WA 17/15

Sygn. akt: WA 17/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 grudnia 2015 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Wiesław Błuś (przewodniczący)

SSN Marian Buliński (sprawozdawca)

SSN Jan Bogdan Rychlicki

Protokolant : Marcin Szlaga

przy udziale prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej płk Anny Czapigo

w sprawie R. R. w przedmiocie odszkodowania i zadośćuczynienia za niewątpliwie

niesłuszne tymczasowe aresztowanie po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na

rozprawie w dniu 14 grudnia 2015 r., apelacji, wniesionej przez pełnomocnika

wnioskodawcy od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 9 marca

2015 r.,

I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądza od Skarbu

Państwa na rzecz wnioskodawcy kwotę 3837, 60 zł (trzy tysiące

osiemset trzydzieści siedem złotych i 60 groszy) w tym 23 %

podatku VAT, tytułem zwrotu uzasadnionych kosztów

ustanowienia jednego pełnomocnika w sprawie;

II. kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb

Państwa.

2

UZASADNIENIE

Postanowieniem Wojskowego Sądu Garnizonowego w W. z dnia 8 listopada

2003 r. R. R. został tymczasowo aresztowany (zatrzymany został w dniu 6

listopada 2003 r.).

Tymczasowe aresztowanie trwało do 10 marca 2004 r. Postępowanie karne,

w którym stosowano ten środek zapobiegawczy, zostało zakończone wyrokami

Wojskowego Sądu Okręgowego w W:

- z dnia 5 maja 2010 r., uniewinniający R. R. od popełnienia czynu określonego w

art. 229 § 3 k.k.,

- z dnia 29 czerwca 2012 r., o umorzeniu postępowania karnego o zarzucone R. R.

czyny określone w art. 305 § 1 k.k. z uwagi na znikomą szkodliwość społeczną

zarzucanych czynów.

W dniu 13 maja 2013 r. R. R. złożył wniosek o zasądzenie od Skarbu

Państwa na jego rzecz kwoty 3.702.587,80 zł tytułem odszkodowania oraz 300.000

zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku z niesłusznym

tymczasowym aresztowaniem.

Wyrokiem z dnia 9 marca 2015 r. Wojskowy Sąd Okręgowy, na podstawie

art. 552 § 4 k.p.k., zasądził od Skarbu Państwa na rzecz R. R. kwotę 100.000 zł

tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku z niewątpliwie

niesłusznym aresztowaniem w toku śledztwa o sygnaturze Po.Śl. ../03,

prowadzonego przez Wojskową Prokuraturę Okręgową, zaś w pozostałym zakresie

wniosek oddalił. Orzekł również, że na podstawie art. 554 § 2 k.p.k. postępowanie

wolne jest od kosztów.

Apelację od tego wyroku złożyli prokurator Wojskowej Prokuratury

Okręgowej w W. na niekorzyść wnioskodawcy oraz pełnomocnik wnioskodawcy.

Pełnomocnik wnioskodawcy w apelacji zarzucił temuż orzeczeniu:

„1. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał

wpływ na treść tego orzeczenia, a wyrażający się w niepełnej i nieprawidłowej

ocenie ujawnionych okoliczności faktycznych prowadzących do zasądzenia

zadośćuczynienia w kwocie jedynie 100 000,00 zł oraz w części oddalającej

wniosek o zasądzenie odszkodowania za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe

3

aresztowanie R. R. w toku śledztwa o sygnaturze Po. Śl. …./03 prowadzonego

przez Wojskową Prokuraturę Okręgową w W.

2. Obrazę przepisów postępowania, a to art. 5 § 2 kpk, art. 6, art. 7, art. 167 i art.

424 § 1 i pkt 1 i 2 kpk, poprzez dowolną i jednostronną ocenę zgromadzonych

dowodów, pominięcie niektórych dowodów i ich błędną ocenę, jak też ocenę

dowodów sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.

3.Obrazę przepisu art. 322 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy z

przyczyn obiektywnych udowodnienie wysokości żądania odszkodowania jest

niemożliwe lub nader utrudnione.

4. Naruszenie art. 554 § 2 k.p.k. w zw. z § 14 ust. 6 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa koszów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. 2013 r., poz. 461) poprzez niezasądzenie

kosztów ustanowienia pełnomocnika”.

Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 9 czerwca 2015 r. (WA 5/15) zmienił

zaskarżony wyrok poprzez obniżenie zasądzonego zadośćuczynienia do kwoty

40.000 zł.

Kasację od tego wyroku wniósł pełnomocnik wnioskodawcy, zarzucając

rażące naruszenie prawa, mające wpływ na treść wyroku, a polegające na:

„1. błędzie prawa materialnego a to art. 361 § 2 k.c. w zw. z art. 552 § 1 k.p.k.

poprzez uznanie, że wnioskodawca w związku z oczywiście niesłusznym

tymczasowym aresztowaniem nie poniósł „z prawnego punktu widzenia szkody",

bowiem nie był zatrudniony w firmie I. należącej do jego żony i nie otrzymywał

wynagrodzenia,

2. rażącej obrazie art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. i

w zw. z art. 433 § 2 k.p.k., poprzez nierozważenie wszystkich argumentów apelacji

w ramach kontroli odwoławczej, a nadto poprzez dowolną analizę zgromadzonego

w sprawie materiału dowodowego i oparciu wyroku na własnych ustaleniach

sprzecznych ze zgromadzonym materiałem dowodowym a to, iż zawarta ugoda z

pracodawcą obejmowała również wynagrodzenie za okres czteromiesięcznego

pozbawienia wolności, podczas gdy ugoda dotyczyła jedynie wynagrodzenia

dodatkowego, wynikającego z czynności faktycznie wykonywanych przez wnioskodawcę w

4

ramach procentowego wynagrodzenia od wartości wynegocjowanych kontraktów, a nie z

tytułu wynagrodzenia stałego oraz stwierdzenia, że kontrakt z firmą T. GmbH, miała

podpisać firma M. S. A., a nie jak w rzeczywistości miało być R. R., jako osoba

prywatna,

3. rażącej obrazie przepisów postępowania, a to art. 457 § 3 kpk poprzez brak

uzasadnienia istotnego obniżenia zasądzonej kwoty zadośćuczynienia w wymiarze

100 000 (sto tysięcy złotych) do kwoty 40 000 (czterdziestu tysięcy złotych) poprzez

odwołanie się do „dominującej praktyki orzeczniczej w tym względzie, która jest

znana Sądowi Najwyższemu z urzędu",

4. rażącej obrazie przepisów prawa procesowego, a to art. 632 § 2 k.p.k. poprzez

uznanie za nieuzasadnione żądania zasądzenia na rzecz wnioskodawcy należności

za udział ustanowionego pełnomocnika w postępowaniu przed sądem I i II instancji

przez sprzeczne z prawem prawa stwierdzeniem, że zwrot tych należności nie

przysługuje”.

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu kasacji wyrokiem z dnia 15 października

2015 r. (WK 7/15) uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej rozstrzygnięcia o

kosztach procesu i sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Najwyższemu Izbie

Wojskowej do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym, a w

pozostałym zakresie oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną.

W dniu 8 grudnia 2015 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło pismo

pełnomocnika wnioskodawcy (z załączoną fakturą), z którego wynikało, że

wnioskodawca wniósł na rzecz pełnomocnika opłatę za usługi w kwocie 4920 zł.

Na rozprawie przed Sądem Najwyższym pełnomocnik wnioskodawcy poparł

swoją apelację z 23 kwietnia 2015 r., w części dotyczącej opłaty i wniósł o jej

zasądzenie w wysokości przewidzianej w rozporządzeniu. Apelację pełnomocnika

wnioskodawcy poparł także prokurator wnosząc o zasądzenie na rzecz

wnioskodawcy kosztów ustanowienia pełnomocnika w sprawie w oparciu o przepisy

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. (Dz.U. 2013,

poz. 461).

W tej sytuacji Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 554 § 4 zdanie drugie k.p.k. „w razie uwzględnienia roszczeń

choćby w części wnioskodawcy przysługuje od Skarbu Państwa zwrot

5

uzasadnionych wydatków, w tym z tytułu ustanowienia jednego pełnomocnika”.

Strony zgodnie wniosły by te uzasadnione wydatki związane z ustanowieniem

jednego pełnomocnika ustalić w oparciu o treść cyt. rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej z urzędu oraz by stawkę z § 14 ust. 6 określić z uwzględnieniem

§ 2 ust. 2 tegoż rozporządzenia, tj. by stawkę minimalną podwyższyć do

maksymalnej wynikającej z tego przepisu. Mając na uwadze nakład pracy

pełnomocnika wnioskodawcy, Sąd Najwyższy uwzględnił wnioski stron, a przy

ustalaniu wysokości uzasadnionych wydatków wnioskodawcy w tym zakresie

uwzględnił także to, że łącznie pełnomocnik na różnych etapach sprawy trzykrotnie

występował przed Sądem Najwyższym (§ 14 ust. 2 pkt 6 cyt. rozporządzenia) oraz

sporządził i wniósł kasację (§ 14 ust. 3 pkt 2 cyt. rozporządzenia), doliczając

zgodnie z § 2 ust. 3 omawianego rozporządzenia 23% podatek VAT.

Z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.

kc