gierszon (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Jarosław Matras

SSN Andrzej Ryński

Protokolant Marta Brylińska

w sprawie A. P.

skazanego z art. 200 § 2 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu

w dniu 16 grudnia 2015 r.,

kasacji, wniesionej na korzyść skazanego przez Prokuratora Generalnego

od wyroku Sądu Rejonowego w P.

z dnia 16 stycznia 2014 r.,

1. uchyla - w zaskarżonej części - wyrok, to jest odnośnie

rozstrzygnięć zawartych w pkt VI i VII i w tym zakresie sprawę

przekazuje Sądowi Rejonowemu w P. do ponownego

rozpoznania;

2. wydatkami postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Prokurator Prokuratury Rejonowej w P. oskarżył A. P. o to, że: w dniu 12

września 2013 r. w miejscowości O. w celu zaspokojenia seksualnego prezentował

2

małoletnim N. C. i J. H. lat 11 wykonanie czynności – to jest o czyn z art. 200 § 2

k.k.

Na rozprawie głównej toczącej się przed Sądem Rejonowym w P. w dniu 16

stycznia 2014 r. oskarżony, występujący bez obrońcy, przyznał się do popełnienia

zarzucanego mu czynu i wniósł o wydanie wyroku skazującego bez

przeprowadzenia postępowania dowodowego i wymierzenie kary: „2 lat

pozbawienia wolności w zawieszeniu na okres próby 5 lat, dozór kuratora w okresie

próby, na podstawie art. 41 a k.k. orzeczenie obowiązku powstrzymania się od

przebywania na terenie szkół, przedszkoli, żłobków i placów zabaw, zakaz zbliżania

się do pokrzywdzonych na odległość nie mniejszą niż 100 m, obowiązek poddania

się leczeniu odwykowemu od alkoholu w okresie próby, orzeczenie obowiązku

leczenia zaburzeń preferencji seksualnych w postaci ekshibicjonizmu i pedofilii, na

podstawie art. 72 k.k. obowiązek informowania przedstawicieli ustawowych

pokrzywdzonych raz w roku w styczniu każdego kolejnego roku próby o

kontynuowaniu leczenia odwykowego od alkoholu i leczenia zaburzeń preferencji

seksualnych poprzez przesłanie zaświadczeń o kontynuowaniu leczenia listem

poleconym, zwolnienie z kosztów i opłat” (k. 201 – 202).

Oskarżyciele posiłkowi – przedstawiciele ustawowi pokrzywdzonych wyrazili

zgodę na uwzględnienie wniosku oskarżonego.

Prokurator także temu się nie sprzeciwiał.

Wydanym tego dnia wyrokiem Sąd Rejonowy w P. uznał oskarżonego za

winnego tego, że w dniu 12 września 2013 r. w miejscowości O. w celu

zaspokojenia seksualnego prezentował małoletnim N.C. i J. H. lat 11 wykonanie

czynności seksualnej, tj. czynu wyczerpującego dyspozycję art. 200 § 2 k.k. i na

podstawie tego przepisu skazał go na karę 2 lat pozbawienia wolności, której

wykonanie, na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 70 § 1 pkt 1 k.k.,

warunkowo zawiesił na okres lat 5; na podstawie art. 73 § 1 k.k. oddał oskarżonego

w okresie próby pod dozór kuratora; na podstawie art. 72 § 1 pkt 6 k.k. zobowiązał

oskarżonego do poddania się leczeniu odwykowemu od alkoholu oraz leczeniu

zaburzeń preferencji seksualnych pod postacią ekshibicjonizmu i pedofilii; na

podstawie art. 72 § 1 pkt 8 k.k. zobowiązał oskarżonego do informowania raz w

roku – w styczniu każdego kolejnego roku okresu próby, oskarżycielki posiłkowe o

3

kontynuowaniu leczenia; (w pkt. VI części rozstrzygającej wyroku) na podstawie art.

41a § 1 k.k. zobowiązał oskarżonego do powstrzymania się od przebywania na

terenie szkół, przedszkoli, żłobków oraz placów zabaw dla dzieci; (w pkt. VII części

rozstrzygającej wyroku) na podstawie art. 41a § 1 k.k. zakazał oskarżonemu

zbliżania się do N. C. i J. H. na odległość mniejszą niż 100 metrów.

Wyrok ten nie był zaskarżony i uprawomocnił się w dniu 24 stycznia 2014 r.

W dniu 9 listopada 2015 r. do Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja od tego

wyroku Prokuratora Generalnego.

Zaskarżył on wyrok w część dotyczącej orzeczenia o środkach karnych w

punkcie VI i VII na korzyść skazanego i zarzucił temu orzeczeniu:

rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa

karnego procesowego – art. 387 § 2 i 3 k. p. k. w brzmieniu obowiązującym do dnia

1 lipca 2015 r., polegające na uwzględnieniu sprzecznego z wymogami prawa

wniosku oskarżonego o skazanie go bez przeprowadzenia postępowania

dowodowego i wydaniu wyroku skazującego zgodnie z tym wnioskiem, co w

konsekwencji doprowadziło do rażącego naruszenia prawa materialnego, tj. art. 43

§ 1 k. k. w zw. z art. 39 pkt 2 b k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 lipca

2015 r. poprzez orzeczenie wobec A. P. środków karnych, tj. zobowiązania do

powstrzymania się od przebywania w określonych miejscach oraz zakazu zbliżania

się do pokrzywdzonych na odległość mniejszą niż 100 metrów, bez wskazania

okresu obowiązywania orzeczonego obowiązku i zakazu, w sytuacji gdy przepisy te

przewidują możliwość ich orzeczenia na okres od roku do 15 lat i wniósł o uchylenie

wyroku w zaskarżonej części i przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego

rozpoznania Sądowi Rejonowemu w P.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest w sposób oczywisty zasadna.

Zaskarżony nią wyrok wydano z oczywistą i rażącą obrazą wskazanych w

zarzucie kasacji przepisów prawa.

Stosownie do treści art. 43 § 1 k.k. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30

czerwca 2015 r.) środ ki karne w postaci zakazów i nakazów wymienione w art. 39

pkt 2b k.k., a więc także orzeczone wobec skazanego : obowiązek

powstrzymywania się od przebywania w określonych środowiskach, kontaktowania

4

się z określonymi osobami, jak i zakaz zbliżania się do określonych osób, orzeka

się w latach, od roku do lat 15. Przewidziana zatem tą regulacją „czasowość”

orzekania wspomnianych środków implikuje oczywisty nakaz – konieczny do

zrealizowania przez sąd, który te środki orzeka – określenia w każdym przypadku

czasu na jaki są one orzekane.

Powinność ta nadto wynika także z treści art. 413 § 2 pkt 2 k.p.k.

Przepis ten wszak nakazuje, by każdy skazujący wyrok zawierał

„rozstrzygnięcie co do kary i środków karnych”. Stąd też – przy wspomnianych

uwarunkowaniach wynikłych z treści art. 43 § 1 k.k. – oczywiste stają się dwie

kwestie.

Pierwsza to, iż sąd „rozstrzygając o środkach karnych” w skazującym wyroku

powinien nie tylko określić je rodzajowo, ale także określić czas ich obowiązywania,

w granicach zakreślonych ustawą.

Po drugie to, że ten przewidziany wymóg określenia w wyroku, jak długo

zakaz i obowiązek ma w danym przypadku trwać, wyklucza możliwość

precyzowania tego dopiero w postępowaniu wykonawczym. Podzielić bowiem

należy pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 listopada 2008 r.

(sygn. akt V KK 256/08, Lex nr 531384), iż czasu obowiązywania zakazu i

obowiązku nie da się także określić przy wykorzystaniu dyspozycji art. 13 § 1 k.k.w.

oraz w oparciu o zasadę in dubio pro reo.

Dodać należy, że wprawdzie w określonych sytuacjach ujętych w dyspozycji

art. 41 a § 3 k.k. sąd może – wbrew wspomnianemu wymogowi wynikającemu z art.

43 § 1 k.k. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 lipca 2015 r.) – orzec na zawsze

obowiązek powstrzymywania się od przebywania w określonych środowiskach lub

miejscach, zakaz kontaktowania się z określonymi osobami, zakaz zbliżania się do

określonych osób lub zakaz opuszczania określonych miejsc pobytu bez zgody

sądu, ale tylko w przypadku ponownego skazania sprawcy w warunkach

określonych w § 2 art. 41 a k.k. Tego zaś rodzaju przesłanki w sprawie niniejszej

wobec skazanego nie zachodziły. Niewątpliwe jest zatem to, iż Sąd Rejonowy

wydając zaskarżony wyrok w przytoczonej treści uchybił przepisom art. 387 § 2 i 3

k.p.k. Wprawdzie skazany przyznał się do dokonania zarzucanego mu czynu i

złożył wniosek przewidziany w art. 387 § 1 k.p.k., o wydanie wyroku bez

5

przeprowadzenia rozprawy i wymierzenie mu takiej kary, którą zaskarżonym

wyrokiem sąd wobec niego orzekł, ale to nie zwalniało tego Sądu od obowiązku

zweryfikowania zasadności i trafności wniosku skazanego. W tym więc także od

oceny, czy wniosek ten odpowiada obowiązującemu prawu, to jest także

karnomaterialnym regulacjom dotyczących zasad orzekania środków karnych

zaproponowanych we wniosku przez oskarżonego, a także procesowym

ustawowym wymogom treści każdego wyroku skazującego.

Bezsporne jest – w stwierdzonym stanie sprawy – że orzekający Sąd

zaniechał przeprowadzenia takiej weryfikacji słuszności przedmiotowego wniosku

skazanego, tym samym więc rażąco obraził wszystkie te przepisy prawa karnego

materialnego i procesowego, które wskazano w zarzucie kasacji. Nie ulega też

wątpliwości, iż to uchybienie jest rażące, a przy tym miało istotny wpływ na treść

zaskarżonego wyroku.

Stąd też należało uznać zasadność kasacji Prokuratora Generalnego.

Ponownie rozpoznając sprawę w zakresie orzekania o środkach karnych

Sąd Rejonowy zważy nas wszystkie powyżej sformułowane wnioski i uwagi.

Z tych wszystkich względów orzeczono jak wyżej.

kc