III KRS 81/15

Sygn. akt III KRS 81/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 grudnia 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Krzysztof Staryk (przewodniczący)

SSN Jolanta Frańczak

SSN Maciej Pacuda (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania W. M.

od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 18 czerwca 2015 r. w przedmiocie

przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w […] ogłoszonym w Monitorze Polskim

[…]

z udziałem M. Ł.

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 15 grudnia 2015 r.,

oddala odwołanie.

UZASADNIENIE

Krajowa Rada Sądownictwa uchwałą z dnia 18 czerwca 2015 r., podjętą w

przedmiocie przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na

stanowisku sędziego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w […] na

podstawie art. 3 ust. 1 pkt 2 i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej

2

Radzie Sądownictwa (Dz.U. Nr 126, poz. 714 ze zm.) postanowiła przedstawić

Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o powołanie do pełnienia

urzędu na stanowisku sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w […]

kandydaturę M. Ł. - sędziego sądu okręgowego oraz nie przedstawiać

Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o powołanie do pełnienia

urzędu na stanowisku sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w […]

pozostałych kandydatur, w tym kandydatury W. M. - radcy prawnego, adiunkta,

członka samorządowego kolegium odwoławczego,

W uzasadnieniu tej uchwały Krajowa Rada Sądownictwa wyjaśniła, że na

jedno stanowisko sędziowskie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym ogłoszone

w Monitorze Polskim […] zgłosiło się szesnaście osób.

Zespół członków Krajowej Rady Sądownictwa w jawnym głosowaniu,

bezwzględną większością głosów, przyjął stanowisko w przedmiocie rekomendacji

Radzie kandydatury M. Ł.

Krajowa Rada Sądownictwa, podzielając przedstawioną przez zespół jej

członków argumentację, podjęła uchwałę o przedstawieniu Prezydentowi

Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na

stanowisku sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w […] kandydatury

M. Ł.

Rada stwierdziła, że uwzględniła oceny kwalifikacji kandydatów i kryteria

wyrażone w art. 35 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz to, że zgodnie z art. 6 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.

Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 j.t.), kandydat

ubiegający się o stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego musi

wyróżniać się wysokim poziomem wiedzy w dziedzinie administracji publicznej oraz

prawa administracyjnego i innych dziedzin prawa związanych z działaniem organów

administracji publicznej.

Rada podniosła w związku z tym, iż M. Ł. ukończyła wyższe studia

prawnicze na Uniwersytecie […] z ogólną oceną dobrą. Od dnia 1 lipca do dnia 30

grudnia 1987 r. pracowała w Sądzie Wojewódzkim na stanowisku referenta. Po

odbyciu aplikacji sądowej, we wrześniu 1989 r. złożyła zaś egzamin sędziowski,

uzyskując ocenę bardzo dobrą. W dniu 27 listopada 1989 r. została mianowana

3

asesorem sądowym w Sądzie Rejonowym […] i orzekała w Wydziale Rodzinnym i

Nieletnich. Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 6 lipca

1991 r. została powołana na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego […]. Orzekała

tam w Wydziale Cywilnym. Od dnia 3 stycznia do dnia 2 lipca 1993 r. odbywała staż

w Narodowej Szkole dla Sędziów w Paryżu. Od dnia 15 października 1996 r.

powierzono jej pełnienie obowiązków Przewodniczącej Wydziału Cywilnego Sądu

Rejonowego […], a od dnia 16 kwietnia 1997 r. powierzono jej tę funkcję. Od dnia 1

września 1998 r. była delegowana do pełnienia obowiązków sędziego Sądu

Wojewódzkiego i orzekała tam w Wydziale Cywilnym. Postanowieniem Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 stycznia 2000 r. została powołana na stanowisko

sędziego Sądu Okręgowego w […]. Od dnia 16 września 2002 r. do dnia 29 lutego

2004 r. pełniła w tym Sądzie funkcję wizytatora ds. cywilnych. Decyzją Ministra

Sprawiedliwości z dnia 1 marca 2004 r. została powołana na stanowisko

Wiceprezesa Sądu Okręgowego w […] na okres sześciu lat. W tym czasie orzekała

w Wydziale Cywilnym Odwoławczym tego Sądu. W okresie od dnia 9 do dnia 12

lutego 2004 r. i od dnia 5 do dnia 8 lipca 2004 r. uczestniczyła w warsztatach

Najwyższej Rady Sądownictwa w Rzymie, a od dnia 30 maja do dnia 5 czerwca

2007 r. w warsztatach Rady Generalnej Sądownictwa Powszechnego w Murcji i w

Luksemburgu. W 2005 r. kilkakrotnie była delegowana do orzekania w Wydziale

Cywilnym Sądu Apelacyjnego. Decyzjami Ministra Sprawiedliwości była

delegowana do pełnienia obowiązków sędziego w Sądzie Apelacyjnym od dnia 1

sierpnia 2007 r. do dnia 30 kwietnia 2008 r. (w wymiarze jednej sesji w miesiącu), a

od dnia 1 do dnia 30 kwietnia 2010 r. (w pełnym wymiarze czasu pracy). Kolejne

delegacje do pełnienia przez tę kandydatkę obowiązków sędziego w Sądzie

Apelacyjnym miały miejsce w 2012 i 2013 r. Ponadto kandydatka prowadziła

wykłady dla aplikantów sądowych okręgu […] z prawa cywilnego materialnego

(2003-2009), zajęcia na studiach podyplomowych prowadzonych przez Uniwersytet

[…] (od 2011 r.) oraz zajęcia z prawa cywilnego materialnego w ramach kursu

przygotowawczego dla studentów na aplikację ogólną (od 2011 r.).

Ocenę kwalifikacji M. Ł. sporządził sędzia wojewódzkiego sądu

administracyjnego B. W. Opiniujący stwierdził, że kandydatka jest osobą pracowitą

sumienną, systematyczną i dobrze zorganizowaną. Prowadzone postępowania

4

stara się kończyć szybko, zachowując przy tym wysoki poziom merytoryczny

orzecznictwa, co znajduje potwierdzenie w jego stabilności. Jednostkowy

przypadek uchylenia przez Sąd Najwyższy orzeczenia wydanego przez kandydatkę

jako sędziego sprawozdawcę jest tylko wyjątkiem potwierdzającym powyższą

opinię. Orzekając wiele lat w sprawach trudnych i skomplikowanych, zdobyła

bardzo duże doświadczenie zawodowe. Konkludując, opiniujący stwierdził, że M. Ł.

spełnia przesłanki określone w art. 6 § 1 pkt 1-5 i 7 ustawy Prawo o ustroju sądów

administracyjnych, a jej dotychczasowa praca zawodowa, w tym wieloletnie

orzekanie na wysokim poziomie w sprawach cywilnych, w których z powodzeniem

rozstrzygała spory o szerokiej tematyce, a także pełnienie funkcji Wiceprezesa

Sądu Okręgowego, upoważnia do stwierdzenia, że spełnia także przesłankę z art. 6

§ 1 pkt 6 tej ustawy.

Kolegium Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w […] na posiedzeniu w

dniu 4 marca 2015 r. udzieliło rekomendacji kandydaturze M. Ł., a Zgromadzenie

Ogólne Sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na posiedzeniu w dniu 9

marca 2015 r., zaopiniowało jej kandydaturę przy następującym wyniku głosowania:

13 głosów „za” przy 16 głosów „przeciw” i 5 głosach „wstrzymujących się”.

Krajowa Rada Sądownictwa, podejmując decyzję w niniejszym

postępowaniu, nominacyjnym wszechstronnie rozpoznała wszystkie zgłoszone

kandydatury i zdecydowała, że najlepszym kandydatem jest M. Ł. Rada

uwzględniła uzyskaną przez kandydatkę bardzo dobrą ocenę kwalifikacji

sporządzoną przez sędziego wizytatora, a także doświadczenie życiowe i

wieloletnie doświadczenie zawodowe zdobyte w trakcie orzekania na stanowisku

sędziego sądu rejonowego, sędziego sądu okręgowego oraz podczas delegacji do

orzekania w Sądzie Apelacyjnym. Odnotowała również, że Pani M. Ł. skutecznie

łączy pracę orzeczniczą z prowadzeniem zajęć dydaktycznych. Ponadto, Rada

wzięła pod uwagę rekomendację Kolegium Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego w […] oraz wysoki wynik głosowania na Zgromadzeniu Ogólnym

Sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w […] (13 głosów „za” przy 16

głosów „przeciw” i 5 głosach „wstrzymujących się”).

Mając powyższe na uwadze, Krajowa Rada Sądownictwa stwierdziła, że

osoby, które nie uzyskały rekomendacji Rady, nie były w ramach tego

5

postępowania kwalifikacyjnego kandydatami lepszymi czy też bardziej

odpowiednimi niż Pani M. Ł.

Te okoliczności spowodowały, że w trakcie posiedzenia Krajowej Rady

Sądownictwa w dniu 18 czerwca 2015 r. podczas głosowania na kandydaturę M. Ł.

oddano 13 głosów „za”, 0 głosów „przeciw” i 1 głos „wstrzymujący się”, natomiast

na kandydaturę W. M. oddano 0 głosów „za”, 3 głosy „przeciw” i 11 głosów

„wstrzymujących się”.

Uczestnik postępowania W. M. wniósł do Sądu Najwyższego odwołanie od

uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 18 czerwca 2015 r., zaskarżając tę

uchwałę w częściach obejmujących: jej pkt I w zakresie, w jakim orzeka o

przedstawieniu Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o powołanie na

stanowisko sędziego kandydaturę sędziego M. Ł. oraz pkt II ppkt 7 w zakresie, w

jakim orzeka o nieprzedstawieniu Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosku

o powołanie na wymienione stanowisko sędziego W. M. oraz zarzucając tej

uchwale naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:

a) art. 33 ust. 1 ustawy o KRS, przez jego błędną wykładnię, polegającą na

przyjęciu, że wszechstronne rozważenie sprawy dawało podstawy do objęcia

wnioskiem o powołanie na stanowisko sędziowskie M. Ł. i nie dawało podstaw o

objęcia nim W. M.;

b) art. 35 ust. 2 pkt 1 ustawy o KRS, przez błędną wykładnię powodującą

pominięcie, że ocena kandydatury W. M., powinna w pierwszej kolejności

obejmować podstawę do kandydowania w postaci stopnia naukowego, nie zaś

wyłącznie w oparciu o wykonywany zawód radcy prawnego lub (błędnie powołane)

stanowisko adiunkta, czego w wypadku tego kandydata nie uwzględniały organy

opiniodawcze WSA w […], zaś wynikało to jednoznacznie z kwalifikacji,

zobrazowanych kartą zgłoszenia i załączonymi doń opiniami, rekomendacjami i

recenzjami, a także publikacjami; mylnie też KRS przyjęła, że opinia Kolegium i

ocena Zgromadzenia Ogólnego determinują rozstrzygnięcie KRS;

c) art. 6 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów

administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647), zwanej dalej p.u.s.a., przez błędne

przyjęcie, że przesłanka wysokiego poziomu wiedzy w dziedzinie administracji

publicznej oraz prawa administracyjnego i dziedzin prawa związanych z działaniem

6

organów administracji publicznej została optymalnie spełniona w wypadku M. Ł. i

nie została dostatecznie spełniona w wypadku W. M.;

d) art. 6 § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 6 § 1 pkt 7 p.u.s.a., przez błędną wykładnię

pierwszego z nich, prowadzącą do niewłaściwego zastosowania drugiego z nich,

skoro wymagania z art. 6 § 1 pkt 7 nie dotyczą osób z tytułem naukowym profesora

lub stopniem naukowym doktora habilitowanego nauk prawnych;

e) art. 29 p.u.s.a. w zw. z art. 57f § 2 zdanie pierwsze i art. 57g § 1 ustawy z

dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2014 r., poz.

133), zwanej dalej p.u.s.p., poprzez błędne zastosowanie art. 57f § 2 zdanie

pierwsze p.u.s.p., podczas gdy w wypadku W. M. podstawą ubiegania się o

stanowisko była podstawa określona w art. 6 § 1 pkt 7 p.u.s.a., zaś dokumenty

obrazujące m.in. pracę radcy prawnego (które zdeterminowały opinie organów

WSA, jakimi następnie kierowała się KRS, co wynika m.in. z określenia

odwołującego się adresata uchwały) były przedstawione z kartą z racji obowiązku

formalnego, a nie materialnego; przepis ten posługuje się zwrotem «ocena

kandydata ... wykonującego zawód radcy... jest dokonywana w oparciu ...», a więc

bez względu na kumulację wykonywania zawodu radcy z innymi podstawami. Z

tych względów wadliwie oceniono kandydaturę pod względem podstaw z art. 6 § 1

pkt 7 p.u.s.a.;

f) § 8 ust. 1 pkt 1-3 i § 10 zdanie pierwsze i drugie rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 17 października 2012 r. w sprawie oceny kwalifikacji

kandydatów na wolne stanowisko sędziowskie (Dz.U. z 2012 r., poz. 1167), przez

błędne przyjęcie, że kandydatury M. Ł. i W. M. ocenione winny być co do zasady

pod kątem kwalifikacji nabytych w trakcie wykonywanego zawodów prawniczych,

zaś gdy idzie o osiągnięcia zawodowe M. Ł., że kluczowe znaczenie miał okres

orzekania w sądach powszechnych w wydziałach cywilnych, który oceniony został

wyżej, aniżeli wydane wobec W. M. uchwały właściwych rad wydziałów o nadaniu

stopnia doktora habilitowanego nauk prawnych, o nadaniu stopnia naukowego nauk

prawnych oraz akt powołania na stanowisko profesora nadzwyczajnego oraz okres

orzekania w organach administracji publicznej i pracy asystenta sędziego w

Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz w wojewódzkim sądzie administracyjnym

i pracy w zawodzie prawniczym (radcy prawnego) w organach administracji

7

publicznej I i II instancji, a także występowanie w imieniu tych organów przed

sądami administracyjnymi obu instancji.

Powołując się na tak sformułowane zarzuty, odwołujący się, stosownie do

art. 3984

§ 1 pkt 3 w związku z art. 39816

zdanie pierwsze k.p.c., wniósł o uchylenie

zaskarżonej uchwały oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Krajowej Radzie Sadownictwa.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy uważa za stosowne przypomnieć, że zgodnie z art. 44 ust. 1

zdanie pierwsze ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa

(Dz.U. Nr 126, poz. 714 ze zm., dalej ustawa o KRS), uczestnik postępowania

może odwołać się do Sądu Najwyższego z powodu sprzeczności uchwały Rady z

prawem, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Wynikające z tego przepisu

prawo zaskarżenia uchwał Rady dotyczy zatem uchwał podejmowanych w

sprawach należących do jej kompetencji, w tym w wymienionych w art. 3 ust. 1 pkt

1 ustawy o KRS sprawach o rozpatrzenie i ocenę kandydatów do pełnienia urzędu

na stanowiskach sędziów Sądu Najwyższego oraz stanowiskach sędziowskich w

sądach powszechnych, sądach administracyjnych i sądach wojskowych. Odesłanie

do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o skardze kasacyjnej (art. 44 ust. 3

ustawy o KRS) determinuje z kolei sposób wyznaczenia granic rozpoznania przez

Sąd Najwyższy sprawy zainicjowanej odwołaniem uczestnika postępowania.

Stosownie do art. 39813

§ 1 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje bowiem skargę

kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw, a z urzędu bierze

pod rozwagę tylko nieważność postępowania.

Jeśli natomiast chodzi o podstawy odwołania od uchwał Rady, to zdaniem

Sądu Najwyższego zasadniczo nie ma zastosowania w tym zakresie art. 3983

§ 1

k.p.c. regulujący kwestię podstaw kasacyjnych, gdyż w przypadku odwołań od

uchwał Rady podstawy te są określone w art. 44 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o

KRS, który stanowi, że odwołanie można wnieść z powodu sprzeczności uchwały z

prawem, a zatem zarówno z prawem materialnym, jak i z przepisami postępowania.

Szczegółowe zasady postępowania przed Radą w indywidualnych sprawach są

8

przy tym unormowane w przepisach rozdziału 3 obecnie obowiązującej ustawy o

KRS i to one mogą zasadniczo stanowić punkt odniesienia dla podnoszonych w

odwołaniach od uchwał Krajowej Rady Sądownictwa zarzutów naruszenia

przepisów proceduralnych. Naruszenia te muszą mieć jednak istotny wpływ na

wynik sprawy, odzwierciedlony w treści zaskarżonej uchwały.

Sąd Najwyższy w obecnym składzie za nadal aktualny uznaje równocześnie

pogląd judykatury wyrażany na gruncie art. 13 ust. 2 dawnej ustawy z dnia 27 lipca

2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa, będącego odpowiednikiem art. 44 ust. 1

obecnej ustawy o KRS, zgodnie z którym zakres kognicji Sądu Najwyższego w

ramach oceny uchwał Krajowej Rady Sądownictwa obejmuje wyłącznie badanie,

czy uchwała nie pozostaje w sprzeczności z prawem. Oznacza to przede

wszystkim, że Sąd Najwyższy nie ma kompetencji do merytorycznego

rozpatrywania kwalifikacji kandydata na sędziego (a tym bardziej jego

kontrkandydatów). Przedmiotem badania ze strony Sądu Najwyższego pozostaje

więc procedura podejmowania uchwały przez Krajową Radę Sądownictwa, a nie

przesłanki, które zadecydowały o jej treści (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia

15 lipca 2009 r., III KRS 7/09 i III KRS 11/09, niepublikowane, oraz z dnia 20

października 2009 r., III KRS 13/09, ZNSA 2011 nr 11, poz. 93). Wypada również

dodać, że jak zauważył Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 27

maja 2008 r., SK 57/06 (OTK-A 2008 nr 4, poz. 63), ani szczególna, konstytucyjna,

pozycja ustrojowa KRS, ani fakt, że w myśl art. 12 ust. 5 ustawy o KRS w

postępowaniu przed Radą nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania

administracyjnego, nie odbierają postępowaniu przed Radą w sprawach

indywidualnych, dotyczących powołania na stanowiska sędziowskie, charakteru

postępowania administracyjnego. Przedmiot postępowania w kwestii oceny

kandydata i przedstawienia wniosku o jego powołanie na stanowisko sędziego ma

charakter sprawy w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji. I jako taka powinna

podlegać kontroli sądowej w zakresie właściwym tego rodzaju sprawom, tj. pod

kątem legalności, przestrzegania stosownych procedur prawnych. Zgodzić się

natomiast należy ze stanowiskiem, że merytoryczna ingerencja sądu w

rozstrzygnięcia Rady byłaby niedopuszczalna, wkraczałaby bowiem w sferę

szczególnego władztwa Rady, wynikającego z samych norm konstytucyjnych.

9

Jednakże kontrola sądowa przestrzegania praw obywateli, w rozważanym wypadku

praw wynikających z art. 60 Konstytucji, tj. prawa równego dostępu do służby

publicznej, a zatem w sprawach prowadzenia naboru na podstawie przejrzystych

kryteriów selekcji kandydatów i obsadzania poszczególnych stanowisk w służbie

publicznej, jest, w myśl art. 45 ust. 1 Konstytucji, konieczna.

W konsekwencji takiego ukształtowania kognicji Sądu Najwyższego w

zakresie kontroli nad postępowaniem dotyczącym przedstawienia Prezydentowi

Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o powołanie sędziego, kontrola sądowa

obejmuje w szczególności badanie, czy Rada przestrzegała w danym

postępowaniu jednolitych kryteriów oceny kandydata oraz procedur postępowania

związanych z oceną kandydatury i przedstawiania wniosku Prezydentowi. Analiza

tego, czy uchwała nie pozostaje w sprzeczności z prawem, obejmuje także kontrolę

przestrzegania przez Radę innych wymagań prawnych, w tym np. ustawowych

warunków powoływania na stanowisko sędziego, sprecyzowanych w ustawie z dnia

25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawie z dnia 27 lipca

2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz ogólnych reguł proceduralnych

obowiązujących w postępowania przed tym organem, określonych w przepisach

rozdziału 3 ustawy o KRS.

Podkreślić należy, że Krajowa Rada Sądownictwa jest zobligowana do

wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia

sprawy. Jest ona organem umocowanym przez Konstytucję do rozpatrywania i

oceny kandydatów do pełnienia urzędu sędziego, w jej gestii pozostają ustalenia

faktyczne, ocena dowodów, ocena doboru kryteriów, jak również znaczenie

przywiązywane do poszczególnych kryteriów przy ocenie poszczególnych

kandydatów.

Przechodząc do oceny podstaw odwołania wniesionego w niniejszej sprawie

od uchwały Rady z dnia 9 marca 2015 r., Sąd Najwyższy stwierdza, że jest ono

oparte na zarzutach naruszenia: art. 33 ust. 1, art. 35 ust. 2 pkt 1 ustawy o KRS;

art. 6 § 1 pkt 6 i 7, art. 6 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów

administracyjnych; art. 29 ustawy o ustroju sądów administracyjnych w związku z

art. 57f § 2 zdanie pierwsze i art. 57g § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o

ustroju sądów powszechnych, a także § 8 ust. 1 pkt 1-3 i § 10 zdanie pierwsze i

10

drugie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2012 r. w

sprawie oceny kwalifikacji kandydatów na wolne stanowisko sędziowskie.

Powołany w podstawach zaskarżenia art. 33 ust. 1 ustawy o KRS

zobowiązuje Krajową Radę Sądownictwa, aby przed podjęciem uchwały w

indywidualnych sprawach należących do jej kompetencji wszechstronnie rozważyła

sprawę na podstawie udostępnionej dokumentacji oraz wyjaśnień uczestników

postępowania lub innych osób, jeśli zostały złożone. Regulacja zawarta w tym

przepisie koresponduje więc z obowiązkami Rady wynikającymi z art. 2 Konstytucji

RP. Naruszenie tego przepisu (a także art. 2 Konstytucji RP) może zatem polegać

na pominięciu istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wynikających z

owej dokumentacji lub wyjaśnień, albo na dokonaniu ustaleń sprzecznych z tymże

materiałem.

Natomiast w myśl art. 35 ust. 2 ustawy o KRS, przy ustalaniu kolejności

kandydatów na liście zespół kieruje się przede wszystkim oceną kwalifikacji

kandydatów, a ponadto uwzględnia: 1) doświadczenie zawodowe, opinie

przełożonych, rekomendacje, publikacje i inne dokumenty dołączone do karty

zgłoszenia; 2) opinie kolegium właściwego sądu oraz ocenę właściwego

zgromadzenia ogólnego sędziów. Przepis ten jest wprawdzie adresowany wprost

tylko do zespołu i nakazuje uwzględnienie wymienionych w nim kryteriów jedynie

przy ustalaniu kolejności na liście kandydatów rekomendowanych przez zespół do

obsadzenia wolnych stanowisk sędziowskich. Z reguł wykładni systemowej i

funkcjonalnej wynika jednak, że ma on szersze zastosowanie, tak w zakresie

przedmiotowym, jak i podmiotowym. Przed ustaleniem kolejności

rekomendowanych kandydatów zespół musi bowiem w pierwszym rzędzie wydzielić

ich grupę spośród wszystkich, którzy zgłosili się do obsadzanych stanowisk, a

trudno sobie wyobrazić, aby można w tym zakresie stosować inne kryteria, gdyż

obie te czynności służą jednemu celowi – wyborowi najlepszych kandydatów na

sędziów. Ten sam cel ma zaś następna faza postępowania, już przed Radą w

pełnym składzie, co przemawia za stosowaniem również w tej fazie tych samych

kryteriów oceny kandydatów. Wymaga przy tym podkreślenia, że określony w

art. 35 ust. 2 katalog kryteriów nie ma wyczerpującego charakteru i – poza

wyeksponowaniem, przez użycie sformułowania „przede wszystkim”, oceny

11

kwalifikacji kandydatów – w żadnym razie nie hierarchizuje innych przymiotów

(cech, właściwości), którymi powinna odznaczać się osoba ubiegająca się o to

stanowisko. Co do samych kwalifikacji kandydatów należy z kolei zauważyć, że

przepis nie precyzuje tego pojęcia. Z pewnością jednak nie można utożsamiać go

tylko z wymaganiami stawianymi kandydatom w przepisach ustawy o ustroju sądów

administracyjnych czy w ustawie – Prawo o ustroju sądów powszechnych, gdyż te

wyznaczają jedynie minimum standardów dla osoby ubiegającej się o stanowisko

sędziego. Chodzi więc raczej o uwzględnienie w ocenie kandydatów – poza owym

ustawowym minimum – dodatkowych elementów składających się na teoretyczne i

praktyczne umiejętności potrzebne do wykonywania tego zawodu, jak np. wyniki

ukończenia studiów i egzaminu kończącego właściwą aplikację, uzyskane stopnie

naukowe, ukończone studia podyplomowe i szkolenia, reprezentowana w toku

wykonywania dotychczasowej pracy i analizowana przez sędziów wizytatorów oraz

przełożonych wiedza prawnicza, sposób organizowania pracy i wywiązywania się z

obowiązków, itp. Aktualny pozostaje zatem pogląd judykatury, ukształtowany na

podstawie przepisów dawnej ustawy o KRS z dnia 27 lipca 2001 r., w myśl którego

o wyborze kandydata decyduje ocena całościowa, wynikająca z łącznego

zastosowania tych przesłanek (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 20

października 2009 r., III KRS 13/09, ZNSA 2011 nr 1, poz. 93; z dnia 14 stycznia

2010 r., III KRS 24/09, LEX nr 737271 i z dnia 17 sierpnia 2010 r., III KRS 10/10,

LEX nr 678015).

Przenosząc te ogólne uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd

Najwyższy stwierdza, iż Krajowa Rada Sądownictwa, rozpatrując i oceniając

kandydatury zgłoszone na wolne stanowisko sędziowskie w Wojewódzkim Sądzie

Administracyjnym w […], dysponowała obszerną dokumentacją dotyczącą

poszczególnych osób biorących udział w konkursie oraz listą rekomendacyjną

Zespołu członków Rady, sporządzoną po zapoznaniu się z tą dokumentacją. Z

uwagi na cel, jaki ma spełniać uzasadnienie do uchwały, Rada nie miała przy tym

możliwości szczegółowego omawiania wszystkich dokumentów znajdujących się w

materiałach przedstawionych przez kandydatów, co nie oznacza wcale, że

dokumenty takie zostały pominięte przy podejmowaniu uchwały. Wypada też

podkreślić, że uchwała Rady jest aktem podejmowanym przez organ kolegialny.

12

Wyniki takiego głosowania trudno więc przedstawić w formie uzasadnienia, choćby

z tej przyczyny, że nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie rzeczywistych intencji

głosujących. W takim przypadku kontrola sądowa musi ograniczyć się do oceny,

czy zachowane były podstawowe reguły proceduralne. Jest to sytuacja podobna do

spotykanej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sprawach

zainicjowanych wniesieniem odwołania od decyzji Centralnej Komisji do Spraw

Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych w przedmiocie nadania stopnia naukowego

i tytułu naukowego, w których sąd administracyjny nie jest kompetentny do

merytorycznej kontroli recenzji stanowiących podstawę decyzji (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 26 kwietnia 1996 r., III ARN 86/95, OSNAPiUS 1996 nr 21,

poz. 315; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października

1999 r., I SA 813/99, LEX nr 46279; z dnia 22 listopada 2007 r., I SA/Wa 1292/07,

LEX nr 433773 i z dnia 30 maja 2008 r., I OSK 212/08, LEX nr 505357 oraz wyrok

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2010 r.,

I SA/Wa 106/10, LEX/el. 2010, z glosą M. Karpiuka).

Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały wynika wszakże, iż Krajowa Rada

Sądownictwa, rozpatrując kandydatury na wakujące stanowisko sędziowskie,

wzięła pod uwagę wszystkie okoliczności dotyczące poszczególnych uczestników

postępowania, rzutujące na ocenę ich predyspozycji do pełnienia urzędu na

stanowisku sędziego, zwłaszcza zaś te, o których mowa art. 35 ust. 2 ustawy o

KRS, a więc przede wszystkim kwalifikacje i doświadczenie zawodowe

kandydatów, opinie wizytatorów i przełożonych, rekomendacje oraz wyniki

głosowań organów samorządu sędziowskiego, a także szczegółowo je opisała.

O wyborze kandydatury M. Ł. zadecydowała zaś przede wszystkim bardzo dobra

ocena kwalifikacyjna dotycząca jej pracy, obszerna i pogłębiona wiedza

merytoryczna, doświadczenie życiowe oraz wieloletnie doświadczenie zawodowe

zdobyte w trakcie orzekania w sądach powszechnych wszystkich szczebli, a nadto

rekomendację Kolegium Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w […] i

najwyższe poparcie Zgromadzenia Ogólnego Sędziów tego Sądu.

Za chybiony należy zatem uznać podnoszony w odwołaniu zarzut naruszenia

art. 33 ust. 1 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa. Nie ma bowiem podstaw do

przyjęcia, że Rada pominęła istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności

13

wynikające z posiadanej dokumentacji bądź dokonała ustaleń sprzecznych z tą

dokumentacją.

Zdaniem Sądu Najwyższego, bezzasadny jest także zarzut naruszenia art.

35 ust. 2 pkt 1 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz korespondujące z nim

zarzuty naruszenia art. 6 § 1 pkt 6, art. 6 § 2 w związku z art. 6 § 1 pkt 7 ustawy

Prawo o ustroju sądów administracyjnych, art. 29 p.u.s.a. w związku z art. 57f § 2

zdanie pierwsze i art. 57g § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, a

także § 8 ust. 1 pkt 1-3 i § 10 zdanie pierwsze i drugie rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 17 października 2012 r. w sprawie oceny kwalifikacji

kandydatów na wolne stanowisko sędziowskie. Sąd Najwyższy jest bowiem zdania,

że uzasadnienie zaskarżonej uchwały oraz dokumenty obrazujące przebieg

postępowania przed Radą pozwalają przyjąć, że rozstrzygnięcie, które zapadło w

kwestionowanej uchwale o przedstawieniu Prezydentowi RP wybranej kandydatki z

wnioskiem o powołanie jej do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego WSA i

nieprzedstawieniu z takim wnioskiem kandydatury odwołującego się, zostało

podjęte nie tylko po wszechstronnym rozważeniu całości zgromadzonego materiału

dowodowego, ale także z zachowaniem prawidłowego toku postępowania przed

Radą i po uwzględnieniu przez Radę wszystkich ustawowych kryteriów oceny

uczestniczących w tym postępowaniu kandydatów. W szczególności Sąd

Najwyższy nie widzi podstaw do stwierdzenia, że Krajowa Rada Sądownictwa

kierowała się przy odmowie przedstawienia kandydatury odwołującego się

Prezydentowi RP niejednolitymi kryteriami lub że pominęła część kryteriów.

Powinność stosowania w postępowaniu przed Radą jednolitych kryteriów wyboru

nie oznacza, że Krajowa Rada Sądownictwa ma obowiązek wobec wszystkich

zgłoszonych kandydatów (niezależnie od ich statusu) stosować kryteria jednakowe

(identyczne). Z tej przyczyny należy podkreślić, że jednolite kryterium odnoszące

się np. do kwalifikacji zawodowych (dorobku, doświadczenia zawodowego)

kandydatów na wolne stanowisko sędziowskie w sądzie administracyjnym nie może

być jednakowo stosowane do różnych kandydatów. Inaczej ich ocena będzie

dokonywana np. w odniesieniu do sędziego sądu powszechnego, a inaczej będzie

kształtować się w przypadku kandydatury zgłoszonej przez prokuratora, radcę

prawego, adwokata, notariusza lub pracownika naukowego szkoły wyższej, zaś

14

szczegółowe odtworzenie motywacji jest prawie niemożliwe. Ta sama trudność

będzie towarzyszyć próbie odtworzenia motywacji, którą kierowała się Rada,

oceniając osoby spełniające ustawowe warunki ubiegania się o stanowisko

sędziowskie z różnych tytułów (np. pracownik naukowy będący równocześnie radcą

prawnym bądź adwokatem). Wbrew odmiennemu stanowisku odwołującego się,

żaden z tych tytułów nie ma przy tym pierwszeństwa w ramach dokonywanej przez

Radę oceny kwalifikacji kandydata. Mają one bowiem równorzędny charakter. W

szczególności zwolnienie osób z tytułem naukowym profesora lub ze stopniem

naukowym doktora habilitowanego nauk prawnych z obowiązku spełnienia

wymagań określonych w art. 6 § 1 pkt 7 ustawy o ustroju sądów administracyjnych

nie oznacza zaś, że posiadanie wymienionego tytułu lub stopnia naukowego winno

być brane przez Radę pod uwagę w pierwszej kolejności. Co już wcześniej zostało

bowiem podniesione, spełnienie wymagań określonych w art. 6 § 1 pkt 1-7 i § 2

ustawy o ustroju sądów administracyjnych stanowi jedynie minimum standardów

dla osoby ubiegającej się o stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu

administracyjnego, natomiast z całą pewnością nie przesądza jeszcze określonej

(pozytywnej lub negatywnej) oceny kwalifikacji kandydata, której Rada dokonuje po

uwzględnieniu całej dokumentacji przedstawionej przez kandydata oraz oceny

kwalifikacji sporządzonej uprzednio przez sędziego wizytatora (art. 57a § 2 Prawa o

ustroju sądów powszechnych w związku z art. 29 ustawy o ustroju sądów

administracyjnych). Tylko wówczas ocena kwalifikacji ma charakter całościowy

(kompletny). Wbrew zarzutom odwołującego się, uzasadnienie zaskarżonej

uchwały nie wskazuje również, aby Rada pominęła przy ocenie jego kwalifikacji

posiadany przez niego stopień naukowy i poprzestała jedynie na ocenie sposobu

wykonywania zawodu radcy prawnego.

Podniesione w odwołaniu zarzuty sprzeczności zaskarżonej uchwały z

art. 35 ust. 2 ustawy o KRS, a także art. 6 § 1 pkt 6 ustawy o ustroju sądów

administracyjnych są bezzasadne także z tej przyczyny, że podstawą odwołania od

uchwały Krajowej Rady Sądownictwa nie mogą być - stanowiące wyraz

subiektywnych odczuć odwołującego się - zarzuty, które dotyczą ustalenia faktów

lub oceny dowodów w sprawie (art. 3983

§ 3 k.p.c. w związku z art. 44 ust. 3 ustawy

o KRS). A taki właśnie charakter ma wyrażone przez odwołującego się przekonanie

15

o wyższości jego niektórych przymiotów (np. posiadany stopień naukowy doktora

nauk prawnych w zakresie prawa administracyjnego, powołanie na stanowisko

profesora nadzwyczajnego w Katedrze Postępowania Administracyjnego Wyższej

Szkoły Prawa i Administracji w […], wysoki poziom wiedzy w dziedzinie

administracji publicznej oraz prawa administracyjnego i innych dziedzin prawa

związanych z działaniem organów administracji publicznej wynikający z

wszechstronnego doświadczenia zawodowego, czy też ilość publikacji naukowych).

Nie ma także racji odwołujący się, przypisując Radzie przyjęcie w

zaskarżonej uchwale, że opinia kolegium właściwego sądu oraz ocena

zgromadzenia ogólnego „determinują rozstrzygnięcie KRS”. Jak wynika bowiem z

treści uzasadnienia uchwały, uzyskane przez wybraną kandydatkę poparcie

środowiska sędziowskiego stanowiło wyłącznie dodatkowy argument, uzupełniający

decydujące o jej wyborze kwalifikacje oraz posiadane doświadczenie zawodowe.

Trzeba jednak dodać, że opinia kolegium właściwego sądu oraz ocena

zgromadzenia ogólnego bez wątpienia stanowią ustawowe kryterium oceny

kandydatów do objęcia stanowisk sędziowskich. Choć bowiem nie zostało ono

wymienione wśród warunków uprawniających do objęcia stanowiska sędziego

wojewódzkiego sądu administracyjnego w art. 6 § 1 Prawa o ustroju sądów

administracyjnych, to jednak przewidziano je w przepisach regulujących tryb

postępowania nominacyjnego przed KRS (art. 35 ust. 2 pkt 2 ustawy o KRS). W

judykaturze Sądu Najwyższego utrwalony jest zaś pogląd, że wyniki głosowania w

kolegium i zgromadzeniu ogólnym sędziów właściwego sądu („poparcie środowiska

sędziowskiego”) nie wiążą wprawdzie KRS przy dokonywaniu oceny kandydata na

wolne stanowisko sędziowskie, jednakże są istotne z punktu widzenia art. 35 ust. 2

pkt 2 ustawy o KRS, gdyż stanowią jedno z ustawowych kryteriów rzutujących na

ocenę predyspozycji kandydatów do pełnienia urzędu na obsadzanym stanowisku

sędziego. Dlatego KRS powinna nawet dodatkowo umotywować swój wybór

wówczas, gdy dotyczył on osoby, która uzyskała mniejsze poparcie środowiska

zawodowego (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 14 stycznia 2010 r., III KRS

24/09, LEX nr 737271; z dnia 15 stycznia 2013 r., III KRS 33/12, LEX nr 1294479

oraz z dnia 15 maja 2013 r., III KRS 197/13, Legalis nr 750374).

16

Zdaniem Sądu Najwyższego, uzasadnienie uchwały podjętej w

przedmiotowej sprawie oraz dokumenty obrazujące przebieg postępowania przed

Radą pozwalają przyjąć, że rozstrzygnięcie, które zapadło w kwestionowanej

uchwale, stanowiło efekt wszechstronnego rozważenia całości zgromadzonego

materiału dowodowego i zachowania prawidłowego toku postępowania przed Radą.

Z tej przyczyny subiektywne poczucie pokrzywdzenia kandydata do objęcia

wolnego stanowiska sędziego nie może stanowić usprawiedliwionej podstawy

odwołania od uchwały KRS o nieprzedstawieniu Prezydentowi RP wniosku o

powołanie na wakujące stanowisko sędziowskie, jeżeli odwołujący się nie

sformułował uzasadnionych zarzutów, które potwierdzałyby rzeczywiste stosowanie

wobec jego kandydatury nierównych lub dyskryminujących go kryteriów dostępu do

wakujących stanowisk sędziowskich w porównaniu do innych kandydatur

zgłoszonych w tej samej procedurze konkursowej (por. wyrok Sądu Najwyższego z

dnia 21 sierpnia 2012 r., III KRS 21/12, LexPolonica nr 6202466). Weryfikacja

kwalifikacji poszczególnych kandydatów ubiegających się o stanowiska

sędziowskie należy wyłącznie do Rady, a podstaw do twierdzenia, że zostały

przekroczone granice swobodnego uznania, nie mogą stanowić odmienne - z

natury subiektywne - zapatrywania w odniesieniu do własnych osiągnięć, walorów i

przymiotów. W tym stanie rzeczy uchylają się spod kognicji Sądu Najwyższego

twierdzenia odwołującego się, że to właśnie jego cechuje najwyższy (spośród

wszystkich zgłoszonych kandydatów) poziom wiedzy z zakresu administracji

publicznej (prawa administracyjnego), zaś KRS dokonała pobieżnej i sprzecznej z

wynikami materiału dowodowego oceny jego kandydatury. Należy również

podkreślić, że Krajowa Rada Sądownictwa w toku analizowanego postępowania

miała za zadanie wskazać i przedstawić Prezydentowi RP z wnioskiem o powołanie

do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego w […] tylko jednego spośród kilkunastu kandydatów, z których

większość (w tym także odwołujący się) z całą pewnością posiada przymioty

świadczące o tym, iż nie tylko spełnia formalne (ustawowe) przesłanki, ale również

– przy uwzględnieniu określonych kryteriów oceny – jest merytorycznie

przygotowany do objęcia stanowiska, o które się ubiega. Mówiąc lapidarnie, Rada

(co sama przyznała w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały) dokonywała więc wyboru

17

pomiędzy dobrymi i bardzo dobrymi kandydatami, przy czym kandydatura

odwołującego się w żadnym razie nie została przez Radę zdyskwalifikowana, co

jasno wynika z końcowego fragmentu uzasadnienia zaskarżonej uchwały, w którym

stwierdzono jedynie, iż „osoby, które nie uzyskały rekomendacji Rady, nie były w

ramach tego postępowania kwalifikacyjnego kandydatami lepszymi czy też bardziej

odpowiednimi niż Pani M. Ł”.

Wobec bezzasadności podstaw i zarzutów odwołania, Sąd Najwyższy orzekł

zatem o jego oddaleniu na mocy art. 39814

k.p.c. w związku z art. 44 ust. 3

ustawy o KRS.

kc