III PO 11/15

Sygn. akt III PO 11/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 grudnia 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Krzysztof Staryk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Jolanta Frańczak

SSN Maciej Pacuda

w sprawie z odwołania J. J.

od decyzji Prokuratora Generalnego z dnia 9 września 2015 r. o odmowie

wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 15 grudnia 2015 r.,

oddala odwołanie.

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 9 września 2015 r., Prokurator Generalny nie wyraził zgody

na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratorskiego przez J. J. prokuratora

Prokuratury Rejonowej […]. W podstawie decyzji wskazano przepisy art. 62a ust. 2

i ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (Dz.U. z 2011 r. Nr 270,

poz. 1599, ze zm.) w związku z art. 69 § 1 i § 1a ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. –

Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 133 ze zm.; dalej jako:

„usp”).

2

W uzasadnieniu swojej decyzji Prokurator Generalny wskazał, że pismem z

dnia 24 czerwca 2015 r. prokurator J. J. zwrócił się z prośbą do Prokuratora

Generalnego o wyrażenie zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora do

dnia 11 stycznia 2016 r.; do pisma tego nie zostało dołączone zaświadczenie

lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania przez pracy na

stanowisku prokuratora. Stosowne zaświadczenie datowane na 10 lipca 2015 r. J.

J. złożył w Prokuraturze Okręgowej w […] w dniu 13 lipca 2015 r.

Krajowa Rada Prokuratury uchwałą z dnia 4 sierpnia 2015 r., negatywnie

zaopiniowała przedmiotowy wniosek prokuratora J. J.

Prokurator Generalny stwierdził, że w aktualnym stanie prawnym, prokurator

przechodzi w stan spoczynku z chwilą osiągnięcia 67 roku życia albo wieku

przewidzianego odpowiednio w art. 69 § 1a usp, chyba że Prokurator Generalny,

na wniosek zainteresowanego prokuratora, po przedstawieniu zaświadczenia

stwierdzającego, że jest zdolny, ze względu na stan zdrowia do pełnienia

obowiązków prokuratora oraz po zasięgnięciu opinii właściwego prokuratora

przełożonego, a także Krajowej Rady Prokuratury wyrazi prokuratorowi zgodę na

dalsze zajmowanie stanowiska. Powyższy wniosek składa się Prokuratorowi

Generalnemu najpóźniej na sześć miesięcy przed ukończeniem 67 roku życia albo

wieku przewidzianego odpowiednio w art. 69 § 1a usp. Podkreślono, że

ustawodawca obniżając wiek dla określonych grup wiekowych obligujący do

przejścia w stan spoczynku, określił wiek emerytalny, m.in. dla mężczyzn

urodzonych od dnia 1 stycznia 1950 r. do dnia 31 marca 1950 r., na 65 lat i 9

miesięcy.

Prokurator Generalny wskazał, że prokurator J. J. ma prawo do

pozostawania w służbie czynnej do ukończenia 65 lat i 9 miesięcy (do dnia 11

grudnia 2015 r.). Wniosek o wyrażenie zgody na dalsze zajmowanie stanowiska

prokuratora złożył w dniu 24 czerwca 2015 r., czyli z uchybieniem 6-miesięcznego

terminu, o którym mowa w art. 62a ust. 3 ustawy o prokuraturze.

W ocenie Prokuratora Generalnego termin określony w art. 62a ust. 3 ustawy

o prokuraturze jest terminem, do którego dopuszczalne jest wystąpienie z

wnioskiem; jest szczególnym terminem o charakterze prekluzyjnym. Powyższy

pogląd znajduje swoje odzwierciedlenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego,

3

odnoszącym się przede wszystkim do analizy analogicznych unormowań zawartych

w usp, w brzmieniu obowiązującym do dnia 9 maja 2007 r. Termin ten traktowany

był jako szczególny termin prekluzyjny, powodujący bezskuteczność wniosku

złożonego z jego uchybieniem, z uwagi na brak podstawy prawnej przewidującej

możliwość takiego przywrócenia (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 4 listopada

2003 r., III KRS 4/03 – OSNP nr 16, poz. 291; z dnia 20 października 2004 r.,

III KRS 7/04 i z dnia 4 grudnia 2004 r., III KRS 8/04).

W związku z tym, że przedmiotowy wniosek został złożony po terminie –

według Prokuratora Generalnego – brak jest podstaw do wyrażenia zgody na

dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora przez J. J.

Od powyższej decyzji Prokuratora Generalnego odwołanie do Sądu

Najwyższego wniósł J.J. W ocenie odwołującego się zaskarżona decyzja jest

arbitralna – nie uwzględnia interesu służby jak i okoliczności leżących po stronie

odwołującego się. Odwołujący wskazał, że rzeczywiście przedmiotowy wniosek

złożył z uchybieniem terminu „dniowego, ale w miesiącu czerwcu 2015 r.”. Na

uchybienie temu terminowi miały wpływ okoliczności związane z wizytami

odwołującego się (w ramach dni urlopu) od 8 czerwca 2015 r. u lekarzy

specjalistów z zakresu kardiologii i neurochirurgii, ortopedii w […]. Wskazano, że w

okolicznościach stresujących (obawa o niekorzystne diagnozy lekarskie)

odwołujący się zapomniał o terminie do 11 czerwca 2015 r. złożenia wniosku o

wyrażenie zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora po upływie terminu

ustawowego (11 grudnia 2015 r.). Pracodawca odwołującego się zapewne również

przez zaniedbanie nie przypomniał mu o upływie terminu, a w dniu 24 czerwca

2015 r. telefonicznie skierował zapytanie, czy odwołujący się nie wysłał takiego

wniosku, bo jeżeli nie to minął już termin do jego wniesienia. Odwołujący się

wskazał, że w takiej sytuacji „w sposób emocjonalny” złożył wniosek w dniu 24

czerwca 2015 r. wysyłając go drogą elektroniczną na biuro podawcze Prokuratury

Generalnej w Warszawie. W ocenie odwołującego się Prokurator Generalny nie

uwzględnił również interesu służby, odnosząc się jedynie do ogólnych

uwarunkowań, natomiast nie uwzględniając realiów jednostki prokuratury rejonowej

w której odwołujący się jest prokuratorem. Jest to prokuratura największa w […],

obejmująca swoim zakresem działania największe terytorium i liczbę ludności

4

miasta ze wszystkimi instytucjami, rejestrującą najwięcej zdarzeń kryminalnych, a

ze stanu podstawowego wynika, że pracuje w niej 24 prokuratorów w tym 2 z

kierownictwa, 4 prokuratorów jest delegowanych od 1 roku do 4 lat do Prokuratury

Okręgowej w […], 2 vacaty od 1 roku po śmierci prokuratora i przejściu drugiego w

stan spoczynku). Odwołujący się wskazał, że w tak trudnej sytuacji kadrowej i

jednostkowym obciążeniu sprawami chciał pomóc koleżankom i kolegom w

realizacji zadań szczególnie przy schyłku roku i okresu statystycznego. Z tego

między innymi powodu prosił o umożliwienie przedłużenia okresu zajmowania

stanowiska prokuratora do dnia 16 stycznia 2016 r.

Odwołujący się wskazał, że drugim bardzo istotnym dla niego i jego rodziny

powodem jest kwestia finansowa. Od 29 lat wychowuje córkę z porażeniem

mózgowym. Dziecko przeszło klika operacji neurochirurgicznych i ortopedycznych,

jest stale rehabilitowane, oczekuje na bardzo drogą terapię antywirusową wobec

zarażenia w szpitalu. Odwołujący się wskazał, że wypłata w miesiącu grudniu 6

miesięcznej odprawy w związku z przejściem w stan spoczynku, będzie de facto

tylko na „papierze”, a planował przeznaczyć ją na leczenie dziecka.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 62a ust. 1 ustawy o prokuraturze do prokuratorów

stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 2-5, przepisy art. 69-71, art. 73 i 74,

art. 76, art. 85 § 4, art. 99-102 i art. 104 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o

ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070, ze zm.). Jeżeli przepisy

niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, przewidziane w ustawie - Prawo o ustroju

sądów powszechnych uprawnienia Krajowej Rady Sądownictwa i Ministra

Sprawiedliwości przysługują w stosunku do prokuratorów odpowiednio Krajowej

Radzie Prokuratury i Prokuratorowi Generalnemu, a uprawnienia kolegiów i

prezesów właściwych sądów - właściwym prokuratorom przełożonym. Zgodnie zaś

z art. 62a ust. 2 ustawy o prokuraturze prokurator może dalej zajmować

stanowisko, jeżeli Prokurator Generalny na wniosek prokuratora, po przedstawieniu

zaświadczenia stwierdzającego, że jest zdolny, ze względu na stan zdrowia, do

pełnienia obowiązków prokuratora, oraz po zasięgnięciu opinii właściwego

5

prokuratora przełożonego, wyrazi prokuratorowi zgodę na dalsze zajmowanie

stanowiska. Wniosek i zaświadczenie, o których mowa w ust. 2, składa się

Prokuratorowi Generalnemu najpóźniej na sześć miesięcy przed ukończeniem 67

roku życia albo przed osiągnięciem wieku przewidzianego odpowiednio w art. 69 §

1a usp. W razie niezakończenia postępowania związanego z rozpoznaniem

wniosku, prokurator pozostaje w służbie do czasu zakończenia postępowania, w

tym postępowania przed Sądem Najwyższym (art. 62a ust. 3 ustawy o

prokuraturze).

Z powołanych regulacji wynika, że prokurator przechodzi w stan spoczynku z

chwilą osiągnięcia 67 roku życia albo wieku przewidzianego odpowiednio w art. 69

§ 1a usp, chyba że Prokurator Generalny, na wniosek zainteresowanego

prokuratora, po przedstawieniu zaświadczenia stwierdzającego, że jest zdolny, ze

względu na stan zdrowia do pełnienia obowiązków prokuratora oraz po

zasięgnięciu opinii właściwego prokuratora przełożonego, a także Krajowej Rady

Prokuratury (por. art. 24 pkt 11 ustawy o prokuraturze) wyrazi prokuratorowi zgodę

na dalsze zajmowanie stanowiska. Powyższy wniosek składa się Prokuratorowi

Generalnemu najpóźniej na sześć miesięcy przed ukończeniem 67 roku życia albo

wieku przewidzianego odpowiednio w art. 69 § 1a usp.

Termin, o którym mowa w art. 62a ust. 3 ustawy o prokuraturze jest

terminem określającym moment złożenia wniosku inicjującego wszczęcie procedury

dotyczącej wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora. Termin

ten – jak trafnie wskazuje Prokurator Generalny w uzasadnieniu zaskarżonej

rozpatrywanym odwołaniem decyzji – jest szczególnym terminem o charakterze

prekluzyjnym. Taki pogląd był prezentowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego w

zakresie analogicznych regulacji ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych w

brzmieniu obowiązującym do dnia 9 maja 2007 r. W wyroku z dnia 14 grudnia

2004 r., III KRS 8/04 - OSNP 2005 nr 14 poz. 219, Sąd Najwyższy stwierdził, że

termin do złożenia wniosku o wyrażenie zgody na dalsze zajmowanie stanowiska

sędziego określony w art. 69 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju

sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) nie może być przywrócony.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd Najwyższy przyjął, że termin

określony w art. 69 § 3 usp nie jest terminem upływającym w toku postępowania

6

(procesowym w tym znaczeniu). Jest to termin do złożenia wniosku, a więc

wszczęcia postępowania w sprawie o wyrażenie zgody na dalsze zajmowanie

stanowiska sędziego. Nie może więc być przywrócony na zasadach procesowych,

gdyż nie ma żadnego przepisu postępowania zezwalającego na to. Jest to termin

ustanawiający moment, do którego dopuszczalne jest wystąpienie z wnioskiem.

Jeżeli sędzia nie złoży w terminie wniosku, to z dniem ukończenia 65 roku życia

następuje skutek materialnoprawny polegający na przejściu w stan spoczynku.

Dlatego też niemożliwe jest przywrócenie tego terminu (por. także wyroki Sądu

Najwyższego: z dnia 4 listopada 2003 r., III KRS 4/03 – OSNP nr 16, poz. 291; z

dnia 20 października 2004 r., III KRS 7/04).

Odnosząc przedstawione wyżej rozważania do rozpoznawanej sprawy z

odwołania prokuratora J. J. należy stwierdzić, że prawidłowe jest stanowisko

zaskarżonej decyzji Prokuratora Generalnego - w sytuacji, gdy przedmiotowy

wniosek został złożony po terminie określonym w art. 62a ust. 3 ustawy o

prokuraturze to brak jest podstaw do wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie

stanowiska przez odwołującego się prokuratora J. J.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy oddalił odwołanie na podstawie art.

39814

k.p.c. w związku z art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej

Radzie Sądownictwa i art. 62a ust. 1 ustawy o prokuraturze.

kc