V CSK 262/15

Sygn. akt V CSK 262/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 stycznia 2016 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jan Górowski (przewodniczący)

SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca)

SSN Anna Owczarek

w sprawie z powództwa małoletniej M. C., reprezentowanej przez ojca R. C.

przeciwko Centrum Medycznemu Spółce z ograniczoną

odpowiedzialnością w P.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 13 stycznia 2016 r.,

skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 30 grudnia 2014 r.,

oddala skargę kasacyjną i nie obciąża powódki kosztami

postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

2

Powódka małoletnia M. C., reprezentowana przez ojca R. C., domagała się

zasądzenia na jej rzecz od pozwanego Centrum Medycznego kwoty 250.000 zł -

tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia za trwałe uszkodzenie ciała

spowodowane niewłaściwymi czynnościami, podjętymi przy narodzinach powódki -

z odsetkami ustawowymi i kosztami procesu oraz ustalenia odpowiedzialności

pozwanej za następstwa tego zdarzenia mogące wystąpić w przyszłości. W

uzasadnieniu wskazała, że pozwana nie zapewniła obecności lekarza przy

narodzinach powódki, w trakcie porodu wykorzystano sprzęt medyczny w postaci

tzw. próżnociągu, co spowodowało ubytek owłosionej skóry głowy powódki, zaś

dokumentacja z pobytu matki powódki w szpitalu i przebiegu porodu była

prowadzona nierzetelnie.

Sąd Okręgowy w G. wyrokiem z dnia 13 marca 2014 r. oddalił powództwo i

zasądził od powódki na rzecz pozwanej kwotę 7700 zł tytułem zwrotu kosztów

procesu, przyjmując za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia i wnioski.

Powódka urodziła się w szpitalu pozwanej w dniu 28 lutego 2011 r.

o godzinie 20:40. Poród przebiegł prawidłowo, siłami natury. Obecni przy nim byli

dwaj lekarze oraz położna, która wykonywała niezbędne czynności. Dokonano

zabiegu cięcia krocza w celu ochrony główki dziecka i zapobieżenia uszkodzenia

ciała rodzącej. Po zakończeniu porodu powódka została przeniesiona na osobne

stanowisko pediatryczne, a następnie - po stwierdzeniu przez pediatrę zaburzeń

oddechu i konieczności przeprowadzeniu resuscytacji - do inkubatora. W tej

sytuacji badania fizykalne dziecka na sali porodowej zostały ograniczone do

minimum, a kompleksową toaletę - usunięcie zabrudzeń śluzem i krwią,

przeprowadzono w dniu następnym w czasie wieczornej pielęgnacji; z powodu

konieczności skrócenia badań bezpośrednio po porodzie w historii rozwoju

noworodka w rubryce „ciemię przednie" nie dokonano żadnego wpisu.

Podzielając opinie biegłych lekarzy z zakresu neanatologii oraz ginekologii

i położnictwa, Sąd Okręgowy stwierdził, że powódka urodziła się z wadą wrodzoną

pod postacią agnezji skóry owłosionej głowy. Stwierdzony u niej ubytek skórno-

włosowy nie jest wynikiem błędu personelu medycznego pozwanej; nie mógł on

być następstwem użycia próżnociągu, gdyż sprzętu tego lub inny podobnego nie

3

użyto w czasie porodu, ani wykonania nacięcia krocza, jako że użyte do tego celu

nożyczki mają zaokrąglone tępe zakończenie, uniemożliwiające rozcięcie skóry

płodu. Uznał, że miedzy stwierdzonym u powódki na głowie ubytkiem skórno-

włosowym a działaniem personelu medycznego pozwanej nie zachodzi normalny

związek przyczynowy. W konsekwencji przyjął, że powódka nie wykazała

przesłanek usprawiedliwiających powództwo w płaszczyźnie art. 444 i art. 445 k.c.

Sąd Apelacyjny wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną oddalił apelację

powódki od wyroku Sądu Okręgowego, podzielając w całej rozciągłości przyjęte za

podstawę tego orzeczenia ustalenia faktyczne i ich ocenę prawną. Sąd Apelacyjny

nie podzielił zarzutu skarżącej wskazującego na bezzasadne oddalenie

zgłoszonych przez nią wniosków dowodowych o dopuszczenie dowodu z opinii

innych biegłych, w tym z opinii biegłego z zakresu dermatologii.

W skardze kasacyjnej, opartej na obu podstawach określonych w art. 398

§ 1 pkt 1 k.p.c., powódka wniosła o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego

i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania, ewentualnie

wydanie orzeczenia co do istoty sprawy i uwzględnienie powództwa.

W ramach pierwszej podstawy kasacyjnej powódka zarzuciła naruszenie

art. 6 w związku z art. 361 § 1 i art. 444 § 1 k.c. przez ich niewłaściwe

zastosowanie polegające na przyjęciu, że pomiędzy nieprawidłowymi działaniami

pracowników pozwanej a uszczerbkiem na skórze głowy stwierdzonym u powódki

nie zachodzi związek przyczynowy, mimo że okoliczność ta została wykazana

zeznaniami świadków.

Podstawę naruszenia przepisów postępowania skarżąca wypełniła

zarzutami naruszenia:

- art. 382 k.p.c. przez nieprzeprowadzenie przez Sąd drugiej instancji

postępowania dowodowego i oparcie zaskarżonego wyroku wyłącznie

na materiale zebranym przez Sąd pierwszej instancji, podczas gdy zachodziła

konieczność wyjaśnienia wątpliwości co do stanu wiedzy i doświadczenia biegłej

z zakresu neonatologii, która w swojej opinii sformułowała bezzasadne wnioski

i wykroczyła poza zakres swojej specjalizacji;

4

- art. 278 § 1 w związku z art. 286 i art. 391 § 1 k.p.c. przez bezzasadne

oddalenie wniosku powódki o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego

z zakresu pediatrii i neonatologii oraz z opinii biegłego dermatologa, a nadto

- art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. przez sporządzenie

uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób wadliwy, niewyjaśniający

przekonywająco przyczyn uznania opinii biegłych za wiarygodne oraz braku

potrzeby przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego dermatologa.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwana wniosła o jej oddalenie

i zasądzenie na jej rzecz od powódki kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odnosząc się w pierwszej kolejności do poniesionych w skardze kasacyjnej

zarzutów naruszenia przepisów postępowania, należy stwierdzić, że nie mogły one

zostać uznane za zasadne.

Naruszenie przepisów postępowania może stanowić usprawiedliwioną

podstawę kasacyjną jedynie wtedy, gdy uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na

wynik sprawy (art. 398 § 1 pkt 2 k.p.c.). W orzecznictwie Sądu Najwyższego

konsekwentnie jest prezentowany pogląd, aprobowany przez skład orzekający,

zgodnie z którym zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c., może stanowić

usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej zupełnie wyjątkowo, mianowicie

tylko wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera wszystkich

koniecznych elementów bądź zawiera takie oczywiste braki, które uniemożliwiają

przeprowadzenie kontroli kasacyjnej (zob. m.in. wyroki: z dnia 26 listopada 1999 r.,

III CKN 460/98, OSNC 2000, Nr 5, poz. 100; z dnia 16 stycznia 2006 r.,

V CK 405/04, nie publ.; z dnia 4 stycznia 2007 r., V CSK 364/06, nie publ.; z dnia

21 marca 2007 r., I CSK 458/06, nie publ.; z dnia 19 listopada 2009 r., IV CSK

219/09, nie pub. i z dnia 29 września 2010 r., V CSK 55/10 nie publ.).

Wbrew odmiennym twierdzeniom skarżącej, uzasadnienie zaskarżonego

wyroku nie jest dotknięte tego rodzaju mankamentami; wynika z niego

jednoznacznie, jakie przesłanki zaważyły na ocenie, że opinie biegłych

sporządzone w sprawie mogą być uznane za przekonywające i wyjaśniające

dostatecznie prawidłowość postępowania personelu medycznego pozwanej przy

5

narodzinach powódki, przy czym przytoczona w tym zakresie argumentacja nie

jest wewnętrznie sprzeczna. Kwestia trafności wyrażonych przez Sąd

Apelacyjnych ocen i wyciągniętych z nich wniosków nie podlega kontroli

w płaszczyźnie art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. Zarzut naruszenia tych

przepisów należało uznać za chybiony.

W sprawie niniejszej zasadniczy spór między stronami koncentrował się

wokół tego, czy stwierdzony u powódki na głowie ubytek skórno-włosowy

spowodowany został nieprawidłowym działaniem pracowników pozwanej.

Powódka upatrywała przyczyn tego schorzenia w niezapewnieniu przez stronę

pozwaną obecności lekarza w czasie porodu oraz nieprawidłowym użyciu sprzętu

medycznego (próżnociagu), co miała potwierdzać nierzetelnie sporządzona

dokumentacja medyczna z pobytu w szpitalu.

Z ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku wynika

jednoznacznie , że w trakcie narodzin powódki na sali porodowej, obecni byli dwaj

lekarze i położna, przy czym poród odbył się bez użycia próżnociągu. Tę ostatnią

okoliczność Sądy meriti ustaliły nie tylko na podstawie nieodnotowania

w dokumentacji medycznej użycia tego sprzętu, ale również - na co zwrócili uwagę

biegli lekarze w sporządzonych w sprawie opiniach - na podstawie braku wskazań

do zastosowania takiej procedury oraz niestwierdzenia na głowie powódki śladów

charakterystycznych dla użycia próżnociagu. Sądy obu instancji ustaliły również,

że wskazane przez skarżącą niedociągnięcia w dokumentacji medycznej wynikły

z nagłej konieczności przywrócenia powódce wydolnego oddechu (resuscytacji)

i umieszczenia jej w inkubatorze, a zatem z przyczyn obiektywnych, a nie braku

rzetelności personelu pozwanej. Stwierdziły ponadto, że ubytek skórny na głowie

powódki nie powstał w czasie wykonywania nacięcia krocza.

Skarżący, formułując zarzuty naruszenia art. 382 k.p.c. oraz art. 278 § 1

w związku z art. 286 i art. 391 § 1 k.p.c. w istocie podjął próbę polemiki

z przytoczonymi ustaleniami oraz oceną dowodów, co - w świetle art. 3983

§ 3

k.p.c. - jest zabiegiem niedopuszczalnym.

Zgodnie z art. 286 k.p.c., sąd może - w razie potrzeby - zażądać

dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych. Sąd ma obowiązek

6

dopuszczenia dowodu z opinii dalszych biegłych, jeżeli zachodzi taka potrzeba,

a więc w szczególności wtedy, gdy przeprowadzona już opinia zawiera istotne luki,

jest nieprzekonująca, niekompletna, pomija lub wadliwie przedstawia istotne

okoliczności, nie odpowiada na postawione tezy dowodowe, jest niejasna,

nienależycie uzasadniona lub nieweryfikowalna. W judykaturze utrwalił się pogląd,

iż sąd nie jest zobowiązany dopuścić dowód z opinii kolejnego biegłego, czy też

opinii instytutu tylko z tej przyczyny, że dotychczasowa opinia była dla strony

niekorzystna (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 14 marca 2007 r.,

I CSK 465/06, OSP 2008, Nr 11, poz. 123; z dnia 27 lipca 2010 r., II CSK 119/10,

nie publ. i z dnia 20 marca 2014 r., II CSK 296/13, nie publ.).

Wbrew odmiennemu zapatrywaniu skarżącej, zastrzeżenia zgłoszone przez

nią wobec opinii biegłych, przyjętych za podstawę stwierdzenia braku związku

przyczynowego między stwierdzonym u powódki ubytkiem skórnym a działaniem

pracowników pozwanej, nie stanowiły dostatecznej podstawy do przeprowadzenia

dowodu z opinii kolejnych biegłych sądowych. Biegła neonatolog G. B. wskazała

jednoznacznie na okoliczności wykluczające istnienie takiego związku,

stwierdzając, iż powódka urodziła się z wadę samoistną w postaci wrodzonego

ubytku skóry (ACC), zaś K. W. wyjaśniła klarownie, dlaczego wykorzystanie

nożyczek do nacięcia krocza nie mogło uszkodzić skóry na głowie powódki. Uwagi

polemiczne wobec tych konkluzji nie mogą skutecznie podważyć ich trafności.

Merytorycznej wartości opinii nie może podważyć skutecznie bliżej nie

sprecyzowany zarzut braku kompetencji biegłych do wypowiadania się w

opiniowanych kwestiach.

Sąd Apelacyjny wskazał wyraźnie, iż przeprowadzanie dowodu z opinii

lekarza dermatologa jest w sprawie niniejszej bezprzedmiotowe, skoro powódka

w ogóle nie twierdziła, że w wyniku nieprawidłowo przeprowadzenia porodu

nabawiła się schorzeń dermatologicznych, lecz wskazywała konsekwentnie na

mechaniczne uszkodzenie skóry na głowie. Skarżąca podniosła zarzut

bezzasadnego pominięcia wskazanego środka dowodowego nie dostrzegając

zasadniczej przesłanki kwestionowanej decyzji procesowej.

7

W świetle przytoczonej argumentacji, zarzuty pominięcia wskazanych przez

skarżącą środków dowodowych oraz oparcia ustaleń przyjętych za podstawę

zaskarżonego wyroku wyłącznie na materiale dowodowym zgromadzonym przed

Sądem pierwszej instancji nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

Chybiony okazał się również zarzut wypełniający podstawę kasacyjną

naruszenia prawa materialnego. Zarzut ten - co wynika już z samego sposobu

jego sformułowania - został oparty na założeniu sprzecznym z dokonanym

w sprawie wiążącym ustaleniem wskazującym na to, że działania personelu

medycznego pozwanej nie spowodowały uszkodzenia skóry na głowie powódki.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814

k.p.c. orzekł, jak

w sentencji, rozstrzygając o kosztach procesu w oparciu o art. 102 k.p.c.

w związku z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821

k.p.c.

kc